Lính cứu hỏa Berlin được trang bị Bodycam

Berlin & Brandenburg – Đêm giao thừa năm nay ở Berlin không chỉ là sự kiện đếm ngược chào năm mới mà còn là phép thử căng thẳng cho hệ thống an ninh đô thị, trong bối cảnh pháo hoa trái phép và bạo lực nhắm vào lực lượng làm nhiệm vụ đã trở thành “dịch bệnh” mỗi mùa chuyển giao năm cũ – năm mới.​

Từ biểu tượng lễ hội đến “vũ khí đường phố”

Trong nhiều năm, pháo hoa đã vượt khỏi ý nghĩa lễ hội, trở thành công cụ gây rối trật tự, tấn công người và phá hoại tài sản ở nhiều khu vực của Berlin, đặc biệt là các quận có mật độ dân cư trẻ và đông người nhập cư như Neukölln, Kreuzberg hay Schöneberg.​ Những cảnh tượng thanh niên dùng pháo ném vào nhau, bắn thẳng vào xe buýt, xe cảnh sát hay cả đội cứu hỏa đã khiến đêm giao thừa tại một số nơi không khác gì một vùng xung đột thu nhỏ, buộc chính quyền thành phố phải thay đổi cách tiếp cận an ninh từ “ứng phó” sang “răn đe và phòng ngừa chủ động”.​​

Lực lượng cứu hỏa: từ “người hùng thầm lặng” thành mục tiêu tấn công

Nếu trước đây áp lực lớn nhất với lực lượng cứu hỏa là số lượng cuộc gọi khẩn cấp tăng vọt, thì vài năm gần đây, rủi ro lớn không kém là khả năng bị tấn công ngay tại hiện trường khi đang làm nhiệm vụ.​
Với khoảng 1.800 lượt xuất phát trong đêm giao thừa năm ngoái và dự báo tương đương hoặc cao hơn năm nay, hơn 2.000 nhân viên cứu hỏa – gấp hơn ba lần một ca đêm bình thường – được huy động trong trạng thái vừa phải cứu người, chữa cháy, vừa phải tự bảo vệ mình trước pháo và vật thể ném từ đám đông.​

Bodycam: công cụ pháp lý hơn là “lá chắn” an toàn

Điểm mới nổi bật là lần đầu tiên lực lượng cứu hỏa Berlin được trang bị camera gắn trên người (bodycam) trên diện rộng trong đêm giao thừa, sau thời gian thử nghiệm trong một số ca trực riêng lẻ.​​
Mục tiêu không phải là ngăn chặn ngay lập tức mọi hành vi tấn công, mà là tạo ra bằng chứng hình ảnh có giá trị trước tòa, giúp biến những vụ việc vốn thường rơi vào thế “lời người bị hại chống lời kẻ tấn công” thành hồ sơ có chứng cứ rõ ràng, tăng khả năng khởi tố và kết án.​​

Trong các ca thử nghiệm, việc ghi hình đã giúp truy cứu trách nhiệm những người có hành vi lăng mạ, đe dọa nhân viên y tế – một loại bạo lực vốn dễ bị xem nhẹ vì “chỉ là lời nói”.​
Khi người gây rối hiểu rằng mọi hành vi đều có thể được ghi lại và trình chiếu trước tòa, hiệu ứng tâm lý răn đe có thể mạnh hơn nhiều so với các chiến dịch tuyên truyền truyền thống.​​

“Vùng cấm pháo” ngày càng mở rộng

Cùng với bodycam, Berlin tiếp tục mở rộng các khu vực cấm đốt pháo tư nhân – từ những điểm nóng trung tâm như Alexanderplatz đến nhiều tuyến phố, quảng trường tại Neukölln, Kreuzberg, Schöneberg, nơi từng xảy ra các vụ bắn pháo vào người và phương tiện.​
Thay vì dàn hàng sau rào chắn như trước, cảnh sát chuyển sang chiến thuật cơ động, tuần tra sâu trong khu dân cư, tập trung vào các nhóm thanh niên được đánh giá là có nguy cơ cao, tiến hành kiểm tra và tịch thu pháo ngay khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.​​

Từ đầu chiến dịch đến cuối tuần trước, cảnh sát đã tịch thu khoảng 147.000 đơn vị pháo hoa, phần lớn thuộc nhóm F4 chỉ dành cho người được đào tạo chuyên nghiệp và thường được mang lậu từ nước ngoài.​ Việc phát hiện số pháo chứa tới 6,5 kg thuốc nổ trong một căn hộ của thanh niên cho thấy khoảng cách nguy hiểm giữa “đồ chơi lễ hội” và “vật liệu nổ có khả năng gây thảm họa” đã bị xóa nhòa trong nhận thức của một bộ phận người trẻ.​​​

Tranh luận về lệnh cấm pháo tư nhân: an toàn hay tự do?

Cùng lúc, cuộc tranh luận toàn quốc về việc có nên cấm hoàn toàn pháo hoa tư nhân vào đêm giao thừa đang nóng trở lại, với tiếng nói ngày càng mạnh từ giới y tế, cảnh sát và các tổ chức môi trường.​
Lập luận của họ dựa trên số ca chấn thương do pháo – đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên – lượng bệnh nhân nhập viện tăng đột biến, chi phí y tế, cùng tác động đến môi trường, chất lượng không khí và động vật nuôi.​

Trong khi đó, một bộ phận người dân, ngành sản xuất pháo hoa và các nhóm bảo vệ quyền tự do cá nhân phản đối lệnh cấm toàn diện, cho rằng thay vì cấm, nhà nước nên tập trung vào thực thi luật mạnh tay hơn với pháo trái phép và hành vi bạo lực.​
Berlin với những khu “cấm pháo cục bộ” và việc tăng cường cưỡng chế đang trở thành một “phòng thí nghiệm chính sách” quan trọng cho cuộc tranh luận này, bởi kết quả thực tế sẽ là cơ sở cho việc Đức có tiến tới những hạn chế rộng hơn hay không.​

Đêm giao thừa dưới áp lực “hệ thống”

Đối với lực lượng cứu hỏa và cảnh sát, đêm 31/12 không chỉ là ca trực căng thẳng nhất năm mà còn là phép đo sức chịu đựng của toàn bộ hệ thống an ninh – từ cơ sở pháp lý, trang thiết bị, nhân lực, đến sự hợp tác của cộng đồng.​​ 400 hoạt động tuyên truyền, gặp gỡ cộng đồng được tổ chức trong năm, chủ yếu nhắm đến thanh thiếu niên ở các khu vực nóng, là nỗ lực nhằm tạo thay đổi từ gốc trong thái độ với pháo hoa và lực lượng làm nhiệm vụ, nhưng khó có thể đem lại kết quả tức thời chỉ sau một mùa lễ hội.​

Trong khi đó, sự kết hợp giữa bodycam, mở rộng vùng cấm pháo, tịch thu pháo lậu quy mô lớn, xử lý sớm đối tượng nguy cơ cao và tăng quân số cảnh sát – cứu hỏa cho thấy Berlin đang thử áp dụng một “gói giải pháp tổng hợp” thay vì trông chờ vào một biện pháp đơn lẻ.​​
Câu hỏi còn lại, sau tiếng pháo giao thừa và khi số liệu tai nạn, vụ tấn công, thiệt hại được tổng kết, là liệu những thay đổi này có đủ để xoay chuyển xu hướng bạo lực đêm giao thừa, hay xã hội Đức sẽ buộc phải tiến thêm một bước đến kịch bản không ít người từng xem là cực đoan: một đêm giao thừa không còn pháo hoa tư nhân.​