Bộ Tài chính muốn đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%

Việt Nam – Trước nguy cơ nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn do căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Bộ Tài chính đang đề xuất một gói điều chỉnh mạnh mẽ về chính sách thuế nhập khẩu xăng dầu nhằm giảm áp lực cho thị trường trong nước và hỗ trợ ổn định an ninh năng lượng quốc gia.​

Hồ sơ gửi Bộ Tư pháp cho biết Bộ Tài chính đang xây dựng nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào, theo trình tự rút gọn để kịp thời phản ứng với những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới. Mục tiêu là tạo dư địa về thuế để doanh nghiệp có thêm khả năng xoay xở nguồn hàng trong bối cảnh giá dầu mỏ và khí đốt tăng mạnh, nguồn cung bị thắt chặt.​

Trọng tâm của đề xuất là giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì, gồm các mã HS 2710.12.21, 2710.12.22, 2710.12.24 và 2710.12.25, cùng với các nguyên liệu pha chế xăng như Naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80). Với cách thiết kế này, chính sách không chỉ nhắm tới xăng thành phẩm mà còn khuyến khích các doanh nghiệp lọc hóa dầu chủ động nhập nguyên liệu, qua đó gia tăng khả năng tự chủ nguồn cung.​

Song song với đó, Bộ Tài chính cũng đề xuất đưa thuế nhập khẩu MFN đối với nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine từ mức 7% hiện hành xuống 0%. Đây là nhóm nhiên liệu đầu vào thiết yếu cho vận tải, sản xuất và logistics, nên việc giảm thuế được kỳ vọng góp phần hãm đà tăng chi phí của doanh nghiệp, hạn chế tác động dây chuyền tới giá hàng hóa và dịch vụ.​

Một số nguyên liệu hóa dầu khác như Xylen, condensate, P-Xylen cũng nằm trong diện được điều chỉnh, với mức thuế dự kiến giảm từ 3% xuống 0%; riêng nhóm hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% về 0%. Những sắc thuế này tuy không lớn nhưng có vai trò quan trọng trong cơ cấu chi phí của các nhà máy lọc hóa dầu, nên việc cắt giảm sẽ tạo thêm dư địa để tối ưu hoạt động sản xuất trong bối cảnh biên lợi nhuận bị bào mòn bởi giá dầu thô tăng cao.​

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, nếu chính sách mới được áp dụng trên cơ sở kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỉ đồng. Đây là cái giá mà Chính phủ chấp nhận đánh đổi để tạo “vùng đệm” cho nền kinh tế trước cú sốc năng lượng, với kỳ vọng bù đắp một phần từ tăng trưởng kinh tế và nguồn thu khác khi hoạt động sản xuất, tiêu dùng không bị đình trệ.​

Dự kiến, nghị định sẽ có hiệu lực ngay từ ngày ký và kéo dài đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp tình hình thế giới tiếp tục bất ổn, Bộ Công Thương sẽ đánh giá, đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét gia hạn thời gian áp dụng. Thiết kế thời hạn linh hoạt này cho phép cơ quan điều hành kịp thời điều chỉnh chính sách khi thị trường có dấu hiệu hạ nhiệt hoặc xuất hiện các yếu tố mới.​

Bộ Tài chính nhấn mạnh xung đột tại Trung Đông đang đẩy giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt, biến động rất mạnh, trong khi nguồn cung xăng dầu toàn cầu có dấu hiệu gián đoạn, kéo giá dầu thô lên cao. Điều này đã và đang tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước, khiến chi phí nhập khẩu tăng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị co hẹp, nguy cơ đứt gãy nguồn cung không thể xem nhẹ.​

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã làm lung lay hoạt động kinh doanh xăng dầu toàn cầu. Việc Eo biển Hormuz – tuyến vận tải huyết mạch của dầu mỏ – bị phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển đến các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là ở châu Á. Trong bối cảnh đó, khả năng tiếp cận nguồn hàng của các nước nhập khẩu, trong đó có Việt Nam, chịu sức ép lớn cả về khối lượng và giá cả.​

Hiện đa số xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế suất chủ yếu là 0% nhờ các hiệp định thương mại tự do. Tuy vậy, khi thị trường thế giới thiếu hụt, việc mua xăng dầu thành phẩm từ các khu vực này cũng không còn dễ dàng, bởi nguồn cung hạn chế, cạnh tranh mua hàng gay gắt hơn. Việc hạ thuế MFN về 0% sẽ mở rộng thêm “cửa” nhập khẩu từ các thị trường ngoài các FTA, giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn nguồn cung trong trường hợp cần thiết.​