Từ 1/1/2026: Đức và EU bước vào “năm điều chỉnh”

Từ ngày 1/1/2026, đời sống người dân Đức và bức tranh chính sách tại châu Âu bắt đầu thay đổi với một loạt quy định mới về giao thông, lao động, thuế và định hướng chính trị – kinh tế của Liên minh châu Âu (EU). Những thay đổi này không chỉ là vài con số điều chỉnh trên giấy tờ, mà phản ánh cách Đức và EU tìm kiếm điểm cân bằng giữa hỗ trợ xã hội, ổn định tài khóa và sức cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế, địa chính trị nhiều sức ép.​

Tại Đức, vé giao thông công cộng toàn quốc Deutschlandticket tăng lên 63 euro/tháng, cao hơn 5 euro so với mức cũ, song vẫn được duy trì như một trụ cột trong chính sách khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng. Với hơn 14 triệu người đang dùng, việc tiếp tục bơm mỗi năm 1,5 tỷ euro từ ngân sách liên bang và 1,5 tỷ euro từ các bang để bù đắp cho doanh nghiệp vận tải cho thấy nhà nước chấp nhận gánh chi phí lớn nhằm giữ mức giá tương đối dễ tiếp cận, đồng thời theo đuổi mục tiêu giảm phát thải và giảm phụ thuộc vào ô tô cá nhân.​

Ở thị trường lao động, lương tối thiểu tăng lên 13,90 euro/giờ đi kèm việc nâng trần thu nhập cho việc làm bán thời gian lên 603 euro/tháng, thể hiện ưu tiên rõ ràng cho việc bảo vệ sức mua của người lao động có thu nhập thấp. Việc điều chỉnh này, dựa trên khuyến nghị của Ủy ban Lương tối thiểu, giúp cải thiện mức sống phần nào nhưng cũng tạo thêm áp lực chi phí cho doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực dịch vụ, bán lẻ và nhà hàng – vốn phụ thuộc nhiều vào lao động lương thấp hoặc bán thời gian.​

Trái ngược với xu hướng tăng lương là sự “đóng băng” của trợ cấp công dân Bürgergeld khi khoảng 5,5 triệu người hưởng trợ cấp không được điều chỉnh mức chi trả trong năm 2026. Người độc thân vẫn nhận 563 euro/tháng, trẻ em từ 357 đến 471 euro tùy độ tuổi, đồng nghĩa nhóm phụ thuộc vào phúc lợi phải tự thích ứng với chi phí sinh hoạt tăng, tạo ra câu hỏi về mức độ đủ sống của gói trợ cấp này trong bối cảnh lạm phát vẫn là mối lo tại nhiều nền kinh tế châu Âu.​

Một thay đổi tinh vi nhưng tác động rộng là việc nâng đồng loạt mức khấu trừ chi phí đi lại lên 38 cent/km cho toàn bộ quãng đường đến nơi làm việc, thay vì chỉ từ km thứ 21 trở đi. Điều này giúp người lao động giảm được gánh nặng thuế, nhất là những người sống xa nơi làm việc, đồng thời phản ánh cách nhà nước sử dụng công cụ thuế để “trả lại” một phần chi phí di chuyển trong bối cảnh giá nhiên liệu và chi phí sinh hoạt kéo dài ở mặt bằng cao.​

Đáng chú ý, chính sách Aktivrente – ưu đãi thuế dành cho người tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu – chính thức có hiệu lực, cho phép người cao tuổi kiếm thêm tới 2.000 euro/tháng mà không phải đóng thuế. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Đức coi nhóm lao động lớn tuổi là nguồn lực cần được huy động trong bối cảnh dân số già đi nhanh và thiếu hụt nhân lực ở nhiều ngành nghề, đồng thời đặt lại ranh giới truyền thống giữa “nghỉ hưu hoàn toàn” và “tiếp tục tham gia thị trường lao động”.​

Trên bình diện châu Âu, Đảo Síp đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU trong nửa đầu năm 2026, gánh vác vai trò điều phối chương trình nghị sự của khối. Dưới nhiệm kỳ này, EU ưu tiên cải cách nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp tục hỗ trợ Ukraine, kiểm soát di cư không mong muốn, đồng thời chuẩn bị cho khung ngân sách dài hạn tiếp theo và hoàn tất các dự án lập pháp còn dang dở – những mảng việc cho thấy liên minh vừa phải củng cố nội lực kinh tế, vừa xử lý các thách thức an ninh, địa chính trị ngay trước cửa nhà mình.​

Với việc Đức điều chỉnh sâu các chính sách về giao thông, lao động, thuế và phúc lợi, song song với một chương trình nghị sự dày đặc ở cấp EU, năm 2026 được định hình như một năm “tái hiệu chỉnh” hơn là bứt phá. Các quyết định cụ thể – từ giá vé tàu, lương tối thiểu đến ưu đãi người cao tuổi – sẽ là phép thử cho khả năng vừa bảo vệ mức sống người dân, vừa duy trì sức cạnh tranh và kỷ luật ngân sách, trong bối cảnh châu Âu phải đứng vững giữa một chu kỳ bất định mới của kinh tế và chính trị toàn cầu.​