Đức là động lực thúc đẩy Mercosur, EU hoãn ký thỏa thuận Mercosur sang tháng Giêng​

Châu Âu – Sau 25 năm đàm phán, việc ký kết thỏa thuận thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu (EU) và khối Mercosur tiếp tục bị trì hoãn, lần này từ cuối tuần này sang tháng Giêng năm tới. Nguyên nhân chính là những lo ngại chưa được giải tỏa của nông dân châu Âu và việc một số quốc gia thành viên lớn rút lại sự ủng hộ chính trị vào phút chót.​

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ban đầu dự định đại diện EU ký văn kiện tại Brazil, nhưng bà cần sự đồng thuận của đa số đủ điều kiện trong số 27 nước thành viên. Đa số này hiện không đạt được khi Pháp, Ba Lan và Ý – ba nền kinh tế quan trọng – tạm thời rời khỏi hàng ngũ ủng hộ, khiến tiến trình phê chuẩn bị chững lại.​

Trong khi Pháp và Ba Lan tiếp tục giữ thái độ hoài nghi sâu sắc, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni chủ yếu yêu cầu thêm thời gian, không quá một tháng. Bà muốn sử dụng khoảng thời gian này để làm rõ các điểm còn vướng mắc và thuyết phục nông dân Ý về những lợi ích mà thỏa thuận có thể mang lại cho nền kinh tế. Đề xuất hoãn ký đã được bà trao đổi với Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, người dự kiến trình bày lại với các đối tác trong khối Mercosur.​

Theo Ủy ban châu Âu, hiệp định Mercosur được kỳ vọng tạo ra một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới với hơn 700 triệu người tiêu dùng. Mục tiêu là giảm thuế quan, mở rộng tiếp cận thị trường cho hàng hóa và dịch vụ, chẳng hạn như giúp các hãng xe châu Âu bán được nhiều hơn tại Nam Mỹ, đồng thời mở rộng cửa cho nông sản Nam Mỹ vào châu Âu. Brussels coi đây là bước đi chiến lược trong bối cảnh quan hệ thương mại với Mỹ và Trung Quốc ngày càng khó đoán định.​

Đức là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy hiệp định, bởi Berlin kỳ vọng doanh nghiệp châu Âu sẽ tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro tiền thuế quan mỗi năm nếu thỏa thuận có hiệu lực. Tuy nhiên, lợi ích kinh tế này phải đối mặt với sức ép chính trị ngày càng lớn từ các khu vực nông thôn, nơi lo ngại về cạnh tranh không cân sức với nông dân Nam Mỹ.​

Tại nhiều nước như Pháp, Ba Lan, Áo và Ý, nông dân cảnh báo rằng làn sóng nhập khẩu thịt bò, gia cầm, đường và các nông sản khác với chi phí sản xuất thấp hơn có thể đẩy họ vào thế bất lợi. Đáp lại, các nhà đàm phán EU đã đưa vào hiệp định cơ chế hạn ngạch, lộ trình mở cửa từng bước và thời gian chuyển tiếp, giúp nhập khẩu miễn thuế đối với những mặt hàng nhạy cảm được kiểm soát chặt chẽ hơn.​

Dưới sức ép của Nghị viện châu Âu, một số biện pháp bảo vệ bổ sung cũng được giới thiệu trong tuần này nhằm trấn an giới nông dân. Các biện pháp này bao gồm tăng cường giám sát thị trường và khả năng tái áp thuế hoặc áp dụng “phanh khẩn cấp” nếu nhập khẩu gây sức ép quá lớn lên nông nghiệp châu Âu.​

Về mặt thủ tục, thỏa thuận đã hoàn tất đàm phán nội dung từ cuối năm trước và chỉ còn chờ các nguyên thủ, người đứng đầu chính phủ trong EU phê chuẩn theo cơ chế đa số đủ điều kiện. Điều này đồng nghĩa cần ít nhất 15 quốc gia thành viên ủng hộ, đại diện cho tối thiểu 65% dân số EU, để văn kiện được thông qua.​

Tuy vậy, kịch bản bỏ phiếu dự kiến vào giữa tháng Giêng không chỉ là bài toán kỹ thuật về phiếu thuận – phiếu chống. Nếu Ý quay lại ủng hộ trong khi Pháp vẫn phản đối, Paris – quốc gia thành viên lớn thứ hai – có nguy cơ bị đa số còn lại “vượt qua” trong một hồ sơ mà lợi ích cốt lõi của Đức được đặt ở vị trí trung tâm. Nhiều nhà quan sát lo ngại điều này có thể gây tổn hại cho mối quan hệ Pháp–Đức vốn chỉ mới bắt đầu được hàn gắn sau những căng thẳng trước đó.​

Việc hoãn ký thêm một tháng cho thấy EU đang loay hoay tìm điểm cân bằng giữa mở rộng thương mại toàn cầu và bảo vệ mô hình nông nghiệp trong nước. Kết quả cuối cùng của thỏa thuận Mercosur vì thế không chỉ quyết định tương lai của một hiệp định thương mại, mà còn là thước đo cho khả năng dung hòa lợi ích kinh tế, chính trị và xã hội bên trong chính Liên minh châu Âu.