Nhà Trắng gửi thông điệp mới qua lựa chọn đại sứ ở Hà Nội

Hoa Kỳ – Quyết định Nhà Trắng tiếp tục đề cử bà Jennifer Wicks McNamara vào vị trí đại sứ Mỹ tại Việt Nam không chỉ là một bước đi nhân sự mang tính thủ tục, mà là thông điệp rõ ràng về ưu tiên chiến lược của Washington với Hà Nội trong giai đoạn quan hệ song phương đang ở độ chín. Việc kiên trì với cùng một ứng viên cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump muốn duy trì sự nhất quán trong cách tiếp cận Việt Nam, bất chấp các thủ tục phức tạp tại Thượng viện và bối cảnh chính trị nội bộ Mỹ đang chịu nhiều sức ép.​

Danh sách đề cử quan chức liên bang do Nhà Trắng gửi lên Thượng viện ngày 13/1 có tên bà Jennifer Wicks McNamara ở vị trí đại sứ Mỹ tại Việt Nam, đánh dấu lần đệ trình thứ hai chỉ trong vòng vài tháng. Trước đó, hồ sơ của bà đã được gửi lên từ ngày 20/10/2025 và bà đã trải qua phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện hôm 11/12, nhưng chưa kịp được bỏ phiếu phê chuẩn. Đến ngày 3/1, theo thông lệ kết thúc phiên họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới, Thượng viện phải hoàn trả những hồ sơ chưa được thông qua về lại Nhà Trắng, buộc chính quyền Trump nếu muốn giữ ứng viên thì phải đề cử lại từ đầu.​

Việc Nhà Trắng lập tức gửi lại đề cử không chỉ nhằm “giữ ghế” đại sứ cho một gương mặt quen thuộc với quy trình, mà còn thể hiện mức độ ưu tiên đối với vị trí này trong tổng thể điều phối nhân sự ngoại giao của Mỹ. Đại sứ tại Việt Nam hiện nằm trong nhóm chức danh quan trọng, nhất là sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện và Hà Nội được nhắc đến như một trong những đối tác hàng đầu của Washington ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.​

Bà Jennifer Wicks McNamara gây chú ý không phải vì là một chính trị gia tên tuổi, mà bởi nền tảng là một công chức chuyên nghiệp với gần 31 năm kinh nghiệm trong bộ máy chính phủ Mỹ. Bà hiện là Giám đốc Văn phòng Bổ nhiệm của Tổng thống tại Nhà Trắng từ tháng 11/2012, đã làm việc xuyên suốt qua bốn đời tổng thống, từ các chính quyền Dân chủ đến Cộng hòa. Trong vai trò này, bà tiếp xúc thường xuyên với giới chức cao cấp Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao, nắm rõ cách vận hành bộ máy liên ngành cũng như cơ chế phê chuẩn nhân sự, qua đó tích lũy kinh nghiệm quan trọng cho việc xử lý các hồ sơ chính sách phức tạp.​

Hồ sơ do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố cuối tháng 10/2025 nhấn mạnh bà Wicks không phải là nhân vật “thân hữu chính trị” được bổ nhiệm theo thông lệ, mà là một nhà quản lý chuyên nghiệp quen với điều phối liên cơ quan, lập pháp và hành pháp. Bà từng làm việc trong Lục quân Mỹ tại Hàn Quốc, Hawaii, Virginia rồi chuyển sang Bộ Ngoại giao từ năm 2003, trải qua nhiều vị trí như chánh văn phòng Cơ quan Nguồn lực Hỗ trợ Nước ngoài, cố vấn cấp cao về hành chính và đối ngoại, trợ lý đặc biệt của Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách điều hành. Với lý lịch như vậy, lựa chọn bà cho một “ghế nóng” ở Đông Nam Á cho thấy Washington cần một đại sứ có khả năng xử lý tinh tế mối quan hệ đa tầng, hơn là một gương mặt chính trị gia theo nhiệm kỳ.​

Trong phiên điều trần tháng 12/2025, bà Wicks nhấn mạnh lại cam kết của Tổng thống Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio coi Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng bậc nhất của Mỹ trong khu vực. Câu nói “Một Việt Nam vững mạnh, độc lập và bền bỉ sẽ mang lại lợi ích cho nước Mỹ” được bà lặp lại như một định hướng chính sách, hàm ý Washington muốn xây dựng quan hệ với Hà Nội trên nền tảng tôn trọng độc lập, chủ quyền và vai trò ngày càng tăng của Việt Nam trong các cấu trúc khu vực.​

