Tai nạn rơi 50 mét ở thác băng Nam Tyrol: Lời cảnh báo từ một pha chủ quan phút cuối​

Ý – Ở vùng núi Nam Tyrol (Ý), một vụ tai nạn leo băng liên quan hai công dân Đức đã trở thành ví dụ điển hình cho cái giá phải trả khi chỉ một lần nới lỏng kỷ luật an toàn trên núi. Nạn nhân chính, một người đàn ông 28 tuổi đến từ Schwabmünchen (huyện Augsburg, bang Bayern), đã rơi khoảng 50 mét trên địa hình băng đá dốc khi đang xuống núi mà không còn buộc dây bảo hiểm.​

Theo thông tin từ đội cứu hộ núi Sand in Taufers, hai nhà leo băng người Đức di chuyển dưới thác Wasserfallspitz, ở độ cao khoảng 1.500 mét, trong điều kiện địa hình rất dốc và phức tạp. Trong giai đoạn quay trở xuống, khi ánh sáng tự nhiên đã tắt, họ quyết định tháo bỏ dây bảo hiểm vì cho rằng đoạn đường còn lại không quá nguy hiểm – một quyết định sau đó được chính đội trưởng cứu hộ mô tả là “sai lầm mang tính sống còn”.​

Người đàn ông 28 tuổi trượt chân, rơi liên tục qua các mỏm đá rồi chỉ dừng lại khi va vào một gờ đá bên dưới, được chính lực lượng cứu hộ đánh giá là “điều may mắn giữa bất hạnh”. Nếu tiếp tục lao trọn vẹn xuống chân sườn dốc, hậu quả có thể đã là tử vong ngay tại chỗ. Qua kiểm tra ban đầu, nạn nhân được xác định gãy xương chậu, gãy xương sườn và không còn khả năng tự di chuyển.​

Thời điểm xảy ra tai nạn, nhiệt độ tại sườn dốc hướng bắc vào khoảng âm 7 độ C, nền đất và bề mặt băng đều đóng cứng, khiến mọi phương án tiếp cận bằng đường bộ tiềm ẩn rủi ro cao cả cho nạn nhân lẫn đội cứu hộ. Trưởng nhóm cứu hộ Walter Unteregelsbacher đánh giá, nếu chỉ dựa vào đội hình leo bộ, lực lượng cứu hộ khó có thể đến được vị trí nạn nhân trước rạng sáng; khi đó, nguy cơ nạn nhân tử vong vì hạ thân nhiệt là rất lớn.​

Trong bối cảnh ấy, một chiến dịch trực thăng bay đêm được kích hoạt – cũng là chuyến bay đêm đầu tiên của lực lượng cứu hộ trong khu vực này. Trực thăng cứu hộ Aiut Alpin đưa một nhân viên cứu hộ tiếp cận khu vực thác băng, trong khi lực lượng cứu hỏa Mühlen hỗ trợ chiếu sáng sườn núi từ khoảng cách khoảng 2,5 km bằng đèn pha công suất lớn, nhưng vẫn phải phối hợp chặt chẽ để tránh làm chói mắt phi công. Hình ảnh luồng sáng rọi trúng thác nước đóng băng, nơi nạn nhân nằm mắc kẹt trên vách dốc, đã trở thành biểu tượng trực quan cho mức độ phức tạp và nguy hiểm của chiến dịch.​

Một khó khăn khác nảy sinh từ chính hai nhà leo băng: họ không thể mô tả chính xác vị trí của mình. Ban đầu, lực lượng cứu hộ hướng đến khu vực thác Reinbach nổi tiếng nhưng không tìm thấy dấu vết, cho thấy cặp đôi này đã lạc khỏi khu vực quen thuộc của tuyến leo băng thông thường. Chỉ sau khi lực lượng cứu hộ yêu cầu họ dùng đèn flash điện thoại tạo tín hiệu ánh sáng SOS, vị trí thực sự của họ – một thác băng nhỏ bên dưới đỉnh Wasserfallspitz, ở khoảng 1.500 mét – mới được xác định.​

