Người Anh ăn gì và vì sao bị chê?

Anh – Người Anh ăn gì và vì sao bị chê?​
Các món ăn truyền thống của Anh như rau củ xào với khoai tây nghiền, pudding hấp nho khô hay các biến thể từ khoai tây, bắp cải, hành tây thường được xây dựng trên những nguyên liệu bình dân, dễ bảo quản và bám rễ trong đời sống lao động. Cách chế biến ưu tiên luộc, hầm, nướng đơn giản với ít gia vị mạnh khiến món ăn dễ ăn với số đông nhưng lại dễ bị người ngoài đánh giá là thiếu “cao trào” vị giác.​

Trong mắt nhiều thực khách quốc tế, việc món ăn tiêu biểu thường xoay quanh thịt, khoai, nước sốt, rau củ nấu kỹ tạo cảm giác lặp lại, thiếu sự bùng nổ như ẩm thực sử dụng nhiều gia vị ở châu Á hay Địa Trung Hải. Những cái tên như “bubble and squeak” hay “spotted dick” càng khiến món ăn trở thành mục tiêu chế giễu, khi tên gọi gây tò mò nhưng trải nghiệm vị giác lại không đủ gây ấn tượng với người thích vị đậm, cay, nồng.​

Di sản đế quốc và “nghịch lý gia vị”​
Trên mạng xã hội, meme với thông điệp “chinh phục 1/4 thế giới vì gia vị nhưng lại không dùng gia vị” phản ánh một nghịch lý thú vị về lịch sử Anh. Từng kiểm soát các tuyến thương mại và thuộc địa giàu gia vị, nước này lại duy trì truyền thống nêm nếm tương đối tiết chế trong bữa ăn hàng ngày, ưu tiên vị tự nhiên của nguyên liệu hơn là lớp gia vị dày.​

Đây không chỉ là câu chuyện khẩu vị mà còn là câu chuyện giai tầng: gia vị từng là mặt hàng xa xỉ, gắn với giới thượng lưu, trong khi phần đông dân lao động duy trì cách ăn đơn giản, ít phụ thuộc vào gia vị đắt đỏ. Tập quán này, kết hợp với khí hậu ôn hòa, nguồn thực phẩm chủ lực là ngũ cốc, khoai tây, thịt đỏ và sữa, dần định hình một phong cách ẩm thực chú trọng tính no, tính thực dụng hơn là tính phô diễn.​

Từ bàn tiệc Trung Cổ đến khẩu phần thời chiến​
Theo các tư liệu lịch sử ẩm thực Anh, thời Trung Cổ, các bữa tiệc của giới quý tộc từng tràn ngập thịt nướng, nước sốt, gia vị từ khắp châu Âu, được đánh giá cao không thua kém bếp Pháp. Thịt bò nướng từng được ca ngợi như niềm tự hào quốc gia, là “linh hồn” của những bữa ăn linh đình, gắn liền với hình ảnh sức mạnh đế quốc.​

Bước ngoặt đến trong Thế chiến II với chế độ tem phiếu, khẩu phần bị giới hạn, đường, thịt, bơ cùng nhiều nguyên liệu “xa xỉ” bị cắt giảm, buộc người dân xoay xở với lượng thực phẩm tối thiểu. Từ chỗ ăn để thưởng thức, người Anh chuyển sang ăn để tồn tại; cách nấu nướng tối giản, ưu tiên độ no và sự ổn định hơn là sáng tạo, để rồi thói quen này kéo dài nhiều thập niên sau chiến tranh.​

Khi công nghiệp hóa “tiêu chuẩn hóa” bữa ăn​
Cùng với chiến tranh, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa khiến nhịp sống tăng tốc, thời gian nấu nướng tại gia bị rút ngắn, thực phẩm chế biến sẵn và đồ hộp trở nên phổ biến. Những bữa ăn nhanh gọn, nhiều tinh bột, chất béo, ít gia vị phức tạp đáp ứng nhu cầu tiện lợi nhưng đồng thời làm nghèo đi vốn liếng kỹ thuật nấu nướng truyền thống.​​

Ảnh hưởng của làn sóng nhập cư và món “quốc dân” mới​
Một nghịch lý khác: món ăn được coi là “quốc dân” ở Anh hiện nay lại là gà nấu cà ri kiểu Ấn Độ, được cộng đồng nhập cư Bangladesh phát triển từ thập niên 1960. Điều này phản ánh sự thay đổi âm thầm của khẩu vị người Anh, khi gia vị, cà ri, các hương vị từ Nam Á đã len lỏi vào đời sống hàng ngày, trở thành một phần diện mạo ẩm thực đương đại.​

Sự lên ngôi của các món cà ri, kebab, món Trung Đông, Đông Á cho thấy thị hiếu đã đa dạng hơn nhiều, nhưng lại khiến ranh giới “ẩm thực Anh” trở nên mơ hồ: đó là bếp truyền thống hay bức tranh pha trộn đa văn hóa? Trong bối cảnh ấy, việc đánh giá ẩm thực Anh chỉ qua vài món luộc, nướng cổ điển vô tình bỏ qua cả một tiến trình giao thoa văn hóa và thích ứng của xã hội.​​

Ẩm thực và căn tính quốc gia đang thay đổi​
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhiều đầu bếp trẻ tại Anh đang nỗ lực tái diễn giải các món truyền thống, kết hợp kỹ thuật hiện đại, gia vị đa văn hóa nhưng vẫn giữ tinh thần nguyên liệu địa phương. Họ không cố phủ nhận quá khứ “ăn để sống” mà tìm cách biến những món ăn tưởng chừng đơn điệu thành bữa ăn có chiều sâu, dựa trên nguyên tắc tôn trọng tính mùa vụ và nguồn gốc thực phẩm.​

Câu chuyện ẩm thực vì thế gắn chặt với câu chuyện căn tính: một nước Anh hậu đế quốc, đa sắc tộc, đang vật lộn giữa truyền thống và hội nhập, giữa ký ức thời chiến và nhu cầu khẳng định hình ảnh mới trên bản đồ ẩm thực thế giới. Việc chấp nhận những nốt trầm trong lịch sử ăn uống – từ tem phiếu, khan hiếm đến công nghiệp hóa – lại chính là nền tảng để xây dựng một chương mới đa dạng và tự tin hơn cho ẩm thực Anh.​

Nhìn lại, đánh giá ẩm thực Anh chỉ bằng một từ “nhạt” là rút gọn quá mức cả một tiến trình lịch sử, kinh tế và văn hóa. Câu hỏi không còn là “ẩm thực Anh có tệ không” mà là xã hội Anh sẽ kể lại câu chuyện trên bàn ăn như thế nào, khi họ vừa mang trong mình ký ức đế quốc, vết hằn chiến tranh, dấu ấn nhập cư và làn sóng sáng tạo mới.