Anthropic tạm thắng trong vụ kiện Bộ Quốc phòng Mỹ

Hoa Kỳ – Anthropic vừa giành được một chiến thắng quan trọng bước đầu trong cuộc chiến pháp lý với chính quyền Tổng thống Donald Trump, khi một tòa án liên bang ở San Francisco ra lệnh tạm thời ngăn Nhà Trắng và Lầu Năm Góc áp dụng các biện pháp trừng phạt nhằm vào công ty.

Trong phán quyết ban hành ngày 26.3, Thẩm phán liên bang Rita Lin chấp thuận yêu cầu lệnh cấm sơ bộ của Anthropic, qua đó tạm dừng hiệu lực quyết định đưa công ty vào danh sách đen chuỗi cung ứng quốc phòng và chỉ thị cấm các cơ quan liên bang sử dụng mô hình AI Claude. Bà cho rằng Anthropic đã chứng minh được khả năng thắng kiện đủ lớn để tòa phải can thiệp nhằm tránh gây thêm thiệt hại về tài chính và danh tiếng trong thời gian vụ việc được xét xử.

Theo đơn kiện, Anthropic cáo buộc chính quyền Trump đã hành xử mang tính trả đũa sau khi công ty nêu ra các vấn đề trong quy trình ký kết hợp đồng của chính phủ, từ đó vi phạm quyền tự do ngôn luận được Tu chính án thứ nhất bảo vệ. Thẩm phán Rita Lin sử dụng ngôn từ cứng rắn trong phán quyết, khẳng định không có điều khoản nào trong luật hiện hành cho phép chính phủ coi một doanh nghiệp Mỹ là “kẻ thù tiềm tàng” chỉ vì doanh nghiệp đó thể hiện quan điểm bất đồng. Bà gọi cách lập luận của phía chính phủ là mang “màu sắc Orwell”, ám chỉ bối cảnh nhà nước kiểm soát thông tin và trấn áp tiếng nói chỉ trích như trong tiểu thuyết 1984 của George Orwell.

Phiên điều trần hôm 24.3 cho thấy tòa án đặc biệt quan tâm tới căn cứ pháp lý dẫn tới việc Bộ Quốc phòng đưa Anthropic vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng. Thẩm phán Rita Lin liên tục chất vấn các luật sư chính phủ về lý do cụ thể khiến một công ty công nghệ Mỹ, vốn được nhiều quan chức quốc phòng ca ngợi, lại bị đối xử như một mối đe dọa. Bà nhấn mạnh tranh chấp không xoay quanh quyền của Lầu Năm Góc trong việc chấm dứt sử dụng Claude hay tìm nhà cung cấp khác, mà là câu hỏi liệu chính quyền có vượt quá giới hạn luật định khi trừng phạt Anthropic vì quan điểm của công ty hay không.

Căng thẳng giữa Anthropic và Bộ Quốc phòng leo thang từ cuối tháng 2, khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đăng trên X rằng Anthropic là “rủi ro chuỗi cung ứng”, hàm ý công nghệ của công ty đe dọa an ninh quốc gia. Đầu tháng 3, Lầu Năm Góc gửi thư chính thức thông báo quyết định này, lần đầu tiên gắn nhãn rủi ro chuỗi cung ứng cho một doanh nghiệp Mỹ, vốn trước đây chỉ dành cho các đối thủ nước ngoài. Điều này buộc các nhà thầu quốc phòng như Amazon, Microsoft hay Palantir phải chứng nhận không sử dụng Claude trong các dự án với quân đội.

Gần như cùng thời điểm, Tổng thống Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social yêu cầu mọi cơ quan liên bang dừng ngay việc dùng công nghệ của Anthropic và trong vòng 6 tháng phải loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm của công ty khỏi hệ thống. Ông cáo buộc Anthropic là một “công ty AI cánh tả cực đoan, mất kiểm soát” và tuyên bố nước Mỹ phải tự quyết định vận mệnh mình chứ không phụ thuộc các tập đoàn công nghệ. Động thái này gây bất ngờ cho nhiều quan chức ở Washington, những người trước đó đánh giá cao khả năng tích hợp của Claude vào các mạng lưới mật và hệ sinh thái nhà thầu quốc phòng.

Mối quan hệ giữa Anthropic và Lầu Năm Góc từng khá nồng ấm. Tháng 7.2025, công ty ký hợp đồng trị giá 200 triệu USD với Bộ Quốc phòng, mở đường triển khai các mô hình AI trên hạ tầng quân sự. Tuy nhiên, từ tháng 9.2025, khi hai bên bước vào đàm phán chi tiết về việc đưa Claude lên nền tảng AI GenAI.mil, bất đồng bắt đầu lộ rõ. Bộ Quốc phòng muốn có quyền truy cập không hạn chế vào mô hình cho mọi mục đích hợp pháp, trong khi Anthropic khăng khăng đặt ra lằn ranh đỏ, từ chối để công nghệ của mình phục vụ vũ khí hoàn toàn tự động hoặc các hệ thống giám sát hàng loạt trong nước.

Không đạt được đồng thuận, căng thẳng thương lượng nhanh chóng chuyển thành đối đầu pháp lý. Chính quyền Trump viện dẫn hai điều khoản riêng biệt trong luật liên bang, 10 U.S.C. § 3252 và 41 U.S.C. § 4713, làm nền tảng cho quyết định gắn nhãn rủi ro và cấm sử dụng Anthropic, kéo theo việc vụ việc phải được xem xét tại hai tòa án khác nhau. Bên cạnh vụ kiện ở San Francisco, Anthropic còn nộp đơn lên Tòa án Phúc thẩm Mỹ tại Washington yêu cầu rà soát chính thức quyết định của Bộ Quốc phòng.