EU thúc giục nối lại đàm phán, chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz​

World – Ngày 24/3 tại thủ đô Canberra (Australia), Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen kêu gọi Mỹ và Iran sớm nối lại đàm phán nhằm chấm dứt tình trạng phong tỏa trên thực tế tại eo biển Hormuz cũng như hướng tới kết thúc xung đột đang leo thang tại khu vực này. Bà nhấn mạnh, việc khơi thông tuyến huyết mạch hàng hải toàn cầu không chỉ là yêu cầu an ninh khu vực, mà còn là yếu tố then chốt để ổn định kinh tế thế giới trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh.​

Theo người đứng đầu Ủy ban châu Âu, các hành động quân sự gia tăng tại vùng biển chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các thị trường năng lượng toàn cầu đang gây ra những rủi ro nghiêm trọng cho vận tải thương mại, làm nhiều tập đoàn vận tải buộc phải thay đổi hành trình hoặc tạm ngừng khai thác trên tuyến này. Bà cảnh báo, mỗi ngày eo biển Hormuz bị gián đoạn là thêm sức ép mới đè nặng lên chuỗi cung ứng, chi phí vận tải và lạm phát tại nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí.​

Trong phát biểu của mình, bà Ursula von der Leyen đã thẳng thắn chỉ trích các động thái cản trở tự do hàng hải mà EU cho rằng xuất phát từ phía Iran, bao gồm việc rải thủy lôi, sử dụng thiết bị bay không người lái và tên lửa tấn công tàu thương mại qua lại khu vực. Bà cho rằng những hành động này không chỉ đe dọa trực tiếp an toàn thuyền viên và tài sản của các doanh nghiệp vận tải, mà còn có nguy cơ kích hoạt các vòng xoáy trả đũa quân sự khó kiểm soát.​

Chủ tịch Ủy ban châu Âu nhấn mạnh, ưu tiên trước mắt phải là tạo ra không gian ngoại giao mới giữa Washington và Tehran, thay vì để căng thẳng quân sự tiếp tục lấn át đối thoại. Theo bà, một thỏa thuận về an ninh hàng hải và kiềm chế sử dụng vũ lực tại eo biển Hormuz, nếu đạt được, sẽ là bước then chốt để giảm nhiệt tình hình Trung Đông, qua đó hạn chế tác động lan tỏa tới kinh tế toàn cầu, đặc biệt là thị trường dầu và khí đốt.​

Song song với nỗ lực thúc đẩy đàm phán, cộng đồng quốc tế cũng đang tìm kiếm các biện pháp ràng buộc pháp lý mạnh mẽ hơn tại Liên hợp quốc. Hội đồng Bảo an hiện xem xét một dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia áp dụng “mọi biện pháp cần thiết” nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại khu vực, đồng thời yêu cầu Iran chấm dứt các hành động cản trở vận tải thương mại qua eo biển Hormuz. Động thái này được đánh giá là nhằm gửi đi thông điệp cứng rắn, rằng các tuyến hàng hải chiến lược không thể trở thành công cụ gây sức ép chính trị hoặc quân sự trong các cuộc đối đầu khu vực.​

Tuy nhiên, bất kỳ bước đi cứng rắn nào trên thực địa cũng đều tiềm ẩn rủi ro làm tăng nguy cơ va chạm quân sự trực tiếp. Bởi vậy, giới quan sát cho rằng nếu nghị quyết được thông qua, điều quan trọng là phải song hành với các kênh ngoại giao linh hoạt, nhằm tránh để các sứ mệnh “bảo vệ tự do hàng hải” vô tình trở thành nguồn cơn của những tính toán sai lầm ngoài ý muốn.​

Ở chiều ngược lại, chính quyền Iran tiếp tục phát đi thông điệp trấn an dư luận trong nước trước lo ngại xung đột có thể lan rộng, ảnh hưởng tới các mục tiêu dân sự. Bộ trưởng Năng lượng Abbas Aliabadi khẳng định người dân không cần quá lo ngại nguy cơ tấn công nhằm vào các nhà máy điện, cho rằng hệ thống sản xuất điện quốc gia đã được phân tán tại nhiều địa điểm, giúp giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sự cố.​

Theo ông Aliabadi, các cơ sở năng lượng trọng yếu hiện được thiết kế với phương án dự phòng, cho phép khôi phục hoạt động trong thời gian ngắn nếu bị tấn công hoặc hư hại. Quan chức này cũng nhấn mạnh, Tehran đã chuẩn bị sẵn kế hoạch hiện đại hóa và sửa chữa nhanh các hạ tầng thiết yếu, nhằm bảo đảm nguồn cung điện năng ổn định cho sản xuất và đời sống.​

Bất chấp những lời trấn an từ phía Iran, thị trường quốc tế vẫn theo sát từng chuyển động tại eo biển Hormuz, nơi mỗi tín hiệu leo thang hoặc hạ nhiệt đều có thể lập tức phản ánh lên bảng giá dầu. Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi của EU về việc nối lại đối thoại và mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược này được xem là nỗ lực mới nhất nhằm ngăn ngừa nguy cơ một cuộc khủng hoảng an ninh khu vực biến thành cú sốc kinh tế toàn cầu.