Ca ghép gan domino đầu tiên tại Việt Nam

Việt Nam – Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức vừa thực hiện thành công ca ghép gan theo mô hình “domino” đầu tiên tại Việt Nam, mở ra thêm một hướng đi mới trong tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn khan hiếm. Theo lãnh đạo bệnh viện, đây là một ca ghép đa tạng đặc biệt, kết hợp nhiều chuyên khoa và đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu đánh giá người hiến, người nhận đến tổ chức ê kíp và thời gian phẫu thuật.​

Nguồn hiến tạng là một phụ nữ 42 tuổi bị chết não do tai nạn giao thông, được gia đình đồng ý hiến tim, gan, hai thận cùng một số mô để cứu người. Từ người hiến này, các bác sĩ lập kế hoạch sử dụng đồng thời nhiều tạng cho các bệnh nhân khác nhau, trong đó nổi bật là trường hợp một nam bệnh nhân 53 tuổi mắc bệnh amyloidosis di truyền – căn bệnh hiếm khiến protein bất thường tích tụ, dần phá hủy nhiều cơ quan, đặc biệt gây suy tim tiến triển nặng.​

Với bệnh nhân nam này, bác sĩ đánh giá tình trạng tim đã tổn thương nặng, không còn khả năng hồi phục nếu chỉ điều trị nội khoa. Đồng thời, gan của người bệnh tuy bị ảnh hưởng bởi quá trình lắng đọng protein nhưng vẫn ở mức có thể đảm nhiệm chức năng nếu được chuyển cho một người phù hợp hơn. Sau hội chẩn, ê kíp quyết định thực hiện ghép tim từ người cho chết não cho bệnh nhân 53 tuổi, đồng thời lấy chính lá gan của ông để ghép cho một bệnh nhân khác theo mô hình domino.​

Kỹ thuật ghép gan domino về bản chất là sử dụng gan của một bệnh nhân mắc bệnh chuyển hóa hoặc bệnh hệ thống hiếm gặp – sau khi bệnh nhân này nhận được gan mới phù hợp – để tiếp tục ghép cho một người khác ít nguy cơ bị ảnh hưởng bởi căn bệnh nền đó. Cách làm này giúp một nguồn tạng hiến ban đầu có thể cứu thêm một người nữa, thay vì loại bỏ hoàn toàn gan của bệnh nhân vừa được ghép. Trong bối cảnh danh sách chờ ghép ngày càng dài, mỗi cơ hội tận dụng thêm một tạng là một hy vọng sống cụ thể cho người bệnh.​

Để triển khai ca ghép, Bệnh viện Việt Đức phải huy động nhiều ê kíp phẫu thuật hoạt động đồng thời trong khoảng thời gian kéo dài. Một nhóm phụ trách lấy đa tạng từ người hiến chết não, nhóm khác chuẩn bị ghép tim cho bệnh nhân amyloidosis, trong khi ê kíp còn lại đánh giá, chuẩn bị người nhận gan domino. Tất cả được tính toán kỹ về thời gian thiếu máu lạnh, vận chuyển, bảo quản tạng để đảm bảo chức năng gan, tim được bảo tồn tối đa khi đưa vào cơ thể người nhận.​

Người nhận gan domino là một bệnh nhân khác nằm trong danh sách chờ ghép gan, đáp ứng tiêu chuẩn về độ tuổi, tình trạng bệnh lý và khả năng thích nghi với lá gan đặc biệt này. Đây là khâu lựa chọn rất quan trọng, nhằm giảm tối đa nguy cơ xuất hiện hoặc tiến triển các vấn đề liên quan đến bệnh nền mà lá gan mang theo. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng được giải thích kỹ về tính chất “domino” của ca ghép, các lợi ích và nguy cơ kèm theo để có sự đồng thuận đầy đủ trước phẫu thuật.​

Sau phẫu thuật, cả hai người nhận tạng hiện đều tỉnh táo, có thể tự ngồi dậy và ăn uống bình thường, các chỉ số sinh tồn ổn định. Theo thông tin từ bệnh viện, chức năng tim của bệnh nhân amyloidosis cải thiện rõ, trong khi lá gan ghép cho bệnh nhân thứ hai đang hoạt động tốt, chưa ghi nhận biến chứng cấp tính đặc biệt nào trong giai đoạn sớm. Ê kíp đang tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến trung hạn và dài hạn để đánh giá toàn diện hiệu quả của ca ghép domino đầu tiên này.​