Lầu Năm Góc gây sức ép lên Anthropic trong cuộc đối đầu AI leo thang

Hoa Kỳ – Cuộc đối đầu giữa Anthropic – một công ty khởi nghiệp AI được đánh giá cao – và chính quyền Tổng thống Donald Trump đang leo thang nhanh chóng. Lầu Năm Góc yêu cầu được tiếp cận toàn diện các mô hình của công ty, bất chấp những lo ngại về an toàn và đạo đức.

Chính phủ Mỹ tuyên bố sẽ loại Anthropic khỏi chuỗi cung ứng của Bộ Quốc phòng và hủy bỏ các thỏa thuận hiện có nếu hai bên không đạt được thống nhất. Thứ trưởng Quốc phòng Emil Michael đã công khai chỉ trích Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei, cho rằng ông này tìm cách kiểm soát quân đội Mỹ và đặt an ninh quốc gia vào rủi ro.

Theo các nguồn tin, trong cuộc gặp đầu tuần với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Anthropic được yêu cầu phải cho quân đội Mỹ quyền truy cập đầy đủ vào mô hình AI Claude trước ngày 27/2. Nếu không, Lầu Năm Góc có thể cắt hợp tác hoặc buộc công ty ưu tiên các đơn hàng của chính phủ.

Anthropic đến nay từ chối cấp quyền truy cập không hạn chế cho mục đích quân sự mật, bao gồm các nhiệm vụ có thể gây chết người mà không có sự kiểm soát của con người, cũng như giám sát hàng loạt trong nước.

Trong tuyên bố ngày 26/2, Amodei khẳng định Anthropic hiểu rằng các quyết định quân sự thuộc thẩm quyền của Bộ Quốc phòng, không phải doanh nghiệp tư nhân. Ông nhấn mạnh công ty chưa từng phản đối các chiến dịch quân sự cụ thể, nhưng cho rằng trong một số trường hợp, AI có thể làm suy yếu các giá trị dân chủ nếu thiếu các cơ chế kiểm soát phù hợp.

Một trong những biện pháp được nhắc tới là Đạo luật Sản xuất Quốc phòng – công cụ thời Chiến tranh Lạnh cho phép tổng thống kiểm soát ngành công nghiệp nội địa vì lợi ích quốc phòng. Việc viện dẫn đạo luật này để ép một công ty AI tư nhân được xem là chưa từng có tiền lệ và có thể làm suy giảm khả năng phát triển độc lập của Anthropic.

Từ tháng 11/2024, Anthropic đã cung cấp mô hình Claude cho các cơ quan tình báo và quốc phòng Mỹ. Theo Wall Street Journal, hệ thống này từng được sử dụng trong chiến dịch năm 2026 dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, dù chi tiết cụ thể về vai trò của AI chưa được công bố.

Về mặt tài chính, Anthropic đang nắm hợp đồng trị giá 200 triệu USD ký với Bộ Quốc phòng hồi tháng 7/2025 nhằm phát triển các năng lực AI tiên tiến phục vụ an ninh quốc gia. Khi đó, công ty nhấn mạnh cam kết triển khai AI một cách có trách nhiệm, đảm bảo tính tin cậy, khả năng kiểm soát và diễn giải được của hệ thống.

Tuy nhiên, đúng ngày diễn ra cuộc gặp với Hegseth, Anthropic cũng thông báo nới lỏng một số chính sách an toàn cốt lõi để duy trì sức cạnh tranh trước các đối thủ như OpenAI và Google. Công ty cho rằng môi trường chính sách hiện nay ưu tiên năng lực cạnh tranh và tăng trưởng kinh tế hơn là các thảo luận về an toàn AI ở cấp liên bang.

Vụ việc làm dấy lên nhiều câu hỏi đạo đức: nếu Anthropic nhượng bộ hoặc bị buộc phải trao quyền kiểm soát cho chính phủ, liệu công ty có còn duy trì được định hướng “an toàn trước hết” như đã tuyên bố? Đồng thời, đây cũng phản ánh xu hướng can thiệp trực tiếp hơn của chính quyền Trump vào các ngành công nghệ chiến lược, từ AI đến sản xuất chip và đất hiếm.

Giới quan sát nhận định cuộc tranh chấp có thể dẫn đến một trận chiến pháp lý giữa Anthropic và chính phủ Mỹ, đồng thời mở ra tiền lệ mới về mức độ kiểm soát của nhà nước đối với các công ty AI tư nhân.