Tai nạn liên hoàn trên quốc lộ B173: Lời cảnh báo từ một đêm băng giá ở Bavaria

Munich – Tối 12.1, trên tuyến quốc lộ B173 đoạn qua gần thành phố Lichtenfels, bang Bavaria, một vụ tai nạn liên hoàn đã biến đoạn đường tưởng như quen thuộc thành hiện trường hỗn loạn của thép vụn, còi xe ưu tiên và nỗi hoảng loạn của hàng chục con người. Theo thông tin từ cảnh sát Oberfranken, có tổng cộng 17 xe, gồm 16 ô tô con và một xe tải, bị cuốn vào chuỗi va chạm trên mặt đường được mô tả là “trơn như gương”. 13 người bị thương, trong đó 2 nạn nhân trong tình trạng nặng và đã được chuyển gấp tới các bệnh viện lân cận.​

Theo ghi nhận ban đầu, sự cố bắt đầu từ một đoạn đường bị đóng băng cục bộ, khi nhiệt độ giảm sâu trong buổi tối mùa đông và độ ẩm cao khiến bề mặt nhựa đường bất ngờ biến thành lớp băng mỏng, gần như vô hình dưới ánh đèn pha xe. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng loạt phương tiện lần lượt mất lái, trượt dài và va vào nhau, tạo nên một “hiệu ứng domino” mà ngay cả những tài xế nhiều kinh nghiệm cũng khó lòng kiểm soát.​

Vùng Oberfranken vốn quen với thời tiết mùa đông khắc nghiệt, song theo lực lượng chức năng địa phương, đây là một trong những vụ tai nạn nghiêm trọng nhất trên tuyến B173 những năm gần đây. Khu vực chính của vụ va chạm nằm gần lối ra Lichtenfels-West, nơi 16 ô tô và một xe tải được xác định tham gia vào chuỗi đâm nhau liên tiếp. Sức mạnh của các cú va chạm dồn dập khiến 11 người bị thương nhẹ và 2 người bị thương nặng, nhiều xe biến dạng, kính vỡ, mảnh vỡ văng khắp mặt đường.​

Không chỉ dừng lại ở “điểm nóng” này, trên các đoạn tiếp theo của B173 – đặc biệt giữa các lối ra phía Tây và phía Đông – cảnh sát ghi nhận thêm nhiều vụ va quệt, chủ yếu gây hư hỏng thân vỏ xe nhưng tiếp tục làm tình hình giao thông rối loạn. Cơ quan chức năng buộc phải phong tỏa hoàn toàn đoạn đường bị ảnh hưởng trong nhiều giờ để cứu hộ nạn nhân, kéo xe gặp nạn và tiến hành khám nghiệm hiện trường, đồng thời bảo đảm an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ trong điều kiện mặt đường vẫn đóng băng.​

Từ hiện trường, lực lượng cứu hỏa, cảnh sát và đội cấp cứu triển khai một chiến dịch phối hợp quy mô lớn. Hàng loạt xe cứu thương được điều đến, lều tạm sơ cứu được dựng ngay bên vệ đường, các y bác sĩ phải phân loại nạn nhân để xử lý theo mức độ ưu tiên. Hai người bị thương nặng được chuyển đi trong tình trạng được cố định chấn thương và theo dõi sát sao. Những người bị thương nhẹ hơn, chủ yếu chấn thương phần mềm, xuất huyết nhẹ, được chăm sóc tại chỗ trước khi được người thân hoặc dịch vụ cứu hộ đưa đi tiếp.​

Đối với nhiều tài xế, thời khắc xe mất độ bám trên mặt đường băng là khoảnh khắc bất lực hiếm khi quên được. Trên những bề mặt “băng đen” – lớp băng mỏng gần như trong suốt – người cầm lái chỉ nhận ra rủi ro khi bánh xe đã bắt đầu trượt đi và vô-lăng không còn đáp ứng như bình thường. Trong vụ việc lần này, cảnh sát Oberfranken mô tả mặt đường là “hoàn toàn đóng băng”, cho thấy điều kiện bám đường bị triệt tiêu gần như hoàn toàn, khiến ngay cả việc giữ tốc độ thấp cũng không bảo đảm an toàn tuyệt đối nếu không có khoảng cách đủ lớn giữa các xe.​

