Maroc tận dụng World Cup 2030 để “tái bố trí” trên bản đồ logistics thế giới​

World – Quyết định mở rộng nhà ga hành khách tại cảng Tangier Med, nâng công suất phục vụ từ khoảng 30.000 lên 60.000 lượt khách mỗi ngày, cho thấy Maroc không chỉ chuẩn bị cho lượng cổ động viên đổ về World Cup 2030 mà còn tận dụng giải đấu như cú hích để tái cấu trúc vai trò trung tâm trung chuyển của mình giữa châu Âu, châu Phi và Địa Trung Hải. Mốc hoàn thành giai đoạn 2028 – 2029 giúp quốc gia Bắc Phi này có đủ thời gian thử tải hạ tầng trước khi bước vào kỳ World Cup đồng đăng cai cùng Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.​

Tangier Med – cửa ngõ chiến lược nhìn sang châu Âu

Nằm bên Eo biển Gibraltar, gần thành phố Tangier, Tangier Med hiện là một trong những trung tâm logistics quan trọng nhất thế giới, kết nối với 186 cảng trên nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Vị trí “nép sát” châu Âu nhưng thuộc lãnh thổ châu Phi giúp cảng trở thành điểm trung chuyển lý tưởng của luồng hàng hóa, hành khách giữa hai bờ Địa Trung Hải.​

Mỗi năm, Tangier Med xử lý khoảng 9 triệu container, 7 triệu lượt hành khách, 700.000 xe tải và 1 triệu phương tiện các loại – những con số phản ánh quy mô của một “siêu nút” trong mạng lưới giao thương toàn cầu. Trong bối cảnh này, việc tăng gấp đôi công suất hành khách không chỉ để đón người hâm mộ bóng đá mà còn nhằm củng cố vai trò cửa ngõ dài hạn của Maroc đối với luồng di cư hợp pháp, du lịch, thương mại khu vực.​

Từ cảng biển đến hệ sinh thái công nghiệp

Hiện Tangier Med hỗ trợ hoạt động của hơn 900 doanh nghiệp trong các lĩnh vực ô tô, hàng không, dệt may, logistics và thương mại, với tổng giá trị giao dịch ước đạt 8,3 tỷ USD mỗi năm. Như vậy, cảng không chỉ là nơi tàu ra vào mà đã trở thành hạt nhân của một vành đai công nghiệp – dịch vụ gắn chặt với chuỗi cung ứng toàn cầu.​

Kế hoạch mở rộng lần này đi kèm tăng năng lực tiếp nhận xe tải và phát triển thêm các cơ sở công nghiệp liên quan, cho thấy Maroc muốn “khóa chặt” thêm các tập đoàn đa quốc gia trong chuỗi giá trị bản địa. Khi hạ tầng cảng, kho bãi, đường bộ và dịch vụ hậu cần được nâng cấp đồng bộ, chi phí và rủi ro logistics giảm, càng tạo động lực để nhà đầu tư coi Maroc là điểm đặt nhà máy, trung tâm phân phối lâu dài chứ không chỉ là trạm trung chuyển.​

World Cup 2030 – chất xúc tác cho chiến lược quốc gia

Là đồng chủ nhà World Cup 2030 với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, Maroc có cơ hội hiếm có để “trình diễn” năng lực tổ chức, hạ tầng và hình ảnh quốc gia trước hàng triệu cổ động viên trực tiếp, hàng tỷ khán giả toàn cầu. Mở rộng Tangier Med trong bối cảnh đó là bước đi mang tính chiến lược: dùng một sự kiện thể thao để biện minh và đẩy nhanh đầu tư hạ tầng vốn mang giá trị vượt xa 1 tháng giải đấu.​

Việc lựa chọn hoàn thành dự án trong giai đoạn 2028 – 2029 cho phép Maroc có dư thời gian vận hành thử, điều chỉnh quy trình đón – trả khách, phân luồng phương tiện, cũng như kiểm tra sức chịu tải của hệ thống khi kết hợp cả luồng thương mại thường xuyên và cao điểm du lịch. Nếu thành công, World Cup sẽ trở thành “bài kiểm tra áp lực” chứng minh cảng và hạ tầng liên quan đủ sức vận hành ở chế độ khắc nghiệt, qua đó củng cố uy tín trong mắt nhà đầu tư và các hãng vận tải.​

Gia tăng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thế giới dịch chuyển sau đại dịch và cạnh tranh Mỹ – Trung, các cửa ngõ có vị trí địa chính trị thuận lợi như Maroc đang tận dụng cơ hội trở thành điểm đón dòng FDI mới. Tangier Med, với năng lực container, hành khách và phương tiện tăng lên, giúp Maroc có thêm “đòn bẩy” để mời gọi các ngành như lắp ráp ô tô, công nghiệp hỗ trợ, dệt may xuất khẩu, logistics cao cấp.​

Khi một nền tảng hạ tầng cảng – công nghiệp vận hành trơn tru, quốc gia đó không chỉ thu lợi từ phí dịch vụ mà còn từ chuỗi giá trị gia tăng quanh nó: đào tạo nhân lực, dịch vụ tài chính, bảo hiểm, công nghệ thông tin, sửa chữa, bảo dưỡng… Maroc vì vậy đang dùng một dự án cảng tưởng chừng thuần kỹ thuật để tái định hình vai trò của mình như “bản lề” giữa châu Âu, châu Phi và thế giới Ả Rập.​

Thách thức vận hành và bài toán bền vững

Cùng với cơ hội, việc tăng gấp đôi công suất hành khách và mở rộng công nghiệp quanh cảng cũng đặt ra sức ép lớn về quy hoạch đô thị, môi trường và an ninh. Lượng người, phương tiện, hàng hóa tập trung cao đòi hỏi hệ thống giao thông kết nối nội địa, an ninh biên giới, kiểm soát di cư và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia phải được nâng cấp tương xứng.​

Ngoài ra, khi Tangier Med ngày càng bận rộn, yêu cầu về phát triển bền vững – từ giảm phát thải, xử lý nước thải, rác thải công nghiệp đến bảo vệ hệ sinh thái vùng ven biển Gibraltar – trở thành một phần không thể tách rời của chiến lược. Thách thức cho Maroc là vừa đáp ứng cơn “khát hạ tầng” phục vụ tăng trưởng và World Cup 2030, vừa đáp ứng chuẩn mực môi trường ngày càng cao của các đối tác châu Âu và tổ chức quốc tế.​

Từ một thông báo mở rộng cảng, có thể thấy Maroc đang đi theo con đường mà nhiều quốc gia chủ nhà các sự kiện lớn đã lựa chọn: biến giải đấu thể thao thành chất xúc tác cho những thay đổi cấu trúc trong hạ tầng và mô hình phát triển. Nếu tận dụng khéo léo, Tangier Med sau World Cup 2030 không chỉ là nơi tiễn bước dòng người hâm mộ, mà còn là biểu tượng cho một Maroc tự tin hơn trên bản đồ logistics và đầu tư toàn cầu.