6 nước sẵn sàng hỗ trợ đảm bảo an ninh ở eo biển Hormuz

World – Sáu quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan và Nhật Bản vừa ra tuyên bố chung khẳng định sẵn sàng tham gia các nỗ lực quốc tế nhằm bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông tiếp tục leo thang và nguy cơ gián đoạn tuyến vận tải biển huyết mạch này ngày càng lớn. Trong thông cáo, nhóm nước cho biết họ ủng hộ quá trình lập kế hoạch cho các biện pháp phối hợp, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu chính là bảo đảm tự do hàng hải, bảo vệ tàu thuyền thương mại và an toàn của thủy thủ đoàn khi qua lại khu vực eo biển chiến lược nối vịnh Ba Tư với biển Arab.​

Các nước này đồng loạt lên án các cuộc tấn công gần đây nhằm vào tàu thương mại không vũ trang ở vịnh Ba Tư, được cho là do Iran tiến hành hoặc có liên quan đến lực lượng do Tehran hậu thuẫn. Họ cho rằng việc sử dụng máy bay không người lái, tên lửa và các biện pháp phong tỏa trên thực tế đối với tuyến hàng hải quốc tế là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh khu vực, đồng thời tác động dây chuyền đến nguồn cung năng lượng và hàng hóa toàn cầu. Tuyên bố chung nhấn mạnh mọi hành động đe dọa hoặc tấn công nhằm vào tàu hàng dân sự đều vi phạm luật pháp quốc tế về tự do hàng hải và đi ngược lại lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.​

Theo số liệu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), kể từ khi xung đột ở Trung Đông bùng phát, đã có 23 tàu thương mại, trong đó gồm 10 tàu chở dầu, bị tấn công hoặc gặp sự cố tại khu vực eo biển Hormuz. IMO ước tính gần 20.000 thủy thủ và khoảng 3.200 tàu đang trong tình trạng bị kẹt hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi rủi ro an ninh ở vùng biển này, khiến các hãng vận tải, công ty bảo hiểm và nhà xuất khẩu liên tục phải điều chỉnh lộ trình, chi phí và phương án an toàn cho tàu thuyền.​

Trong bối cảnh đó, nhóm sáu nước bày tỏ “quan ngại sâu sắc về xung đột leo thang” và kêu gọi Iran lập tức chấm dứt mọi hành động bị xem là đe dọa an ninh hàng hải. Họ yêu cầu Tehran ngừng rải thủy lôi, chấm dứt các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, cũng như dừng mọi nỗ lực phong tỏa eo biển đối với hoạt động vận chuyển thương mại chính đáng. Theo tuyên bố, các quốc gia này khẳng định sẵn sàng đóng góp về lực lượng, phương tiện giám sát, hộ tống hoặc chia sẻ thông tin tình báo để hỗ trợ những sáng kiến đa phương hiện có nhằm giảm nguy cơ cho tàu thương mại, song vẫn tỏ ra thận trọng trong việc nêu chi tiết kế hoạch cụ thể.​

Eo biển Hormuz từ lâu được coi là một trong những điểm nghẽn chiến lược quan trọng nhất thế giới khi là cửa ngõ xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt của nhiều nước vùng Vịnh. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể kéo theo biến động giá năng lượng, đẩy chi phí vận tải tăng cao và tạo áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu. Trong nhiều năm, tuyến hàng hải này thường xuyên nằm trong vùng nguy cơ khi xảy ra căng thẳng giữa Iran với các nước phương Tây và các đồng minh khu vực, khiến các hạm đội hải quân quốc tế phải duy trì hiện diện để răn đe và hộ tống tàu thương mại khi cần thiết.​

Hình ảnh các tàu container và tàu chở dầu đi qua vùng biển hẹp giữa Iran và bán đảo Arab không còn xa lạ, nhưng mỗi đợt leo thang đều khiến tâm lý bất an tăng lên trong giới vận tải biển. Các chủ tàu và doanh nghiệp xuất nhập khẩu buộc phải cân nhắc giữa việc tiếp tục duy trì hành trình qua Hormuz với chi phí bảo hiểm, an ninh ngày càng lớn, hoặc chuyển hướng sang các tuyến xa hơn, tốn kém hơn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vừa trải qua giai đoạn đứt gãy vì đại dịch và xung đột ở nhiều khu vực, diễn biến mới tại Hormuz làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy bất ổn mới đối với thương mại quốc tế.​

​