TP HCM đưa drone vào cuộc đua logistics đô thị

Việt Nam – TP HCM vừa bước thêm một bước trong tham vọng xây dựng hệ sinh thái logistics thông minh khi thử nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV) để giao hàng trong môi trường đô thị thực tế tại Khu Công nghệ cao.​

Trong buổi thử nghiệm sáng 5/1, hai kịch bản bay liên tiếp được triển khai, cho thấy bước tiến từ việc chứng minh khả năng cất – hạ cánh tự động đến vận hành một “chuyến tuyến giao hàng trên không” với nhiều điểm dừng. Ở lượt đầu, UAV do Saolatek phát triển mang theo một kiện hàng là điện thoại iPhone 17, bay quãng đường khoảng 200 m theo lộ trình được lập trình sẵn và tự động hoàn toàn từ khâu cất cánh, dẫn đường đến hạ cánh. Toàn bộ tọa độ, thông số bay và hình ảnh từ camera 5G được truyền trực tuyến về trung tâm giám sát, cho phép theo dõi chi tiết đường bay và xử lý tình huống nếu có bất thường.​

Lượt bay thứ hai do Real-time Robotics Việt Nam thực hiện thể hiện một bước nâng cấp quan trọng về mặt kịch bản vận hành khi UAV mang ba loại hàng hóa khác nhau gồm linh kiện điện thoại, túi cứu thương và cà phê, bay hơn 400 m và lần lượt giao tại nhiều điểm đã định trước rồi quay về vị trí xuất phát. Mô hình này mô phỏng gần với thực tế hơn: một chuyến bay phục vụ nhiều đơn, nhiều điểm nhận, yêu cầu hệ thống điều hướng chính xác, quản lý trọng lượng và phân bổ điểm dừng hợp lý để duy trì an toàn. Theo ban tổ chức, hai kịch bản được thiết kế để đánh giá mức độ tự động hóa, độ chính xác dẫn đường, năng lực giám sát theo thời gian thực và độ ổn định khi UAV mang các loại hàng hóa đa dạng.​

Điểm đáng chú ý của chương trình là tính pháp lý và khung quản lý được chuẩn bị từ trước, không chỉ đơn thuần là một màn trình diễn công nghệ. Phép bay được Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu – Bộ Quốc phòng) cấp cho năm 2026, đặt hoạt động này trong khuôn khổ giám sát chặt chẽ về quản lý hoạt động bay, an toàn hàng không và an ninh quốc gia. Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM xem đây là tiền đề để hình thành một “sandbox trên không”, nơi các doanh nghiệp công nghệ có thể kiểm nghiệm giải pháp trong điều kiện thực tế nhưng vẫn dưới sự kiểm soát của cơ quan quản lý.​

Về mặt chiến lược, TP HCM kỳ vọng thử nghiệm UAV giao hàng sẽ là mảnh ghép quan trọng trong bài toán tái cấu trúc logistics đô thị vốn đang chịu áp lực rất lớn từ thương mại điện tử, nhu cầu giao nhanh và tình trạng kẹt xe nội đô. Mục tiêu được nhắc đến là các đường bay xa hơn, như tuyến Cần Giờ – Vũng Tàu, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian giao nhận so với đường bộ và giảm tải một phần cho hệ thống vận tải truyền thống. Định hướng dài hạn của thành phố là đưa thiết bị bay không người lái vào bưu chính, giao nhận hàng hóa đô thị và xây dựng mô hình logistics thông minh phục vụ đô thị thông minh, dịch vụ công nghệ cao.​

Dù vậy, việc đưa drone vào hoạt động thương mại không đơn giản chỉ là lặp lại mô hình đã thấy ở một số quốc gia, mà là lời giải cho nhiều bài toán đồng thời: công nghệ, hạ tầng và chấp nhận xã hội. Về công nghệ, doanh nghiệp trong nước như Saolatek hay Real-time Robotics Việt Nam cần chứng minh khả năng làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị từ thiết kế, điều khiển, hệ thống cảm biến, liên lạc 5G đến giải pháp phòng chống can thiệp trái phép, rơi rớt, cũng như khả năng hoạt động trong điều kiện thời tiết phức tạp. Về hạ tầng, cần quy hoạch không gian bay, điểm đáp, hành lang an toàn giữa rừng cao ốc, đồng thời xây dựng hệ thống tích hợp với trung tâm điều phối giao thông và mạng lưới logistics hiện hữu.​

Trên phương diện chính sách, thử nghiệm hiện nay giúp các cơ quan quản lý có dữ liệu thực tiễn để xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn an toàn, quy trình cấp phép và cơ chế phối hợp liên ngành, từ quốc phòng, hàng không, giao thông đến chính quyền đô thị. Đó cũng là cơ sở để bàn sâu hơn về mô hình sandbox: doanh nghiệp được thử nghiệm trong phạm vi nào, với mức độ rủi ro nào chấp nhận được và cơ chế xử lý trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP HCM cho biết sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp để kiến nghị hoàn thiện cơ chế thử nghiệm, mở rộng không gian bay và kết nối sản phẩm đến các sở, ngành cũng như nguồn vốn.​

Câu chuyện UAV giao hàng không chỉ là công nghệ “đẹp mắt” mà còn liên quan trực tiếp đến trải nghiệm người dùng, chi phí, độ tin cậy và niềm tin. Những câu hỏi về an toàn khi thiết bị bay trên đầu khu dân cư, rủi ro rơi vỡ, mất cắp, mưa bão hay va chạm với các công trình kiến trúc, cùng cơ chế xác thực người nhận và xử lý tranh chấp, đều cần được trả lời bằng quy trình cụ thể chứ không dừng ở cam kết. Đồng thời, nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể tạo ra chuỗi dịch vụ và việc làm mới quanh việc vận hành, bảo trì, điều phối đội bay, thay thế dần những công đoạn thủ công, tốn kém chi phí và gây áp lực lên hạ tầng giao thông.​

​