Tòa án Đức: Vụ trợ lý nghị sĩ châu Âu lĩnh án vì hoạt động gián điệp

Sachsen – Tòa án Cấp cao khu vực Dresden (Đức) mới đây đã tuyên phạt 4 năm 9 tháng tù đối với một cựu trợ lý nghị sĩ Nghị viện châu Âu vì tội làm gián điệp cho Trung Quốc, khép lại một vụ án gây chấn động chính trường châu Âu. Bị cáo, được truyền thông Đức gọi tắt là Jian G., từng làm việc cho nghị sĩ Maximilian Krah thuộc đảng cực hữu AfD, bị cáo buộc chuyển cho tình báo Trung Quốc thông tin nhạy cảm liên quan đến các cuộc thương lượng, quyết sách trong Nghị viện châu Âu. Công tố viên cho rằng Jian G. đã tiếp cận và sao chép trái phép hàng trăm tài liệu được phân loại là “đặc biệt nhạy cảm”, trong đó có những báo cáo nội bộ, dự thảo nghị quyết và phân tích chính sách liên quan đến Trung Quốc.

Theo hồ sơ điều tra, hoạt động gián điệp của Jian G. kéo dài nhiều năm, bắt đầu từ trước khi ông ta trở thành trợ lý nghị sĩ và tiếp diễn trong giai đoạn làm việc tại Brussels. Ngoài việc thu thập thông tin về thảo luận và chia rẽ nội bộ trong Nghị viện châu Âu, bị cáo còn bị cáo buộc theo dõi, báo cáo về các nhân vật đối lập người Hoa đang sinh sống tại Đức. Các cáo buộc dựa trên dữ liệu liên lạc, lịch di chuyển và bằng chứng tài chính cho thấy mối liên hệ thường xuyên giữa Jian G. và một đầu mối thuộc cơ quan tình báo Trung Quốc.

Vụ án bùng lên trong bối cảnh châu Âu ngày càng lo ngại về sự thâm nhập của tình báo nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc và Nga, vào các cơ quan dân cử và thiết chế dân chủ. Ngay sau khi vụ bắt giữ được công bố, Bộ trưởng Nội vụ Đức Nancy Faeser cảnh báo nếu Nghị viện châu Âu bị lợi dụng làm “trạm quan sát” cho tình báo Trung Quốc thì đó là “một cuộc tấn công vào nền dân chủ châu Âu từ bên trong”. Bà cũng nhấn mạnh trách nhiệm chính trị của các nghị sĩ trong việc tuyển chọn, giám sát nhân sự văn phòng, không để các vị trí phụ tá chiến lược rơi vào tay người làm việc cho tình báo nước ngoài.

Nhiều chuyên gia an ninh cho rằng mô hình hoạt động của Jian G. không phải là cá biệt mà phản ánh một chiến lược dài hơi: cài cắm người vào những vị trí “hậu trường” nhưng có quyền tiếp cận sâu. Thay vì nhắm trực diện vào nghị sĩ – những người thường chịu giám sát chặt chẽ – tình báo nước ngoài sẽ tập trung vào đội ngũ trợ lý, chuyên viên, nhân viên kỹ thuật, những mắt xích ít gây chú ý hơn nhưng có thể đọc, soạn và luân chuyển thông tin chiến lược. Với trường hợp Dresden, các tài liệu bị rò rỉ không chỉ liên quan đến đối ngoại mà còn bao trùm cả vấn đề công nghiệp, an ninh, công nghệ – những lĩnh vực Trung Quốc đặc biệt quan tâm trong cuộc cạnh tranh với phương Tây.

Sau bản án, áp lực cải tổ hệ thống an ninh trong Nghị viện châu Âu gia tăng rõ rệt. Nhiều đề xuất được đưa ra, từ siết chặt kiểm tra lý lịch đối với trợ lý, bắt buộc đào tạo về an ninh, đến việc hạn chế truy cập vào một số loại tài liệu đối với nhân sự không có thẩm quyền rõ ràng. Một số nghị sĩ đề nghị thiết lập cơ chế cảnh báo sớm, cho phép cơ quan phản gián các nước thành viên chia sẻ thông tin về nguy cơ thâm nhập ngay khi có dấu hiệu nghi vấn.