Cái chết tuổi 18 bên pháo hoa tự chế ở Bielefeld

Nordrhein-Westfalen – Đêm giao thừa ở Bielefeld (bang Nordrhein-Westfalen, Đức) khép lại với hai cái chết thương tâm của hai thanh niên 18 tuổi vì pháo hoa tự chế, biến niềm vui năm mới thành chuỗi câu hỏi về văn hóa chơi pháo mạo hiểm và khoảng trống giáo dục an toàn cho giới trẻ.​

Hai vụ nổ cách nhau ít giờ, cùng một kịch bản bi kịch

Vụ tai nạn đầu tiên xảy ra vào khoảng 23 giờ 30 tại một sân chơi ở khu Baumheide, nơi một nhóm người trẻ tụ tập đón năm mới.​ Một nhân chứng kể đã nghe một tiếng nổ cực lớn, chạy vội xuống từ tòa nhà thì thấy một thanh niên 18 tuổi nằm bất động, với thương tích nặng vùng mặt; lực lượng cấp cứu có mặt nhanh chóng nhưng không thể cứu sống nạn nhân, một người khác bị bỏng nhẹ được đưa vào bệnh viện.​

Ngay sau nửa đêm, ở khu Brake của Bielefeld, thêm một thanh niên 18 tuổi khác gặp nạn với loại pháo tự chế, bị thương rất nặng và qua đời tại bệnh viện dù đã được hồi sức.​
Cả hai vụ việc đều không có dấu hiệu tấn công hay hành vi tội phạm từ người khác, cảnh sát mở hồ sơ điều tra nguyên nhân tử vong nhưng bước đầu xác định đây là những tai nạn do chính việc sử dụng pyrotechnique tự chế gây ra.​

Khoảnh khắc bùng nổ của “trò chơi nguy hiểm”

Điểm chung của hai vụ việc là pháo không phải loại pháo thương mại được kiểm định, mà là pyrotechnique tự chế, nhiều khả năng có lượng thuốc nổ, cách nén và kết cấu vượt xa ngưỡng an toàn cho người sử dụng.​ Chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu lắp ráp, kích nổ hoặc giữ khoảng cách an toàn cũng đủ biến một “màn chơi pháo cho vui” thành vụ nổ ở cự ly gần, tập trung năng lượng vào vùng đầu và mặt – lý do khiến cả hai nạn nhân đều bị thương nặng ở vùng này và không thể qua khỏi.​

Hình ảnh sân chơi tại Baumheide với vệt băng cảnh giới, xe cấp cứu và cảnh sát đứng quanh hiện trường là lời nhắc trực quan về sức công phá thật sự của các thiết bị nổ tự chế mà nhiều người trẻ vẫn xem là “đồ chơi”, là thứ để ghi hình, khoe trên mạng xã hội hoặc để “làm mạnh” không khí đêm giao thừa.​
Sự lặp lại bi kịch chỉ trong vài giờ, tại cùng một thành phố, cho thấy đây không còn là tai nạn cá biệt mà là biểu hiện của một xu hướng sử dụng pyrotechnique phi pháp, thiếu kiểm soát trong một bộ phận thanh thiếu niên.​

Áp lực vô hình: tâm lý “phải chơi khác, chơi mạnh”

Trong bối cảnh pháo thương mại ngày càng bị siết chặt về quy định, nhiều người trẻ tìm đến pháo nhập lậu, pháo công suất lớn hoặc tự chế để tạo ra “hiệu ứng đặc biệt” khác biệt so với pháo thông thường.​
Tâm lý muốn gây ấn tượng, ghi hình những khoảnh khắc “chưa ai dám làm” để đăng lên mạng xã hội vô hình trung đẩy rủi ro lên cao, bởi người sử dụng thường thiếu kiến thức tối thiểu về vật liệu nổ, cách thức cháy, sức ép sóng nổ và vùng nguy hiểm xung quanh.​

