Nguy cơ mạng xã hội với trẻ em: Đức cân nhắc cấm theo mô hình Úc

CHLB Đức – Úc vừa áp dụng lệnh cấm trẻ em và thanh thiếu niên dưới 16 tuổi tự tạo tài khoản trên nhiều nền tảng mạng xã hội lớn, với mục tiêu bảo vệ nhóm này khỏi nạn bắt nạt trực tuyến và nội dung độc hại. Động thái cứng rắn này nhanh chóng thổi bùng tranh luận tại Đức về việc có nên siết chặt hơn quyền tiếp cận mạng xã hội của trẻ em.​

Bộ trưởng Kỹ thuật số Liên bang Karsten Wildberger cho rằng việc đặt giới hạn độ tuổi là “hoàn toàn chính đáng” trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng tác động sâu sắc đến sự hình thành nhân cách, tâm lý và các mối quan hệ xã hội của giới trẻ. Ông nhấn mạnh câu hỏi cốt lõi là làm thế nào để trẻ em có thể phát triển lành mạnh như các thế hệ trước, khi chưa bị mạng xã hội chi phối mạnh mẽ đời sống hằng ngày.​

Theo quy định mới tại Úc, trẻ em dưới 16 tuổi không được phép tự lập tài khoản trên nhiều nền tảng phổ biến, các công ty công nghệ buộc phải kiểm soát chặt hơn độ tuổi người dùng và chịu trách nhiệm nếu để lọt tài khoản sai quy định. Mục tiêu là giảm thiểu nguy cơ trẻ tiếp xúc với nội dung bạo lực, khiêu dâm, cực đoan hoặc trở thành nạn nhân của quấy rối, bắt nạt trên mạng. Các nhà hoạch định chính sách tại Đức đang theo dõi sát sao mô hình này để đánh giá tính khả thi và hiệu quả trước khi đưa ra quyết định.​

Tại Đức, Bộ trưởng Wildberger tỏ ra cởi mở với khả năng áp dụng những hạn chế tương tự, song cho rằng cần một cuộc thảo luận kỹ lưỡng về “độ tuổi phù hợp” cho từng hình thức sử dụng mạng xã hội. Chính phủ liên bang đã thành lập một ủy ban chuyên gia, dự kiến đưa ra khuyến nghị vào mùa hè tới, không chỉ về giới hạn độ tuổi mà còn về các biện pháp bổ trợ như cấm điện thoại di động trong trường học hoặc siết chặt hơn nghĩa vụ bảo vệ trẻ em của các nền tảng số.​

Giới chuyên gia giáo dục và an ninh mạng tại Đức nhiều lần cảnh báo về hậu quả tâm lý dài hạn khi trẻ em tiếp xúc quá sớm và quá nhiều với môi trường trực tuyến thiếu kiểm soát. Họ chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội ở cường độ cao với tình trạng trầm cảm, lo âu, rối loạn hình ảnh bản thân và nghiện màn hình ở thanh thiếu niên. Song song với các biện pháp hành chính, các nghiên cứu cũng khuyến nghị xây dựng chương trình giáo dục kỹ năng số cho học sinh, giúp trẻ hiểu rõ hơn về quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và cách đối phó với quấy rối trên mạng.​

Bộ trưởng Wildberger là người đầu tiên giữ chức Bộ trưởng Kỹ thuật số trong chính phủ liên bang Đức, từng nhiều năm làm tư vấn quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp trước khi bước vào nội các. Việc ông công khai ủng hộ thảo luận về lệnh cấm mạng xã hội cho trẻ em được xem là tín hiệu cho thấy chủ đề bảo vệ trẻ em trong không gian số đang được ưu tiên cao hơn trong chương trình nghị sự chính trị.​

Tranh luận tại Đức hiện phân hóa rõ rệt: một bên coi hạn chế mạng xã hội là công cụ cần thiết để bảo vệ một thế hệ đang lớn lên trong môi trường số dày đặc rủi ro, bên kia lo ngại việc cấm đoán cứng nhắc có thể xâm phạm quyền tự do cá nhân và đẩy trẻ em sang các nền tảng khó kiểm soát hơn. Điểm đồng thuận hiếm hoi giữa các bên là nhà nước, trường học, gia đình và doanh nghiệp công nghệ đều phải chia sẻ trách nhiệm trong việc tạo ra một môi trường trực tuyến an toàn hơn cho trẻ em và thanh thiếu niên