Nhân viên làm sai quy trình, ngân hàng OCB mất 38 tỷ đồng​

Hà Nội – Theo cáo buộc của cơ quan tố tụng, các sai phạm trong thẩm định và quản lý tín dụng của một nhân viên Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) đã tạo điều kiện để nhóm doanh nghiệp chiếm đoạt hơn 38 tỷ đồng của chi nhánh OCB Hà Nội. Bà Tô Huyền Ngọc, cán bộ tín dụng, bị cho là không tuân thủ đúng và đầy đủ quy chế cho vay, cũng như các biện pháp bảo đảm tiền vay theo quy định nội bộ của ngân hàng. Việc lỏng lẻo trong kiểm soát hồ sơ và giám sát quá trình giải ngân – thu nợ được xác định là mắt xích quan trọng dẫn đến hậu quả thiệt hại nêu trên.​

Trong vụ án này, tâm điểm là bị cáo Vũ Thị Thu Hà, sinh năm 1957, trú tại Hà Nội, cùng các đồng phạm bị truy tố về hai tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng”. Ngày 16/3, TAND TP Hà Nội đã mở phiên xét xử sơ thẩm đối với Hà và những người liên quan, tuy nhiên phiên tòa phải tạm hoãn do vắng mặt hai bị cáo cùng một số người tham gia tố tụng khác.​

Kết quả điều tra cho thấy từ năm 2006, Vũ Thị Thu Hà lần lượt thành lập bốn công ty và mua lại pháp nhân của hai công ty khác, sau đó thuê người đứng tên giám đốc và đại diện theo pháp luật. Các doanh nghiệp này chỉ tồn tại trên danh nghĩa, đăng ký ngành nghề kinh doanh cho có hình thức, trong khi mục đích cốt lõi là dùng tư cách pháp nhân để ký kết các hợp đồng kinh tế “khống”, tạo vỏ bọc vay vốn ngân hàng rồi chiếm đoạt. Hà được xác định là người chỉ đạo toàn bộ hoạt động, từ việc điều hành dòng tiền đến việc sắp đặt ký kết, hoàn thiện hồ sơ giữa các công ty “sân sau”.​

Những hợp đồng kinh tế nội bộ giữa các công ty do Hà thao túng được sử dụng như chứng từ chứng minh nhu cầu vốn lưu động, nhu cầu tài trợ dự án nhằm đáp ứng yêu cầu thẩm định của ngân hàng. Thông qua chuỗi giao dịch khép kín trên giấy tờ, nhóm của Hà từng bước hợp thức hóa hồ sơ, khiến các khoản vay nhìn bề ngoài vẫn đáp ứng tiêu chí về tài sản bảo đảm, dòng tiền trả nợ và hiệu quả kinh doanh. Chính cách thức “lồng ghép” này khiến việc phát hiện dấu hiệu bất thường trở nên khó khăn hơn nếu cán bộ tín dụng thiếu sâu sát, không kiểm tra thực địa hoặc không đối chiếu kỹ thông tin.​

Từ ngày 22/2 đến 26/4/2012, Vũ Thị Thu Hà đã sử dụng pháp nhân của các công ty do mình chi phối để đề nghị vay vốn tại Ngân hàng OCB. Trong giai đoạn ngắn này, nhiều khoản vay được giải ngân dựa trên các hợp đồng mua bán, cung ứng hàng hóa, dịch vụ mà sau này cơ quan điều tra xác định là không có thật hoặc không được thực hiện đúng như nội dung cam kết. Số tiền giải ngân được nhóm bị cáo rút ra, sử dụng không đúng mục đích đã đăng ký và không trả nợ đúng hạn, dẫn đến việc chiếm đoạt số tiền hơn 38 tỷ đồng của OCB Hà Nội.​

Đáng chú ý, cáo buộc cho rằng những sai phạm của bà Tô Huyền Ngọc trong quá trình thẩm định, phê duyệt và giám sát các khoản vay đóng vai trò đáng kể trong việc mở đường cho hành vi lừa đảo. Việc không đối chiếu kỹ năng lực thực tế của doanh nghiệp, không kiểm tra dòng tiền, tài sản bảo đảm, cũng như thiếu giám sát sau giải ngân được xem là vi phạm các quy trình cốt lõi trong hoạt động cấp tín dụng. Những lỗ hổng đó khiến bộ phận kiểm soát nội bộ và hệ thống cảnh báo rủi ro khó phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để kịp thời ngăn chặn.​