Y tế Việt Nam 2025: Bước ngoặt trao quyền và bao phủ an sinh

Đông Nam Á – Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của ngành y tế Việt Nam với hàng loạt chính sách mới tập trung vào hai trụ cột: trao quyền tự chủ cho người dân trong quyết định sinh con và từng bước mở rộng an sinh y tế, hướng tới mục tiêu miễn viện phí cơ bản cho toàn dân vào những năm tới.​

Luật Dân số mới được Quốc hội thông qua tháng 12/2025 chấm dứt tư duy “áp trần” số con sau nhiều thập kỷ, lần đầu tiên trao trọn quyền quyết định thời điểm, khoảng cách và số lượng con cho từng cặp vợ chồng. Trong bối cảnh mức sinh xuống thấp và già hóa dân số tăng tốc, đạo luật này không chỉ nới lỏng quy định mà còn gắn với các ưu đãi kinh tế như hỗ trợ tài chính, ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ hai con, nhằm giúp các cặp đôi trẻ an cư và yên tâm nuôi dạy con.​

Trên mặt trận khám chữa bệnh, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2025 gần như xóa bỏ khái niệm “trái tuyến” ở các cấp khám chữa bệnh cơ bản, cho phép người dân hưởng 100% quyền lợi khi khám tại nơi đăng ký ban đầu hoặc bất kỳ cơ sở cùng tuyến trên toàn quốc. Người bệnh được mở rộng thêm nhiều quyền lợi mới, trong đó có thanh toán khám từ xa, y học gia đình, khám tại nhà, chi trả điều trị tật khúc xạ, lác cho trẻ em và chuyển thẳng lên tuyến chuyên sâu đối với bệnh hiếm, bệnh nặng, giúp rút ngắn hành trình điều trị.​

Để hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản, Quốc hội đã chấp thuận lộ trình tăng dần mức đóng bảo hiểm y tế từ 4,5% lương cơ sở hiện nay lên 5,1% giai đoạn 2026-2027, 5,4% giai đoạn 2028-2030 và dự kiến 6% sau năm 2032, đổi lại là hệ thống an sinh y tế toàn diện hơn. Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, hồ sơ sức khỏe được số hóa, quản lý trọn đời, hướng tới giảm mạnh tỷ lệ chi tiền túi của hộ gia đình vốn đang ở mức trên 40% xuống ngưỡng an toàn hơn.​

Cùng với cải cách tài chính, năm 2025 cũng là dấu mốc số hóa hệ thống bệnh án khi các bệnh viện hạng một và đặc biệt bắt buộc chuyển sang bệnh án điện tử, tiến đến xóa sổ hồ sơ giấy. Việc liên thông kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh giữa các cơ sở y tế giúp người bệnh tránh cảnh phải làm lại các chỉ định tốn kém mỗi lần chuyển tuyến, trong khi sổ sức khỏe điện tử được triển khai rộng rãi trên ứng dụng VNeID giúp người dân đi khám không còn phải mang theo xấp hồ sơ cồng kềnh.​

Ở tầm chiến lược, một chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí 88.600 tỷ đồng được phê duyệt, tập trung giảm suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi, đưa tỷ số giới tính khi sinh về cân bằng tự nhiên và nâng cao tầm vóc, chất lượng dân số. Mục tiêu đến năm 2030, phần lớn thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, chuyển hệ thống y tế từ tư duy chữa bệnh sang chú trọng phòng bệnh, quản lý sức khỏe suốt vòng đời.​

Lĩnh vực dược cũng ghi nhận chuyển biến khi Luật Dược sửa đổi, có hiệu lực từ 1/7/2025, tháo gỡ các nút thắt trong cấp phép lưu hành, cho phép thừa nhận kết quả thẩm định từ nước ngoài để đưa nhanh thuốc mới, đặc trị vào thị trường Việt Nam. Hoạt động bán thuốc không kê đơn trên sàn thương mại điện tử được luật hóa, kết hợp cơ chế gia hạn tự động giấy đăng ký lưu hành, vừa giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, vừa đảm bảo nguồn cung, hạn chế đứt gãy thuốc.​

Ở cấp địa phương, TP HCM tiếp tục đi đầu khi chi ngân sách hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho học sinh và người cao tuổi từ 65 đến dưới 75 tuổi, bên cạnh chính sách chung cả nước đã bảo đảm 100% mức đóng cho người từ 75 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp khác. Cùng chương trình khám sức khỏe miễn phí cho toàn bộ người cao tuổi từ năm 2024, thành phố đang tiến gần mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân, trở thành hình mẫu về chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong tiến trình đổi mới y tế quốc gia.