Đức – Ấn Độ: Tín hiệu tăng tốc một trục chiến lược mới

CHLB Đức – Chuyến công du Ấn Độ hai ngày 12-13/1 của Thủ tướng Đức Friedrich Merz không chỉ là một hoạt động xã giao đầu năm mà mang màu sắc của một bước điều chỉnh chiến lược trong chính sách châu Á của Berlin. Đây là chuyến thăm đầu tiên của nhà lãnh đạo Đức tới quốc gia Nam Á kể từ khi nhậm chức, cho thấy New Delhi được đặt vào vị trí ưu tiên đặc biệt trong tính toán dài hạn của chính phủ Merz.​

Theo chương trình, Thủ tướng Merz sẽ bắt đầu tại Ahmedabad trước khi tới Bengaluru, thay vì chỉ dừng chân tại New Delhi như thông lệ đối với nhiều chuyến thăm cấp cao. Việc lựa chọn hai trung tâm công nghiệp – công nghệ này phản ánh rõ ưu tiên của Đức là tiếp cận trực tiếp “trái tim” sản xuất, đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp của Ấn Độ, thay vì chỉ tập trung vào các nghi thức chính trị.​

Lời mời chính thức từ Thủ tướng Narendra Modi, cùng kế hoạch tiếp đón tại Ahmedabad ngày 12/1, đặt chuyến thăm trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược Ấn-Đức bước qua mốc 25 năm và đang được kỳ vọng “nâng cấp” về chất. Trên nền tảng các cuộc tiếp xúc thường xuyên ở cấp cao, cả hai bên có cơ hội dùng chuyến đi này như một phép thử cho tầm nhìn quan hệ song phương trong 10-15 năm tới, khi môi trường địa chính trị châu Á – châu Âu biến động nhanh.​

Trọng tâm kinh tế: Từ thương mại đến chuỗi giá trị mới

Theo Bộ Ngoại giao Ấn Độ, hai Thủ tướng sẽ rà soát hợp tác trong khuôn khổ Đối tác chiến lược, với ưu tiên rõ rệt cho thương mại, đầu tư, công nghệ, giáo dục, đào tạo kỹ năng và di chuyển lao động. Trong bối cảnh Đức cần đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng, còn Ấn Độ muốn thu hút thêm dòng vốn chất lượng cao và công nghệ lõi, trục New Delhi – Berlin đang nổi lên như một mắt xích quan trọng trong tái cấu trúc kinh tế toàn cầu.​

Không chỉ dừng lại ở các con số trao đổi thương mại, dư địa thực sự nằm ở việc hai bên có thể cùng xây dựng các chuỗi giá trị mới trong những lĩnh vực như công nghệ số, sản xuất xanh, và công nghiệp hỗ trợ. Những trung tâm như Bengaluru – “thủ phủ công nghệ” của Ấn Độ – chính là nơi Đức có thể tìm kiếm các đối tác công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp và lực lượng kỹ sư trình độ cao để bổ sung cho thị trường lao động đang thiếu hụt trong nước.​

Hợp tác giáo dục, đào tạo và di chuyển lao động cũng là hướng đi then chốt khi Đức đối mặt với già hóa dân số, còn Ấn Độ sở hữu nguồn nhân lực trẻ, dồi dào. Nếu hai bên thống nhất được các cơ chế công nhận bằng cấp, chương trình đào tạo chung và hành lang pháp lý cho lao động có tay nghề, chuyến thăm lần này có thể mở đường cho một dòng nhân lực chất lượng cao Ấn Độ đến Đức, đồng thời tạo thêm lực đẩy cho chuyển giao tri thức và công nghệ.​

An ninh – quốc phòng: Từ chia sẻ quan điểm đến phối hợp thực chất

Một điểm nhấn khác là thảo luận tăng cường hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh, khoa học, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu cũng như phát triển xanh và bền vững. Trong bối cảnh các tuyến hàng hải bị đe dọa, cạnh tranh chiến lược gia tăng và rủi ro an ninh phi truyền thống nổi lên, việc Đức và Ấn Độ xích lại gần nhau phản ánh nhu cầu hình thành những “mạng lưới an ninh mềm” dựa trên chia sẻ thông tin, tiêu chuẩn và công nghệ.​