Sau nhiều giờ triển khai, nạn nhân chính và người bạn 31 tuổi đến từ Weilheim (Thượng Bavaria) lần lượt được cẩu bằng tời lên trực thăng và đưa xuống thung lũng. Nạn nhân 28 tuổi được ghi nhận bị hạ thân nhiệt nhẹ và nhanh chóng chuyển đến bệnh viện Bruneck để kiểm tra, điều trị chuyên sâu, trong khi người bạn đồng hành được giải cứu trong tình trạng nhẹ hơn.​

Vụ việc này không chỉ là một bản tin tai nạn đơn lẻ, mà còn phản ánh xu hướng gia tăng rủi ro trong các hoạt động leo núi, leo băng và thể thao mạo hiểm tại dãy Alps và Dolomites. Khu vực núi non miền bắc Ý thời gian qua đã ghi nhận nhiều tai nạn nghiêm trọng liên quan đến tuyết lở, băng trượt và sai sót trong quyết định của người đi núi, trong đó có các vụ việc làm nhiều vận động viên và nhà leo núi từ Đức, Áo thiệt mạng hoặc bị thương nặng.​

Dưới góc độ an toàn, vụ rơi 50 mét ở Nam Tyrol cho thấy ba điểm yếu điển hình trong hành vi của một bộ phận người tham gia thể thao mạo hiểm: đánh giá thấp rủi ro ở giai đoạn xuống núi, cắt giảm biện pháp bảo hiểm quá sớm và chuẩn bị kém cho kịch bản khẩn cấp. Nhiều chuyên gia leo núi từng nhấn mạnh, phần lớn tai nạn nghiêm trọng không xảy ra ở đoạn khó nhất trên tuyến, mà thường xuất hiện khi người leo đã mệt, mất tập trung, cho rằng “đoạn còn lại chỉ là thủ tục”. Quyết định tháo dây bảo hiểm ở thời điểm trời đã tối, địa hình vẫn dốc, mặt băng trơn lạnh là minh chứng cụ thể cho trạng thái chủ quan ấy.​

Ngoài ra, việc không xác định rõ vị trí và không nắm vững địa hình khu vực cũng làm chậm đáng kể tốc độ cứu hộ, khiến “cửa sổ vàng” cứu sống nạn nhân thu hẹp. Trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 độ C và gió lạnh, mỗi giờ đồng hồ trôi qua đều làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt, rối loạn tri giác và suy sụp tuần hoàn ở nạn nhân bị thương bất động. Trường hợp lần này, việc sử dụng tín hiệu ánh sáng từ điện thoại di động đã cứu vãn tình hình, nhưng đó là giải pháp tình thế, không thể thay thế cho một kế hoạch hành trình chi tiết và thiết bị định vị chuyên dụng.​

Về phía lực lượng cứu hộ, chiến dịch này cũng cho thấy mức độ can trường và áp lực nghề nghiệp mà các đội cứu hộ núi phải đối mặt. Họ triển khai nhiệm vụ trong bóng tối, trên địa hình băng đá dốc, trong điều kiện nhiệt độ âm, vừa phải tính toán phương án tiếp cận nạn nhân, vừa bảo đảm an toàn cho chính mình và tổ bay trực thăng. Mỗi quyết định – từ chọn điểm hạ cánh, vận hành tời cho đến phối hợp với ánh sáng từ dưới chân núi – đều mang tính sinh tử, không chỉ với người bị nạn mà còn với cả ê-kíp cứu hộ.​

Câu chuyện ở thác băng Nam Tyrol vì vậy mang ý nghĩa như một lời cảnh báo gửi đến cộng đồng yêu thích leo núi, leo băng, cả ở châu Âu lẫn những nơi khác. Trang thiết bị hiện đại, trực thăng cứu hộ, đội phản ứng nhanh chỉ là “phòng tuyến cuối cùng”; tuyến phòng vệ quan trọng nhất vẫn là kỷ luật cá nhân trong việc tuân thủ dây bảo hiểm, đánh giá đúng năng lực bản thân, chuẩn bị phương án định vị và liên lạc trước khi bước chân vào địa hình hiểm trở. Trong trường hợp này, nạn nhân đã may mắn sống sót sau cú rơi 50 mét và cái lạnh âm độ – nhưng không phải ai cũng có được lần thứ hai để sửa sai.