Tuyết kỷ lục vùi lấp Nhật Bản, 30 người tử vong​

Nhật Bản – Trong vòng hai tuần, những dải bờ biển phía bắc Nhật Bản chìm trong các trận tuyết rơi dày bất thường, biến nhiều thị trấn yên bình thành vùng thiên tai trắng xóa. Lớp tuyết bị gió lạnh từ ngoài khơi thổi dạt vào, tích tụ thành từng bức tường cao dọc đường phố, khiến việc đi lại, sinh hoạt và cứu hộ ở nhiều nơi bị đảo lộn nghiêm trọng. Cơ quan chức năng ghi nhận ít nhất 30 người thiệt mạng, một con số đau xót phản ánh mức độ dữ dội của đợt thời tiết cực đoan này. Trước tình hình đó, chính phủ buộc phải huy động lực lượng quân đội để hỗ trợ địa phương dọn dẹp, khai thông đường sá và tiếp cận các khu dân cư bị cô lập.​

Giới chức Nhật Bản cho biết các trường hợp tử vong được thống kê từ ngày 20/1 đến nay, tập trung chủ yếu ở những tỉnh ven biển phía bắc chịu tác động trực tiếp của khối không khí lạnh cực mạnh tràn về từ Siberia. Nhiều nạn nhân là người cao tuổi sống một mình, vốn quen tự xúc tuyết trên mái nhà và sân vườn mỗi khi đông về nhưng lần này lại phải đối mặt khối tuyết dày và nặng vượt xa mọi năm. Trong các báo cáo gửi lên chính phủ trung ương, chính quyền địa phương nhấn mạnh tình trạng quá tải của lực lượng dọn tuyết, khi xe ủi, nhân viên công vụ lẫn tình nguyện viên đều phải làm việc gần như xuyên ngày đêm để giữ cho các trục đường chính không bị tê liệt. Nguy cơ tai nạn do tuyết rơi bất ngờ từ mái nhà, trượt ngã trên mặt đường đóng băng hay ngạt thở khi mắc kẹt giữa lớp tuyết dày đang khiến người dân lo lắng, buộc họ phải hạn chế ra ngoài trừ khi thực sự cần thiết.​

Một trong những câu chuyện gây ám ảnh nhất được ghi nhận tại thị trấn Ajigasawa, tỉnh Aomori, nơi cụ bà 91 tuổi Kina Jin qua đời khi đang cố gắng dọn lớp tuyết chất đống trên mái nhà. Cảnh sát địa phương cho biết bà được phát hiện nằm dưới lớp tuyết rơi dày, bên cạnh là chiếc xẻng nhôm vẫn còn mới, nhiều khả năng được dùng để xúc tuyết ngay trước khi tai nạn xảy ra. Kết quả điều tra sơ bộ xác định nguyên nhân tử vong là do ngạt thở sau khi bị tuyết vùi, trong bối cảnh không có ai ở gần để kịp thời ứng cứu. Câu chuyện của bà Jin, một người cao tuổi quen sống tự lập, đang được truyền thông Nhật Bản nhắc lại như lời cảnh báo về mối nguy hiểm âm thầm từ những thói quen tưởng chừng bình thường trong mùa đông.​

Tỉnh Aomori hiện là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong đợt tuyết kỷ lục này. Tại thành phố Aomori, thủ phủ của tỉnh, tuyết đã chất cao thành những bức tường trắng tới khoảng 1,8 m dọc hai bên đường, che khuất tầm nhìn và thu hẹp đáng kể lòng đường vốn không quá rộng. Hình ảnh nhân viên cửa hàng, chủ nhà, công nhân môi trường nối đuôi nhau xúc từng xẻng tuyết lớn để mở lối đi trước cửa trở nên quen thuộc trong nhiều ngày qua. Đối với lực lượng dọn tuyết chuyên nghiệp, khối lượng công việc tăng vọt khiến họ luôn trong trạng thái quá tải, xe ủi và máy xúc phải luân phiên hoạt động để tránh hỏng hóc giữa thời tiết khắc nghiệt.​

Trước nguy cơ tai nạn còn có thể gia tăng, cảnh sát và chính quyền địa phương liên tục phát cảnh báo về việc tuyết tích tụ trên mái nhà sẽ tan chảy, nứt vỡ và rơi xuống bất ngờ khi nhiệt độ tăng nhẹ. Những khối tuyết nặng hàng chục kilogam có thể rơi thẳng xuống lối đi, hiên nhà hay lối vào cửa hàng, đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi, trẻ em hoặc bất kỳ ai đứng bên dưới mà không kịp quan sát. Nhà chức trách khuyến cáo người dân không đứng, đỗ xe hoặc để đồ vật sát mép mái nhà, đồng thời nên dọn tuyết theo từng lớp mỏng, có người đi cùng trong trường hợp phải leo lên mái. Ở nhiều khu dân cư, các tổ tự quản còn lập danh sách hộ gia đình có người già sống một mình để tổ chức hỗ trợ xúc tuyết, tránh lặp lại những tai nạn thương tâm như trường hợp tại Ajigasawa.​