Trước chuyến thăm này, hai nhà lãnh đạo đã có cuộc gặp đầu tiên bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7 tại Kananaskis, Canada tháng 6/2025, chỉ chưa đầy một tháng sau khi ông Merz nhậm chức. Trong bối cảnh Chiến dịch Sindoor của Ấn Độ được triển khai sau vụ tấn công khủng bố tại Pahalgam, hai bên nhất trí rằng khủng bố là mối đe dọa lớn đối với hòa bình và ổn định toàn cầu, và New Delhi đánh giá cao sự ủng hộ mạnh mẽ từ Berlin.​

Chính sự đồng điệu về cách tiếp cận đối với chủ nghĩa khủng bố và các thách thức an ninh phi truyền thống đang tạo nền cho việc mở rộng hợp tác an ninh – quốc phòng. Hai nước thừa nhận cần làm sâu sắc hơn hợp tác trong lĩnh vực này, từ đối thoại chiến lược, chia sẻ kinh nghiệm gìn giữ hòa bình, đến khả năng tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng trong các dự án chung có lợi cho cả hai.​

Giá trị chung: Dân chủ, luật lệ và chủ nghĩa đa phương

Ngoài lợi ích kinh tế và an ninh cụ thể, Đức và Ấn Độ cùng chia sẻ lợi ích trong việc bảo vệ các giá trị dân chủ, trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, chủ nghĩa đa phương và thúc đẩy cải cách các thể chế đa phương. Đối với Berlin, một Ấn Độ ngày càng có tiếng nói trong các diễn đàn toàn cầu là đối tác quan trọng để cân bằng ảnh hưởng, bảo vệ chuẩn mực quốc tế và tạo không gian đối thoại trong những hồ sơ phức tạp.​

Với New Delhi, Đức không chỉ là nền kinh tế trụ cột của Liên minh châu Âu, mà còn là cửa ngõ để tiếng nói của Ấn Độ đi sâu hơn vào các cấu trúc ra quyết sách ở châu Âu. Ủng hộ lẫn nhau trong cải cách thể chế đa phương – từ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đến các thiết chế tài chính quốc tế – là lĩnh vực hai bên có thể khai thác mạnh hơn trong thời gian tới.​

Động lực mới của Đối tác chiến lược Ấn-Đức

Quan hệ Đối tác chiến lược được hai nước thiết lập từ tháng 5/2000 và củng cố thêm bằng cơ chế Tham vấn liên chính phủ (IGC) ở cấp nguyên thủ chính phủ từ năm 2011. Qua thời gian, khuôn khổ này tạo ra một “trục chính sách” khá ổn định cho phép hai bên xử lý những ưu tiên riêng mà không làm gián đoạn dòng chảy hợp tác dài hạn.​

Chuyến công du sắp tới của Thủ tướng Merz, theo Bộ Ngoại giao Ấn Độ, được kỳ vọng sẽ “tái khẳng định tầm nhìn chung của Ấn Độ và Đức trong việc xây dựng một quan hệ đối tác hướng tới tương lai, vì lợi ích của người dân hai nước và cộng đồng quốc tế rộng lớn hơn”. Việc hai Thủ tướng cùng gặp gỡ lãnh đạo doanh nghiệp, giới công nghiệp và trao đổi quan điểm về các vấn đề khu vực, toàn cầu cho thấy tính chất “đa tầng” của chuyến thăm – vừa là thông điệp chính trị, vừa là điểm nối mạng lưới lợi ích giữa nhà nước và khu vực tư nhân.​

Ở góc độ rộng hơn, chuyến đi Ấn Độ đầu tiên của Thủ tướng Merz kể từ khi nhậm chức là tín hiệu cho thấy Berlin sẵn sàng dịch chuyển trọng tâm chú ý sang các đối tác ngoài khu vực truyền thống, trong đó Ấn Độ là lựa chọn ưu tiên. Với New Delhi, đây là cơ hội để biến lợi thế dân số trẻ, thị trường rộng và vị thế địa chính trị thành các cam kết cụ thể từ một trong những nền kinh tế hàng đầu thế giới, từ đó gia cố thêm cho tham vọng trở thành một cực quan trọng trong cấu trúc quyền lực đang định hình.​