Nhật Bản tung 80 triệu thùng dầu dự trữ để hạ nhiệt cú sốc giá năng lượng​

Nhật Bản – Trong bối cảnh giá xăng dầu trong nước leo thang do xung đột Mỹ – Israel và Iran làm gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz, Chính phủ Nhật Bản quyết định tung ra thị trường lượng dầu dự trữ ở quy mô chưa từng có. Từ ngày 16/3, Tokyo sẽ bắt đầu giải phóng tổng cộng 80 triệu thùng từ kho dự trữ quốc gia và doanh nghiệp, nhằm giảm bớt tác động của cú sốc giá năng lượng lên nền kinh tế vốn phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu.​

Theo kế hoạch, 80 triệu thùng này tương đương khoảng 45 ngày tiêu thụ, được đánh giá là mức xả kho kỷ lục kể từ khi Nhật Bản xây dựng hệ thống dự trữ chiến lược sau khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970. Chính phủ đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước ưu tiên sử dụng nguồn dầu được giải phóng để ổn định nguồn cung nội địa, qua đó kìm hãm đà tăng giá xăng dầu bán lẻ. Động thái này dự kiến khiến tổng lượng dầu dự trữ quốc gia giảm khoảng 17%, cho thấy mức độ sẵn sàng chấp nhận hy sinh dư địa an toàn để bảo vệ tăng trưởng.​

Dù quy mô giải phóng lớn, đến nay Nhật Bản vẫn chưa công bố cụ thể phần nào trong số 80 triệu thùng sẽ được tính vào kế hoạch phối hợp giải phóng 400 triệu thùng dầu mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang thúc đẩy. Đây là gói hành động chung nhằm ứng phó tình trạng gián đoạn nguồn cung và biến động giá nghiêm trọng trên thị trường dầu mỏ toàn cầu sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang.​

Giới chuyên gia nhận định quyết định xả kho cho thấy Tokyo đánh giá mức độ rủi ro với an ninh năng lượng hiện nay là rất cao. Ông Yuriy Humber, Giám đốc điều hành hãng tư vấn năng lượng Yuri Group tại Tokyo, cho rằng quy mô giải phóng lần này phản ánh sự lo ngại thực sự về khả năng kéo dài tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng của dầu mỏ thế giới. Ông đồng thời cảnh báo việc xả kho chỉ giúp “mua thêm thời gian”, hỗ trợ cân bằng cung – cầu và giá cả trong ngắn hạn, nhưng không thể thay thế nguồn cung nếu khủng hoảng kéo dài.​

Bên cạnh lượng dầu thuộc kho dự trữ quốc gia, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) để ngỏ khả năng tiếp tục xả thêm khoảng 12 triệu thùng dầu thuộc các kho lưu trữ chung với Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất và Kuwait đang gửi tại Nhật Bản. Phần dầu này có thể trở thành “vùng đệm” nếu những biện pháp ban đầu không đủ giúp thị trường trấn tĩnh.​

Lộ trình triển khai được METI thiết kế theo hai bước nhằm vừa trấn an thị trường, vừa duy trì linh hoạt cho các kịch bản tiếp theo. Từ ngày 16/3, Nhật Bản sẽ bắt đầu giải phóng lượng dầu từ khu vực tư nhân tương đương 15 ngày tiêu thụ, trước khi mở kho dự trữ chiến lược quốc gia với lượng tương đương một tháng tiêu thụ từ cuối tháng. Cách làm này cho phép theo dõi phản ứng giá cả và điều chỉnh tốc độ xả kho nếu diễn biến xung đột có biến chuyển tích cực hoặc xấu đi.​

Song song với việc dùng “van an toàn” là kho dự trữ, Tokyo cũng đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung để giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Bộ trưởng METI Ryosei Akazawa cho biết Nhật Bản đang tích cực tìm kiếm thêm dầu thô từ Mỹ, Trung Á, Nam Mỹ và các nước vùng Vịnh có tuyến vận tải không đi qua eo biển Hormuz. Đây được xem là bước đi then chốt nhằm giảm thiểu nguy cơ bị “điểm nghẽn cổ chai” chi phối trong dài hạn.​

​

​