Không ít gia đình chỉ biết con mình tham gia “đốt pháo đón năm mới” mà không hình dung ra loại pháo đang được sử dụng là gì, xuất xứ từ đâu, được lắp ráp như thế nào, cho đến khi nhận cuộc gọi từ bệnh viện hoặc cảnh sát.​ Vụ việc ở Bielefeld vì thế không chỉ là câu chuyện của hai nhóm thanh niên, mà còn là hồi chuông cảnh báo về sự đứt gãy giữa nhận thức rủi ro của người trẻ và trách nhiệm giám sát, định hướng của người lớn.​

Khi luật pháp không kịp theo những “sáng tạo” nguy hiểm

Về mặt pháp lý, pyrotechnique tự chế thường nằm ngoài mọi quy trình kiểm định, thử nghiệm và phân loại an toàn vốn áp dụng với pháo thương mại; nhiều sản phẩm bị mua bán chui, trao đổi qua mạng hoặc được lắp ráp từ vật liệu mua rời.​ Các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào quản lý, bán và sử dụng pháo được phép, trong khi việc kiểm soát nguồn vật liệu, hướng dẫn sử dụng hoặc ngăn chặn các “xưởng pháo nghiệp dư” trong nhà dân vẫn là khoảng trống lớn, khó xử lý cho tới khi tai nạn xảy ra.​

Cảnh sát Bielefeld khẳng định chưa có dấu hiệu tội phạm trong hai vụ tai nạn, song việc phải khởi động điều tra tử vong cho thấy cơ quan chức năng buộc phải làm rõ toàn bộ chuỗi sự kiện – từ nguồn gốc loại pháo, người cung cấp, cách thức chế tạo cho đến điều kiện, không gian sử dụng – để rút kinh nghiệm về quản lý.​ Ở tầm quốc gia, các vụ tai nạn nghiêm trọng khác đêm giao thừa – như trường hợp một thanh niên 23 tuổi gần Rostock mất bàn tay trái vì pháo nổ, hay bệnh viện chuyên khoa tai nạn Berlin tiếp nhận hàng chục ca chấn thương, nhiều trường hợp phải cắt cụt ngón tay, bàn tay – đang dồn thêm áp lực lên cuộc thảo luận về siết chặt hơn nữa các hình thức pyrotechnique cá nhân.​

Giá trị của một mạng sống tuổi 18

Hai cái chết ở Bielefeld không chỉ được tính bằng số liệu thống kê trong báo cáo sau đêm giao thừa, mà còn là những cuộc đời bị cắt ngang ở thời điểm vừa bước vào ngưỡng trưởng thành, với gia đình, bạn bè và cộng đồng phải đối mặt khoảng trống không thể lấp đầy.​ Khi cảnh sát khẳng định không có dấu hiệu tội phạm, câu hỏi còn lại không phải là “ai phải ngồi tù”, mà là “vì sao hai nam thanh niên 18 tuổi có thể tự đặt mình vào tâm điểm vụ nổ như vậy”, và “điều gì lẽ ra đã có thể ngăn điều đó từ trước”.​

Trong bối cảnh những vụ tai nạn tương tự tiếp tục xuất hiện ở nhiều nơi tại Đức mỗi dịp năm mới, Bielefeld có thể trở thành ví dụ điển hình cho nhu cầu thay đổi cách tiếp cận với pháo hoa: từ chỗ xem đó là “truyền thống vui chơi” sang nhìn nhận như một lĩnh vực đòi hỏi kỷ luật, kiến thức và giới hạn rõ ràng – đặc biệt với những gì nằm ngoài phạm vi pháo được phép lưu hành.​ Nếu không, những tiếng nổ đêm giao thừa sẽ còn tiếp tục mang theo nhiều hơn là ánh sáng trên bầu trời: đó sẽ là tiếng gãy vỡ của tuổi trẻ, gia đình và niềm tin rằng “chỉ chơi chút pháo cho vui” là vô hại.​