Ba Lan bước vào năm “tăng tốc” dưới thời Donald Tusk

Ba Lan – Trong thông điệp đầu năm 2026, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk lựa chọn ngôn ngữ của hành động và tốc độ, đặt ra hình ảnh một đất nước vừa thoát khỏi giai đoạn điều chỉnh, nay chuyển sang trạng thái “tăng tốc” về an ninh, kinh tế và vị thế địa chính trị ở châu Âu.​

Điểm tựa đầu tiên mà ông Tusk nhấn mạnh là an ninh biên giới phía đông, nơi Ba Lan nằm ở tuyến đầu EU trước các sức ép di cư và những rủi ro an ninh từ không gian hậu Xô viết. Việc tăng cường kiểm soát biên giới, siết chặt và “lý trí hóa” chính sách tị nạn được Thủ tướng mô tả như một câu chuyện thành công, với số vụ vượt biên trái phép giảm hơn 90%, đồng thời được giới thiệu như “mẫu hình” cho các nước châu Âu khác. Đằng sau con số này là thông điệp chính trị: Warsaw muốn tự khẳng định mình là nước không chỉ tuân thủ, mà còn định hình các chuẩn mực mới của EU về quản lý biên giới và di cư.​

Ở trụ cột quốc phòng, Thủ tướng Tusk nói tới mục tiêu xây dựng “đội quân mạnh nhất châu Âu” không chỉ như một khẩu hiệu, mà gắn với quá trình hiện đại hóa sâu rộng lực lượng vũ trang. Ba Lan đã và đang là một trong những nước chi tiêu quốc phòng lớn nhất trong EU tính theo tỷ lệ GDP, đặt mua nhiều hệ thống vũ khí hiện đại và tăng tốc tái trang bị cho quân đội. Trong bối cảnh căng thẳng kéo dài ở phía đông và chiến sự tại Ukraine, thông điệp này vừa nhắm tới đối thủ tiềm tàng, vừa hướng vào nội bộ EU và NATO, đưa Ba Lan trở thành trụ cột an ninh mới ở sườn đông liên minh.​

Song song với an ninh cứng, chính phủ Tusk cũng gắn vấn đề an ninh nội địa với cuộc chiến chống tội phạm và các hoạt động phá hoại mà ông ám chỉ có thể liên quan tới yếu tố nước ngoài. Cách diễn đạt này tạo nên một “mạch nối” giữa chính sách đối ngoại, quốc phòng và trật tự xã hội, trong đó chính quyền muốn thể hiện mình là tác nhân kiểm soát được rủi ro trong một môi trường khu vực đầy bất trắc. Điều này giúp củng cố hình ảnh một nhà nước mạnh, có khả năng xử lý đồng thời các thách thức cả từ bên ngoài lẫn bên trong.​

Ở khía cạnh kinh tế – xã hội, ông Tusk chọn cách liệt kê những chỉ số tích cực nhất: GDP vượt mốc 1.000 tỷ USD, thu nhập bình quân tăng gần 10%, trong khi lạm phát giảm rõ rệt. Đây là những con số không chỉ nhằm khích lệ tâm lý người dân sau giai đoạn lạm phát cao và bất ổn, mà còn là lời biện minh cho chính sách điều hành của chính phủ trong nhiệm kỳ đầu. Tuy nhiên, đi kèm với các “thành tích”, thông điệp năm mới đặt trọng tâm vào giai đoạn kế tiếp: một năm 2026 đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng, mở rộng công nghiệp và tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng “tái Ba Lan hóa”.​

Khái niệm “tái Ba Lan hóa” mà ông Tusk nhắc tới gợi mở tham vọng giành lại không gian chiến lược trong các ngành then chốt, không để nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào dòng vốn và quyết định từ bên ngoài. Việc nhấn mạnh nguyên tắc “ưu tiên Ba Lan” trong đấu thầu công cho thấy chính phủ muốn dùng công cụ thị trường nhà nước để hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và củng cố chuỗi cung ứng nội địa. Đây là một lựa chọn chính sách có thể gây tranh luận trong EU – nơi cạnh tranh trong đấu thầu công chịu nhiều ràng buộc – nhưng lại phù hợp với xu hướng gia tăng chủ nghĩa công nghiệp và tự chủ chiến lược sau đại dịch và xung đột ở Ukraine.​

Một mảnh ghép quan trọng khác trong bức tranh mà Thủ tướng Tusk phác họa là vai trò logistics và kết nối của Ba Lan trong không gian châu Âu – Ukraine. Thủ tướng nhấn mạnh Ba Lan như một trung tâm hậu cần then chốt cho châu Âu, với hệ thống hạ tầng giao thông được mở rộng nhanh, gắn liền với sự hỗ trợ dành cho Ukraine. Điều này phản ánh chiến lược “định vị kép”: vừa là cửa ngõ kinh tế – giao thông giữa Tây Âu và Đông Âu, vừa là điểm tựa hậu cần cho một Ukraine đang chiến tranh và tái thiết, qua đó tăng ảnh hưởng chính trị của Warsaw trong cấu trúc EU tương lai.​

Đáng chú ý, thông điệp năm mới không chỉ nói về thép, bê tông và vũ khí, mà dành dung lượng đáng kể cho “cuộc cách mạng năng lượng” tại Ba Lan. Tusk nhắc tới việc mở rộng mạnh mẽ năng lượng tái tạo, kế hoạch xây dựng điện hạt nhân và điện gió ngoài khơi, đồng thời gọi năm 2026 là năm “chinh phục nhanh chóng Biển Baltic” của Ba Lan. Ẩn sau câu chữ hình ảnh là một chiến lược dịch chuyển mô hình năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, đồng thời tận dụng tiềm năng gió ngoài khơi để tạo ra một trụ cột kinh tế – công nghiệp mới.​

Việc kết hợp giữa phát triển điện hạt nhân và năng lượng tái tạo được xem như nỗ lực cân bằng giữa yêu cầu an ninh năng lượng với cam kết giảm phát thải theo các chuẩn mực của EU. Đối với Ba Lan – quốc gia từng phụ thuộc nặng nề vào than đá – chuyển dịch này không chỉ có ý nghĩa môi trường, mà còn mang tính cấu trúc đối với thị trường lao động, hệ sinh thái doanh nghiệp và cả chính sách xã hội gắn với các vùng mỏ truyền thống. Thông điệp đầu năm ở đây vừa là lời hứa chính trị, vừa là cách chuẩn bị dư luận cho những thay đổi sâu rộng sẽ diễn ra trong thập kỷ tới.​

Toàn bộ bài phát biểu của Thủ tướng Donald Tusk – dù chỉ gói trong khoảng hai phút trên mạng xã hội – được xây dựng như một bản “tuyên ngôn” cho giai đoạn tăng tốc: an ninh biên giới, quân đội mạnh, kinh tế tăng trưởng, hạ tầng bứt phá, công nghiệp phục hồi, năng lượng chuyển đổi và vai trò khu vực được nâng tầm. Với cách lựa chọn ngôn từ chắc chắn, thiên về khẳng định hơn là hứa hẹn, thông điệp năm mới của lãnh đạo Ba Lan cho thấy Warsaw muốn bước ra khỏi hình ảnh một “vùng đệm” ở rìa phía đông, để trở thành một trong những trung tâm quyền lực mới của châu Âu trong những năm tới.​