Đạn cối giấu trong bao viện trợ Liên Hợp Quốc ở Gaza​

Iran – Tel Aviv – Quân đội Israel cho biết vừa phát hiện một kho vũ khí lớn được giấu trong các bao hàng cứu trợ mang logo Liên Hợp Quốc, làm dấy lên tranh cãi gay gắt quanh vai trò của Cơ quan cứu trợ và công trình Liên Hợp Quốc cho người tị nạn Palestine (UNRWA). Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), số vũ khí bị thu giữ gồm khoảng 110 quả đạn cối, tên lửa và nhiều loại đạn dược khác, tất cả đều được quấn trong chăn và cho vào túi viện trợ của UNRWA.​

Hình ảnh và video do IDF công bố cho thấy các túi viện trợ được đặt trước một nơi ẩn náu ở phía đông “Đường Vàng” – ranh giới phân chia khu vực Dải Gaza do Israel kiểm soát với phần còn lại trước đây nằm dưới sự cai trị của Hamas. Phía Israel đánh giá đây là một trong những lô vũ khí lớn nhất bị phát hiện kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza có hiệu lực vào tháng 10.​

Người phát ngôn quân đội Israel gọi việc vũ khí xuất hiện trong các lô hàng của UNRWA là “đặc biệt đáng báo động”. Từ khi xung đột bùng phát, Israel nhiều lần cáo buộc UNRWA bị Hamas thâm nhập, dung túng việc cất giấu vũ khí và thậm chí có nhân viên tham gia vụ tấn công của Hamas ở miền nam Israel ngày 7.10.2023. Trên cơ sở đó, Israel đã đình chỉ hoạt động của UNRWA trên lãnh thổ nước này.​

IDF khẳng định số vũ khí vừa phát hiện đã được chuyển vào các lô viện trợ trước thời điểm ngừng bắn. Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, Israel nói hiện họ kiểm soát khoảng 53% diện tích Dải Gaza, trong khi Hamas vẫn nắm giữ 47% còn lại. Phần lớn dân cư của dải đất ven biển này đang sinh sống trong khu vực do Hamas kiểm soát, nơi hoạt động của các tổ chức quốc tế, trong đó có UNRWA, vẫn đóng vai trò trụ cột đối với viện trợ nhân đạo.​

Theo thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào tháng 10, Hamas có nghĩa vụ giao nộp vũ khí, song đến nay tổ chức này vẫn từ chối. Trên thực tế, cả Hamas lẫn quân đội Israel đều đã nhiều lần bị cáo buộc vi phạm các điều khoản ngừng bắn kể từ thời điểm thỏa thuận được công bố. Việc phát hiện kho vũ khí mới trong các bao viện trợ được coi là một cú giáng nữa vào nỗ lực duy trì lệnh ngừng bắn và khôi phục lòng tin đối với các kênh cứu trợ quốc tế tại Gaza.​

Trước những tiết lộ mới, câu hỏi đặt ra là các chính phủ tài trợ lớn cho UNRWA sẽ phản ứng ra sao. Trả lời báo chí, Bộ trưởng Phát triển Đức Reem Alabali Radovan (SPD, 35 tuổi) cho biết Berlin vẫn tiếp tục ủng hộ cơ quan này. Theo bà, Bộ Hợp tác và Phát triển (BMZ) đã cam kết tổng cộng 79 triệu euro cho tất cả các chương trình của UNRWA tại Jordan, Syria, Liban và Lãnh thổ Palestine cho đến cuối năm 2025.​

Bộ trưởng Radovan nhấn mạnh UNRWA vẫn là “yếu tố ổn định quan trọng trong khu vực”, cung cấp hỗ trợ thiết yếu cho khoảng 5,9 triệu người tị nạn Palestine đã đăng ký. Bà khẳng định “không có bằng chứng cho thấy UNRWA lạm dụng nguồn quỹ” và cho biết tổ chức này đã cam kết tiến hành cải cách, đồng thời thường xuyên báo cáo về tiến độ thực hiện.​

Trong bối cảnh chiến sự Gaza kéo dài và các cáo buộc nhằm vào UNRWA ngày càng dày đặc, phát hiện mới của quân đội Israel càng làm sâu sắc thêm cuộc tranh luận giữa yêu cầu đảm bảo an ninh và nhu cầu duy trì các kênh viện trợ nhân đạo cho người dân. Nhiều chuyên gia cảnh báo nếu không có một cơ chế giám sát minh bạch và thỏa hiệp chính trị bền vững, những vụ việc tương tự rất có thể sẽ tiếp tục đe dọa cả tiến trình ngừng bắn lẫn mạng sống của hàng triệu dân thường phụ thuộc vào viện trợ.​