Nguy cơ điểm yếu chết người trong năng lực không vận của Mỹ​

Hoa Kỳ – Lực lượng vận tải cơ của Mỹ đang đối mặt sức ép ngày càng lớn khi quy mô thu hẹp, đội bay già cỗi, trong khi yêu cầu hậu cần cho các kịch bản xung đột cường độ cao ngày một phức tạp hơn. Giới chuyên gia cảnh báo nếu không có bước cải tổ mạnh mẽ, năng lực không vận vốn được coi là ưu thế then chốt có thể trở thành điểm yếu chết người của quân đội Mỹ trong cuộc cạnh tranh với các cường quốc ngang hàng.​

Trong báo cáo mới công bố, Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Mitchell nhận định lực lượng vận tải cơ Mỹ hiện khó đáp ứng các mục tiêu đã đề ra trong thời chiến, nhất là trong bối cảnh phải triển khai quân và khí tài trên phạm vi toàn cầu. Tác giả báo cáo, đại tá không quân về hưu Robert Owen, nhấn mạnh sự kết hợp giữa đội hình thu hẹp và máy bay lão hóa khiến khả năng duy trì nhịp độ vận chuyển, tiếp tế dài ngày trở nên đáng lo ngại. Ông cho rằng những hạn chế này sẽ bộc lộ rõ rệt nếu Mỹ buộc phải đối đầu đối thủ ngang hàng trong một chiến dịch quy mô lớn.​

Owen là cựu phi công C-130 với gần ba thập kỷ phục vụ và từng đảm nhiệm vị trí lãnh đạo tại Bộ tư lệnh Vận tải Đường không (AMC), đơn vị nắm giữ xương sống năng lực không vận của không quân Mỹ. Từ trải nghiệm thực tế, ông cảnh báo hệ thống hiện nay đang bị kéo căng, vừa phải đáp ứng hoạt động thường xuyên thời bình, vừa phải duy trì khả năng sẵn sàng cho các tình huống khẩn cấp mà không được bổ sung tương xứng về lực lượng và trang thiết bị.​

Một trong những điểm đáng lo ngại là sự phụ thuộc lớn vào phi đội vận tải chiến lược C-17 cùng các dòng máy bay chở khách hoán cải và trực thăng để vận chuyển binh sĩ, khí tài giữa các khu vực tác chiến. Phần lớn các máy bay này đã có hàng chục năm phục vụ, đối mặt rủi ro hỏng hóc tăng cao, chi phí bảo dưỡng lớn và khó đáp ứng yêu cầu tác chiến trong môi trường bị đối phương đe dọa mạnh về phòng không và tên lửa tầm xa. Điều này khiến khả năng duy trì các cầu không vận dài ngày, trên khoảng cách xa trở nên mong manh hơn trước.​

Lực lượng vận tải cơ Mỹ cũng bị đánh giá là thiếu đa dạng về chủng loại, chưa tối ưu cho những chiến dịch phân tán lực lượng, cơ động nhanh giữa nhiều điểm nóng khác nhau. Trong các kịch bản xung đột hiện đại, quân đội cần nhiều hơn các dòng máy bay linh hoạt, có thể hoạt động từ đường băng ngắn, cơ sở dã chiến và thích ứng với điều kiện cơ sở hạ tầng hạn chế. Tuy nhiên, cấu trúc đội bay hiện tại bị cho là vẫn thiên về mô hình truyền thống, chưa bắt kịp yêu cầu chiến tranh thế kỷ 21.​

Giới phân tích cho rằng nếu xung đột lớn nổ ra, Mỹ sẽ phải đồng thời bảo đảm vận chuyển cho nhiều chiến trường, từ châu Âu đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, kéo dài chuỗi hậu cần trên những tuyến đường dài, dễ bị đối phương gây sức ép. Khi đó, bất kỳ sự suy giảm nào về số lượng máy bay, năng lực bảo dưỡng hay đội ngũ nhân sự cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, làm gián đoạn luồng tiếp tế và ảnh hưởng trực tiếp đến sức chiến đấu của lực lượng tiền phương.​

Báo cáo của Viện Mitchell đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư sớm để tránh rơi vào thế bị động khi khủng hoảng bùng phát. Các khuyến nghị bao gồm tăng cường hiện đại hóa đội bay, bổ sung các dòng vận tải cơ đa nhiệm mới, cải tiến quy trình bảo dưỡng và nâng cao khả năng phân tán lực lượng, giảm phụ thuộc vào một số ít căn cứ lớn. Bên cạnh đó, việc đào tạo, duy trì lực lượng phi công và nhân viên kỹ thuật trình độ cao cũng được coi là yếu tố quyết định cho khả năng duy trì nhịp độ không vận dài hạn.​

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, năng lực không vận không chỉ đơn thuần là phương tiện vận chuyển mà còn là thước đo sức mạnh toàn diện của quân đội. Khả năng đưa quân, khí tài tới bất kỳ điểm nóng nào trên thế giới trong thời gian ngắn giúp Mỹ duy trì ưu thế răn đe và linh hoạt chiến lược. Nếu mắt xích này suy yếu, toàn bộ cấu trúc sức mạnh quân sự có nguy cơ bị lung lay ngay từ tuyến hậu cần.