Thống đốc tỉnh Aomori, ông Soichiro Miyashita, đã chính thức đề nghị Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản can thiệp, hỗ trợ công tác cứu trợ thiên tai tại địa phương. Lực lượng này được huy động để giúp dọn tuyết trên những tuyến đường trọng yếu, hỗ trợ vận chuyển nhu yếu phẩm đến các khu vực bị phong tỏa bởi lớp tuyết cao, đồng thời tham gia kiểm tra mức độ an toàn của nhà cửa, đặc biệt là những mái nhà có dấu hiệu bị quá tải. Ông Miyashita nhấn mạnh rằng sự trợ giúp có tổ chức từ phía quân đội là cần thiết trong bối cảnh nguồn lực địa phương có hạn, trong khi đợt tuyết rơi lần này được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong nhiều năm gần đây. Chính quyền Aomori cũng kêu gọi người dân chủ động liên lạc với các đường dây nóng nếu phát hiện nhà hàng xóm, đặc biệt là người già, không ra ngoài hoặc không bật đèn trong thời gian dài.​

Không chỉ vùng duyên hải, các khu vực núi cao và hẻo lánh cũng đang phải đối mặt với lượng tuyết tích tụ dày kỷ lục. Tại một số khu vực xa xôi, lớp tuyết trên mặt đất được ghi nhận lên tới 4,5 m, vùi lấp các biển báo giao thông, cột mốc và khiến nhiều tuyến đường gần như biến mất khỏi tầm mắt. Nhiều ngôi làng nhỏ bị cô lập tạm thời, xe cứu thương và xe tiếp tế rất khó tiếp cận nếu không có sự hỗ trợ của máy ủi chuyên dụng hoặc phương tiện bánh xích. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác chăm sóc y tế, khi các bệnh nhân cao tuổi hoặc người mắc bệnh mãn tính có thể không được đưa đến cơ sở y tế kịp thời nếu xảy ra biến chứng.​

Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, Thủ tướng Sanae Takaichi đã triệu tập cuộc họp nội các khẩn cấp vào sáng 3/2. Tại cuộc họp, bà yêu cầu các bộ ngành liên quan phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, triển khai mọi biện pháp cần thiết để hạn chế tối đa thương vong và tai nạn do tuyết rơi. Trong số các biện pháp được xem xét có việc tăng ngân sách khẩn cấp cho các tỉnh bị ảnh hưởng, hỗ trợ thuê thêm phương tiện dọn tuyết, mở rộng các khu trú ẩn tạm thời cho người dân phải sơ tán và đảm bảo nguồn cung lương thực, thuốc men không bị gián đoạn. Chính phủ cũng yêu cầu hệ thống giao thông đường sắt và đường bộ cập nhật liên tục thông tin về lịch trình tàu, xe để người dân chủ động điều chỉnh kế hoạch di chuyển, tránh mắc kẹt trên đường trong điều kiện tầm nhìn hạn chế.​

Đối với người dân, mùa đông năm nay đang để lại cảm giác nặng nề hơn hẳn những năm trước, không chỉ vì nhiệt độ thấp mà còn vì cảm giác bất an trước thiên nhiên khó lường. Nhiều gia đình ở Aomori chia sẻ họ phải chuẩn bị sẵn lương thực, nước uống, pin dự phòng và bếp gas mini để phòng trường hợp mất điện kéo dài hoặc đường sá bị phong tỏa. Các trường học ở một số khu vực đã tạm thời cho học sinh nghỉ học hoặc chuyển sang hình thức học từ xa, nhằm giảm rủi ro trên quãng đường đến lớp. Những hoạt động thường ngày như đi chợ, đến nơi làm việc hay thăm hỏi người thân cũng phải tính toán kỹ hơn, phụ thuộc rất nhiều vào dự báo thời tiết và thông báo từ chính quyền.​

Các chuyên gia khí tượng nhận định đợt tuyết rơi lần này là kết quả của sự kết hợp giữa khối không khí lạnh cực mạnh và độ ẩm cao từ phía biển, tạo điều kiện cho tuyết hình thành dày đặc trong khu vực hẹp nhưng kéo dài nhiều ngày. Họ cảnh báo rằng ngay cả khi lượng tuyết mới có xu hướng giảm, rủi ro vẫn còn lớn vì những khối tuyết tích tụ lâu ngày có thể trượt, sạt hoặc rơi xuống bất ngờ khi thời tiết ấm lên đôi chút. Người dân được khuyến cáo tiếp tục tuân thủ hướng dẫn của chính quyền, hạn chế tự ý leo lên mái nhà dọn tuyết nếu không có dụng cụ bảo hộ và sự trợ giúp cần thiết. Trong khi chính phủ và lực lượng cứu hộ đang nỗ lực đối phó với hậu quả trước mắt, câu hỏi dài hạn về khả năng thích ứng với những hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện dày hơn trong các cuộc thảo luận tại Nhật Bản.​