Đáng chú ý, bà Wicks dành phần đáng kể trong phát biểu để nói về chiều sâu hợp tác an ninh – quốc phòng thông qua nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh. Từ rà phá bom mìn, tẩy độc dioxin ở Đà Nẵng, Biên Hòa đến việc Việt Nam hỗ trợ hồi hương hơn 1.000 hài cốt quân nhân Mỹ, bà mô tả đây là nền tảng nhân văn giúp hai nước xây dựng lòng tin và mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực nhạy cảm hơn. Cách bà liên kết quá khứ chiến tranh với tương lai hợp tác an ninh – khu vực cho thấy nếu trở thành đại sứ, ưu tiên của bà có thể là tiếp tục củng cố trụ cột an ninh, xử lý các vấn đề di sản chiến tranh còn tồn đọng, đồng thời mở rộng phối hợp trong các vấn đề khu vực như ổn định Biển Đông hay chống tội phạm xuyên quốc gia, bao gồm lừa đảo trực tuyến.​

Trên phương diện kinh tế, bà Wicks đánh giá quan hệ thương mại Việt – Mỹ đã tăng trưởng “vượt bậc” trong những năm gần đây và nhấn mạnh tiềm năng “cùng chia sẻ tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc”. Bối cảnh hai bên vừa nâng cấp khuôn khổ hợp tác cung cấp cho vị đại sứ mới một loạt cơ hội trong các lĩnh vực như chuỗi cung ứng, kinh tế số, chuyển đổi năng lượng, nơi lợi ích của hai nền kinh tế có nhiều điểm giao thoa. Việc Nhà Trắng gửi gắm một công chức lâu năm am hiểu bộ máy chính phủ vào vị trí này có thể nhằm thúc đẩy nhanh hơn tiến độ hiện thực hóa các thỏa thuận, thay vì chỉ dừng ở các tuyên bố chính trị.​

Ở chiều nhân văn, bà Wicks gọi cộng đồng người Mỹ gốc Việt là nhóm gốc Á đông thứ tư tại Mỹ và nhấn mạnh vai trò “cầu nối” trong giáo dục, văn hóa, du lịch và ngoại giao nhân dân. Nhận thức này phù hợp với thực tế các chương trình trao đổi học thuật, lưu học sinh và giao lưu văn hóa giữa hai nước liên tục gia tăng, góp phần tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương. Một đại sứ coi trọng ngoại giao nhân dân sẽ có xu hướng thúc đẩy mạnh hơn các chương trình trao đổi, học bổng, liên kết trường đại học – điều có ảnh hưởng lâu dài tới nhận thức lẫn nhau giữa hai thế hệ trẻ.​

Nếu được Thượng viện phê chuẩn, bà Jennifer Wicks McNamara sẽ trở thành nữ đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, kế nhiệm ông Marc Knapper kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 18/1. Việc chuyển giao diễn ra trong bối cảnh ông Knapper vừa được Việt Nam trao Huân chương Hữu nghị, ghi nhận các đóng góp trong nhiệm kỳ, từ việc thúc đẩy nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện đến việc tăng cường hợp tác an ninh, kinh tế và giao lưu nhân dân. Điều này đặt ra kỳ vọng không nhỏ với người kế nhiệm, khi bà phải vừa duy trì đà phát triển, vừa xử lý những thách thức mới trong bối cảnh môi trường khu vực và chính trị nội bộ Mỹ tiếp tục biến động.​

Thượng viện Mỹ hiện chưa công bố lịch trình tiếp nhận lại hồ sơ và tổ chức phiên điều trần mới cho bà Wicks. Tuy nhiên, việc Nhà Trắng nhanh chóng tái đề cử cho thấy Washington không muốn để trống vị trí đại sứ tại một đối tác then chốt quá lâu, nhất là trong thời điểm nhiều quyết sách chiến lược về kinh tế, an ninh và công nghệ giữa hai nước đang cần người “nhạc trưởng” điều phối trực tiếp tại Hà Nội. Cách Thượng viện xử lý hồ sơ này cũng sẽ là một chỉ dấu quan trọng về mức độ đồng thuận lưỡng đảng với chính sách coi Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chiến lược của Mỹ tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương những năm tới.​