Từ góc độ an toàn giao thông, vụ tai nạn liên hoàn trên B173 đặt ra nhiều câu hỏi về mức độ chuẩn bị của cả cơ quan chức năng lẫn người tham gia giao thông trước những diễn biến thời tiết cực đoan ngày càng khó lường. Ở nhiều bang của Đức, hệ thống dự báo băng giá, cảnh báo thời tiết xấu và các đội xe rải muối, rải cát đã được tổ chức tương đối bài bản. Tuy vậy, chỉ một khoảng trễ trong triển khai biện pháp xử lý mặt đường hoặc vài phút thay đổi thời tiết bất thường vào giờ cao điểm cũng đủ tạo ra những “cái bẫy băng” trên các tuyến quốc lộ có mật độ lưu thông cao.​

Sự cố lần này cũng cho thấy tâm lý chủ quan của một bộ phận tài xế vẫn là nguy cơ thường trực. Trên các tuyến xuyên vùng như B173, nhiều lái xe là người đi làm hằng ngày, thuộc đường, quen nhịp giao thông, dễ có xu hướng giữ thói quen chạy xe như trong điều kiện bình thường, chỉ điều chỉnh rất ít tốc độ hoặc khoảng cách an toàn. Trong khi đó, các chuyên gia giao thông thường nhấn mạnh rằng trong điều kiện mặt đường có nguy cơ băng giá, tốc độ nên giảm đáng kể so với giới hạn cho phép, còn khoảng cách giữa các xe phải tăng gấp nhiều lần so với ngày khô ráo để có không gian xử lý khi xảy ra trượt bánh.​

Ở một chiều cạnh khác, vụ tai nạn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của hạ tầng “thông minh” trong việc hỗ trợ người lái. Những hệ thống cảnh báo trơn trượt, kiểm soát lực kéo, phanh chống bó cứng hay cảnh báo khoảng cách ngày càng trở nên phổ biến trên xe đời mới, nhưng không phải phương tiện nào cũng được trang bị đầy đủ. Các tuyến đường cũng có thể được lắp đặt thêm cảm biến nhiệt độ mặt đường, biển báo điện tử thay đổi theo thời tiết để cảnh báo sớm cho lái xe về nguy cơ băng giá phía trước. Những giải pháp này không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng có thể giảm đáng kể khả năng xảy ra một chuỗi va chạm dây chuyền lớn như trên B173.​

Đối với cộng đồng địa phương ở Lichtenfels và vùng Oberfranken, B173 là tuyến huyết mạch nối các trung tâm dân cư và kinh tế trong khu vực. Mỗi sự cố nghiêm trọng không chỉ kéo theo thiệt hại về sức khỏe và tài sản của những người trực tiếp liên quan, mà còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng, cản trở hoạt động đi lại, gây áp lực lên hệ thống y tế và cứu hộ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thời tiết trở nên thất thường hơn, mùa đông có thể ít tuyết hơn nhưng những đợt băng giá bất thường xuất hiện dày hơn, các kịch bản ứng phó nhanh, chính xác cần được cập nhật thường xuyên để không bị động.​

Từ vụ tai nạn liên hoàn với 13 người bị thương trên đoạn đường “trơn như gương” của B173, bài học không chỉ nằm ở những con số thiệt hại hay hình ảnh hiện trường. Nó đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại thói quen lái xe trong mùa đông, cách tổ chức cảnh báo sớm, mức độ đầu tư cho hạ tầng và thiết bị an toàn, cùng trách nhiệm chia sẻ giữa nhà nước, doanh nghiệp vận tải và từng người cầm lái. Khi một chiếc xe mất kiểm soát trên mặt băng, hậu quả hiếm khi dừng lại ở một cá nhân – nó có thể kéo theo hàng chục phương tiện khác, như đêm băng giá vừa qua ở Bavaria.​