Cuộc chiến chống các mạng lưới lừa đảo châu Á đã trở thành vấn đề toàn cầu như thế nào

Campuchia – Những gì bắt đầu như các hoạt động tội phạm khu vực tại Đông Nam Á nay đã biến đổi thành một cuộc khủng hoảng buôn người và lừa đảo trực tuyến quy mô toàn cầu, buộc các cơ quan thực thi pháp luật từ Hoa Kỳ, Trung Quốc đến Interpol phải vào cuộc.

Từ tội phạm khu vực đến mối đe dọa toàn cầu

Trong vài năm qua, các tổ chức tội phạm đã thiết lập những khu phức hợp quy mô công nghiệp tại các quốc gia như Myanmar, Campuchia và Lào. Tại đây, chúng vận hành các chiến dịch lừa đảo trực tuyến tinh vi nhắm vào nạn nhân trên khắp thế giới, từ châu Á, châu Âu đến Bắc Mỹ.

Theo báo cáo từ Viện Hòa bình Hoa Kỳ (USIP), các mạng lưới tội phạm này hiện đánh cắp khoảng 64 tỷ USD mỗi năm từ các nạn nhân toàn cầu. Quy mô của vấn đề đã lớn đến mức nó không còn là chuyện nội bộ của Đông Nam Á mà đã trở thành một ưu tiên an ninh quốc tế.

Mô hình lừa đảo “mổ lợn”

Phương thức phổ biến nhất được các nhóm này sử dụng là “sha zhu pan” hay còn gọi là lừa đảo “mổ lợn”. Kẻ lừa đảo sẽ dành nhiều tuần hoặc nhiều tháng để xây dựng mối quan hệ tình cảm hoặc tin cậy với nạn nhân qua mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin. Sau khi “vỗ béo” nạn nhân bằng những lời hứa hẹn và sự quan tâm, chúng sẽ dụ dỗ họ đầu tư vào các nền tảng tiền điện tử giả mạo trước khi chiếm đoạt toàn bộ tài sản.

Tuy nhiên, điều khiến cuộc khủng hoảng này trở nên đặc biệt nghiêm trọng là khía cạnh nhân quyền.

Nạn nhân kép: Lừa đảo và Buôn người

Những người thực hiện các cuộc gọi lừa đảo này thường chính là nạn nhân của nạn buôn người. Liên Hợp Quốc ước tính có hàng trăm nghìn người đang bị giam giữ trái ý muốn tại các trung tâm lừa đảo ở Đông Nam Á.

Họ bị lừa đến đây với lời hứa về những công việc lương cao trong ngành công nghệ hoặc sòng bạc, nhưng sau đó bị tịch thu hộ chiếu, đánh đập và ép buộc phải thực hiện chỉ tiêu lừa đảo hàng ngày. Nạn nhân đến từ hơn 60 quốc gia, bao gồm cả những người có trình độ học vấn cao và kỹ năng công nghệ.

Sự vào cuộc của cộng đồng quốc tế

Nhận thấy mức độ nghiêm trọng, các cơ quan quốc tế đã bắt đầu phối hợp hành động.

Interpol đã triển khai các chiến dịch như “Chiến dịch Storm Makers II”, dẫn đến việc bắt giữ hàng trăm nghi phạm và giải cứu nhiều nạn nhân buôn người. Tổng thư ký Interpol Jürgen Stock nhấn mạnh rằng gian lận tài chính hiện đã lan rộng toàn cầu và đe dọa an ninh quốc gia của nhiều nước.

Hoa Kỳ cũng đã gia tăng áp lực, trừng phạt các cá nhân và thực thể liên quan đến các khu phức hợp lừa đảo, đặc biệt là tại Campuchia. Trong khi đó, Trung Quốc – nơi có số lượng nạn nhân bị lừa đảo và công dân bị buôn bán rất lớn – đã tiến hành các cuộc trấn áp mạnh mẽ, gây sức ép buộc các nhóm tội phạm ở biên giới Myanmar phải đóng cửa và trao trả nghi phạm.

Những thách thức còn tồn tại

Bất chấp các nỗ lực này, cuộc chiến vẫn còn nhiều gian nan. Tham nhũng tại địa phương, sự bất ổn chính trị (như cuộc nội chiến tại Myanmar) và khả năng ẩn danh của tiền điện tử đã tạo điều kiện cho các băng nhóm này tiếp tục hoạt động hoặc di chuyển địa bàn sang các khu vực mới khi bị truy quét.

Các chuyên gia cảnh báo rằng chừng nào lợi nhuận còn quá lớn và các vùng “vô pháp luật” vẫn còn tồn tại, các mạng lưới lừa đảo này sẽ tiếp tục thích nghi và tìm kiếm những nạn nhân mới trên toàn cầu.