Phát hiện loài cây ăn thịt mới ở sau hơn 30 năm bị lãng quên

Munich – Một phát hiện khoa học hiếm có vừa được công bố tại Bavaria: một loài cây ăn thịt mới, được đặt tên là cây gọng vó Bavaria (Drosera bavarica), chính thức được giới nghiên cứu ghi nhận sau hơn ba thập kỷ kể từ ngày được tìm thấy lần đầu tiên. Điều đặc biệt là mẫu vật đã nằm yên trong bộ sưu tập thực vật khô suốt nhiều năm trước khi được phát hiện lại và xác định giá trị khoa học.​

Theo thông tin từ Bộ sưu tập Lịch sử Tự nhiên Bang Bavaria (SNSB) ở Munich, cây gọng vó Bavaria là một dạng lai tự nhiên giữa hai loài gọng vó lá dài và gọng vó lá trung bình vốn đã được biết đến từ trước. Các thí nghiệm trồng trọt tại Nhật Bản từ những năm 1970 đã chứng minh việc lai hai loài này là khả thi, song trong tự nhiên, dạng lai tương ứng vẫn chưa từng được xác nhận cho đến khi mẫu vật ở Bavaria được phân tích.​

Mẫu cây đặc biệt này thực chất đã được một nhà thực vật học ở Munich thu thập hơn 30 năm trước tại một khu đất hoang nhỏ ở miền nam Bavaria. Sau khi thu thập, ông ép khô cây, bảo quản trong bộ sưu tập cá nhân và tự tay ghi chú tên Drosera *bavarica lên tờ giấy kèm theo, cho thấy ông đã nhận ra tính chất khác thường của nó ngay từ thời điểm đó. Tuy nhiên, trước khi kịp hoàn thiện mô tả khoa học chính thức, nhà thực vật học này đã qua đời, khiến phát hiện tạm thời rơi vào quên lãng.​

Chỉ đến khi toàn bộ bộ sưu tập cá nhân của ông được chuyển giao cho SNSB sau khi ông mất, câu chuyện về loài cây ăn thịt lạ thường này mới bước sang một trang mới. Trong quá trình rà soát và nghiên cứu lại các mẫu vật khô, một nhà thực vật học của SNSB đã nhận ra đặc điểm lai của cây gọng vó trong số những mẫu được bàn giao và bắt đầu quá trình xác minh khoa học. Kết quả phân tích cho thấy đây là một dạng lai tự nhiên ổn định, đủ điều kiện để được công bố như một loài mới trong giới khoa học thực vật.​

Việc phát hiện một loài thực vật mới, dù là loài lai, ở Trung Âu – đặc biệt tại Đức và bang Bavaria – được đánh giá là cực kỳ hiếm. Hệ thực vật của khu vực này đã được khảo sát và ghi chép kỹ lưỡng trong nhiều thập kỷ, nên mỗi phát hiện mới đều có ý nghĩa lớn đối với nghiên cứu đa dạng sinh học. Trường hợp của cây gọng vó Bavaria càng gây chú ý hơn khi gắn liền với câu chuyện dài nhiều năm, sự ra đi của người phát hiện đầu tiên và nỗ lực của thế hệ các nhà khoa học kế tiếp.​

Cây gọng vó thuộc nhóm thực vật ăn thịt, sử dụng các lá biến đổi với bề mặt dính để thu hút, giữ và tiêu hóa côn trùng nhỏ, bổ sung dưỡng chất cho sự sinh trưởng trong môi trường nghèo dinh dưỡng. Ở Bavaria, các loài gọng vó bản địa vốn đã là biểu tượng cho những hệ sinh thái đầm lầy đặc thù, đòi hỏi điều kiện sinh thái nhạy cảm và rất dễ bị tổn thương trước tác động của con người. Sự xuất hiện của một dạng lai tự nhiên mới càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn sinh cảnh nguyên sơ, nơi các quá trình tiến hóa tinh tế vẫn âm thầm diễn ra.​

Câu chuyện về cây gọng vó Bavaria cũng cho thấy tầm quan trọng của các bộ sưu tập mẫu vật lịch sử trong bảo tàng và viện nghiên cứu. Không ít phát hiện mang tính bước ngoặt đến từ những mẫu vật đã nằm yên hàng chục năm trong tủ lưu trữ, chờ đến khi có người đủ kiên nhẫn, chuyên môn và cả may mắn để nhận ra giá trị của chúng. Với Drosera bavarica, hành trình từ một nhãn ghi tay của nhà thực vật học quá cố đến một loài cây ăn thịt mới được công nhận là minh chứng sống động cho giá trị bền bỉ của khoa học và lưu trữ lâu dài.