Ngân hàng Trung ương Nga kiện EU về lệnh phong tỏa tài sản​

World – Ngày 3-3, Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã nộp đơn lên Tòa án Liên minh châu Âu (EU), chính thức khởi kiện khối này về quyết định phong tỏa vô thời hạn tài sản nhà nước Nga tại các nước thành viên. Động thái pháp lý được xem là bước leo thang mới trong căng thẳng giữa Moscow và Brussels, trong bối cảnh các biện pháp trừng phạt liên quan xung đột Ukraine tiếp tục được siết chặt.​

Theo đạo luật khẩn cấp được EU thông qua ngày 12-12-2025, khoảng 210 tỷ EUR tài sản thuộc sở hữu Nga đang bị đóng băng tại các định chế tài chính trong khối, phần lớn do hệ thống thanh toán Euroclear quản lý tại Bỉ. Quy định này cho phép phong tỏa tài sản mà không ấn định thời hạn, gắn trực tiếp với các gói trừng phạt được EU gia hạn định kỳ sáu tháng một lần. Về thực chất, đây là cơ chế nhằm đảm bảo các tài sản Nga bị giữ lại kể cả trong trường hợp một hoặc một số quốc gia thành viên phủ quyết việc gia hạn trừng phạt.​

Đạo luật cũng mở đường cho khả năng sử dụng nguồn tài sản bị phong tỏa để phục vụ mục đích bồi thường thiệt hại cho Ukraine trong tương lai. Ngay sau khi văn bản được thông qua, nhiều kịch bản đã được thảo luận trong nội bộ EU, từ việc trực tiếp sung công một phần lợi tức phát sinh từ các khoản tiền bị đóng băng cho đến phương án dùng chính tài sản đó làm bảo đảm cho các gói hỗ trợ tài chính dài hạn cho Kiev. Tuy nhiên, tại Hội nghị thượng đỉnh EU gần đây, các nhà lãnh đạo đã lựa chọn giải pháp dung hòa hơn: triển khai một chương trình cho Ukraine vay chung do toàn khối đứng ra bảo lãnh, thay vì ngay lập tức chuyển hóa tài sản Nga thành nguồn bồi thường. Quyết định này phản ánh sự chia rẽ sâu sắc giữa các nước thành viên về tính hợp pháp và hệ lụy chính trị nếu EU trực tiếp sử dụng tài sản của một quốc gia có chủ quyền.​

Bỉ – nơi đặt trụ sở của Euroclear và nắm giữ phần lớn số tài sản bị phong tỏa – được cho là một trong những tiếng nói thận trọng nhất trước đề xuất dùng tài sản Nga để hỗ trợ Ukraine. Brussels lo ngại việc phá vỡ các chuẩn mực pháp lý quốc tế về quyền sở hữu và miễn trừ tài sản nhà nước có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm, làm suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư và các nước thứ ba đối với hệ thống tài chính châu Âu. Đây cũng là một trong những lý do khiến EU tạm thời lùi lại, chọn giải pháp tạo cơ chế vay mượn và phân bổ lợi nhuận phát sinh từ tài sản đóng băng, thay vì tịch thu trực tiếp.​

Trong đơn kiện gửi Tòa án EU, Ngân hàng Trung ương Nga lập luận rằng đạo luật khẩn cấp nói trên đã vi phạm nghiêm trọng một loạt nguyên tắc pháp lý căn bản. CBR cho rằng quyền được bảo vệ tư pháp hiệu quả và quyền sở hữu tài sản của Nga đã bị xâm hại, khi tài sản nhà nước bị phong tỏa vô thời hạn mà không có cơ chế xem xét độc lập và không xác định rõ điều kiện chấm dứt. Nga cũng viện dẫn nguyên tắc miễn trừ chủ quyền quốc gia và miễn trừ dành cho ngân hàng trung ương, vốn được thừa nhận rộng rãi trong luật pháp quốc tế, để bác bỏ tính hợp pháp của việc phong tỏa tài sản do CBR quản lý.​

Moscow đồng thời cáo buộc Hội đồng châu Âu đã mắc “sai sót nghiêm trọng về quy trình” khi thông qua đạo luật này trên cơ sở đa số phiếu, thay vì đồng thuận tuyệt đối giữa tất cả các quốc gia thành viên. Theo lập luận của phía Nga, một quyết định có tác động trực tiếp đến tài sản của một quốc gia thứ ba và liên quan tới các nguyên tắc cốt lõi về chủ quyền, lẽ ra phải được thông qua bằng cơ chế đồng thuận, để phản ánh đầy đủ mức độ đồng thuận chính trị trong nội bộ EU. Việc sử dụng hình thức bỏ phiếu đa số bị Moscow cho là làm suy yếu tính hợp pháp và tính đại diện của đạo luật.​​​

​