Nhật Bản siết chặt an ninh sau vụ sĩ quan xâm nhập đại sứ quán Trung Quốc tại Tokyo

Nhật Bản – Ngày 26/3, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara tuyên bố Chính phủ Nhật Bản coi vụ một sĩ quan Lực lượng Phòng vệ Mặt đất xâm nhập Đại sứ quán Trung Quốc tại Tokyo là “hành vi đáng tiếc nghiêm trọng” và khẳng định sẽ có biện pháp ngăn chặn tái diễn. Theo ông Kihara, sự việc không chỉ ảnh hưởng đến an ninh ngoại giao mà còn tác động tiêu cực tới hình ảnh quốc tế của Nhật Bản trong bối cảnh quan hệ với Trung Quốc vốn đã nhiều bất đồng.

Giới chức Nhật Bản cho biết sĩ quan nói trên đã bị bắt ngay sau khi xâm nhập khuôn viên đại sứ quán Trung Quốc. Phía Bắc Kinh cáo buộc người này có hành vi đe dọa nhân viên ngoại giao và coi đây là sự vi phạm nghiêm trọng quy định bảo vệ cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài. Trung Quốc đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ, yêu cầu Tokyo điều tra toàn diện vụ việc và đưa ra lời giải thích rõ ràng, đồng thời yêu cầu bảo đảm an toàn tuyệt đối cho phái bộ ngoại giao Trung Quốc tại Nhật Bản.

Trong phản ứng công khai, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản nhấn mạnh Tokyo sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan để xem xét lại quy trình bảo vệ các cơ quan ngoại giao nước ngoài, nhất là tại những địa điểm nhạy cảm như thủ đô Tokyo. Ông cũng cam kết chính phủ sẽ rà soát cơ chế quản lý, kiểm soát nội bộ trong Lực lượng Phòng vệ Mặt đất nhằm ngăn chặn các hành vi tương tự phát sinh từ chính lực lượng này. Vụ việc được xem là phép thử đối với năng lực kiểm soát kỷ luật quân đội và chính sách an ninh đối ngoại của Nhật Bản.

Ở chiều ngược lại, truyền thông và giới phân tích khu vực nhận định vụ xâm nhập diễn ra trong bối cảnh quan hệ Nhật Bản – Trung Quốc đang chịu nhiều sức ép từ các vấn đề an ninh, cạnh tranh chiến lược và bất đồng quanh đảo Đài Loan. Bắc Kinh trong thời gian qua liên tục bày tỏ quan ngại trước việc Tokyo tăng cường hợp tác quốc phòng với các đồng minh, triển khai hoặc lên kế hoạch triển khai thêm năng lực quân sự ở khu vực phía tây nam, gần Đài Loan. Những động thái này bị Trung Quốc cho là làm gia tăng căng thẳng và đe dọa ổn định khu vực, trong khi phía Nhật Bản khẳng định chỉ nhằm củng cố khả năng phòng vệ trước các thách thức an ninh mới.

Các nhà quan sát cho rằng vụ sĩ quan xâm nhập đại sứ quán lần này có thể khiến bầu không khí song phương thêm căng thẳng, dù về hình thức đây là hành vi cá nhân. Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục sử dụng các kênh ngoại giao song phương và đa phương để gây sức ép, yêu cầu Nhật Bản xử lý nghiêm người vi phạm, đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh cho các cơ quan ngoại giao Trung Quốc trên lãnh thổ Nhật Bản. Về phía Tokyo, chính phủ buộc phải cân bằng giữa việc trấn an Bắc Kinh, giữ ổn định quan hệ với đối tác láng giềng quan trọng, và duy trì lập trường cứng rắn hơn về an ninh khu vực, nhất là trong những vấn đề nhạy cảm như Đài Loan.

Dù chưa có thông tin chi tiết về động cơ của sĩ quan bị bắt, vụ việc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ các hành động đơn lẻ bị lợi dụng trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc ở Đông Bắc Á. Nhiều ý kiến kêu gọi hai bên xử lý vụ việc trên tinh thần kiểm soát khủng hoảng, tránh để một sự cố an ninh ngoại giao làm trầm trọng thêm những bất đồng vốn đã âm ỉ lâu nay. Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp, bất kỳ sự cố nào liên quan đến cơ quan ngoại giao đều có thể trở thành điểm nóng mới nếu không được xử lý khéo léo và minh bạch.