Ukraine muốn thu về 50 tỉ USD từ xuất khẩu drone

Ukraina – Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đang tìm cách bán máy bay không người lái cho các nước Trung Đông, hướng tới mục tiêu ký các thỏa thuận dài hạn có tổng giá trị lên tới 50 tỉ USD. Ông nhấn mạnh Kiev không chỉ muốn có thêm nguồn tài chính mà còn kỳ vọng tiếp cận công nghệ mới, qua đó nâng cấp ngành công nghiệp quốc phòng đang phát triển nhanh trong bối cảnh xung đột kéo dài với Nga. Nhà lãnh đạo Ukraine đồng thời bày tỏ sự khó hiểu trước việc Mỹ vẫn chưa sẵn sàng tiến tới một thỏa thuận mua sắm drone quy mô lớn từ nước này, dù Washington là đối tác an ninh hàng đầu của Kiev.​

Theo Hãng tin Reuters, phát biểu ngày 15-3, ông Zelensky cho hay Ukraine sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia Trung Đông đối phó mối đe dọa từ máy bay không người lái do Iran cung cấp, với điều kiện nhận lại cả tiền bạc lẫn chuyển giao công nghệ. Kiev muốn đặt mình vào vị thế không chỉ là bên đi xin viện trợ mà còn là một đối tác có sản phẩm và kinh nghiệm thực chiến để chào bán cho các nước đang đối mặt nguy cơ tương tự. Tổng thống Ukraine nói rõ ông kỳ vọng những hợp đồng xuất khẩu drone sẽ trở thành một trụ cột mới trong chiến lược phục hồi và hiện đại hóa đất nước thời hậu chiến.​

Chia sẻ với báo chí, ông Zelensky cho biết Kiev đã cử ba nhóm chuyên gia tới Trung Đông để “mở đường” cho các thỏa thuận hợp tác tương lai. Các nhóm này có nhiệm vụ khảo sát môi trường tác chiến, đánh giá nhu cầu phòng không – chống drone và chuyển giao kinh nghiệm vận hành hệ thống phòng thủ mà Ukraine đã tích lũy suốt hơn hai năm xung đột. Trong tuần qua, các đoàn chuyên gia đã có mặt tại Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Saudi Arabia và một căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan.​

Từ góc nhìn của Kiev, Trung Đông là khu vực hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi: các nước có tiềm lực tài chính, nhu cầu cấp bách về phòng thủ trước drone và sẵn sàng chi tiền cho những giải pháp đã được kiểm chứng trên chiến trường. Ukraine tin rằng những hệ thống trinh sát, tác chiến điện tử và đánh chặn drone của mình có thể cạnh tranh với các nhà cung cấp truyền thống, bởi chúng được xây dựng trực tiếp từ kinh nghiệm đối phó mạng lưới drone và tên lửa do Nga và Iran sử dụng. Nếu thành công, Kiev không chỉ có nguồn thu mới mà còn gia tăng ảnh hưởng chiến lược ở một khu vực vốn lâu nay là “sân chơi” của các cường quốc.​

Trong phát biểu của mình, ông Zelensky úp mở khả năng ký các thỏa thuận cung cấp drone dài hạn cho các nước vùng Vịnh, song lưu ý hai bên cần thảo luận kỹ những gì Ukraine có thể nhận lại. Ông nhấn mạnh nước này đang tìm kiếm một cấu trúc hợp tác “hai chiều”, trong đó Kiev không chỉ bán sản phẩm mà còn được tiếp cận dây chuyền sản xuất, linh kiện và các giải pháp công nghệ tiên tiến từ đối tác. Điều này được xem là chìa khóa giúp Ukraine duy trì và mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng trong nhiều năm tới, thay vì chỉ dựa vào các gói viện trợ có thời hạn từ phương Tây.​

“Tại thời điểm này, cả công nghệ lẫn tiền bạc đều quan trọng với chúng tôi”, ông Zelensky nói, hàm ý rằng Ukraine không muốn đứng ngoài chuỗi giá trị toàn cầu về các hệ thống không người lái. Theo ông, nếu được thiết kế hợp lý, các thỏa thuận với Trung Đông có thể trở thành mô hình hợp tác kiểu mới, nơi Ukraine đóng vai trò cung cấp chuyên môn, thử nghiệm thực tế và một phần năng lực sản xuất, còn các nước đối tác góp vốn, thị trường và kỹ thuật. Cấu trúc đó, nếu vận hành trơn tru, sẽ giúp Kiev bù đắp một phần khoảng trống do những chậm trễ trong viện trợ quân sự truyền thống.​

Dù không nêu chi tiết, phát biểu của tổng thống Ukraine cũng phản ánh sự thất vọng nhất định với Washington, khi Mỹ chưa chấp nhận đề xuất một gói mua sắm drone trị giá khoảng 50 tỉ USD từ Kiev. Trong khi Ukraine coi đây là cơ hội tạo bước nhảy vọt cho ngành công nghiệp quốc phòng nội địa, giới hoạch định chính sách tại Mỹ vẫn còn những cân nhắc về ngân sách, ưu tiên chiến lược và tác động đến các nhà thầu quốc phòng trong nước. Sự chần chừ này khiến Kiev buộc phải tìm kiếm những khách hàng khác, đặc biệt là tại những khu vực sẵn sàng hành động nhanh hơn.​