Màn tuồn công nghệ tỷ USD từ Samsung sang Trung Quốc

Hàn Quốc – Cơ quan công tố Hàn Quốc vừa truy tố 5 người, trong đó có một cựu lãnh đạo Samsung Electronics, vì bị cáo buộc làm rò rỉ công nghệ sản xuất chip nhớ DRAM 10 nm trị giá hàng tỷ USD cho doanh nghiệp Trung Quốc ChangXin Memory Technologies (CXMT). Nhóm này bị cho là đã tuồn ra ngoài tài liệu quy trình sản xuất cốt lõi được Hàn Quốc xem như “bí mật quốc gia” trong lĩnh vực bán dẫn.​

Nhân vật trung tâm trong vụ việc, được truyền thông Hàn Quốc gọi là A, từng là nhà nghiên cứu chủ chốt tại bộ phận phát triển DRAM của Samsung Electronics. Sau nhiều năm làm việc, A rời tập đoàn để sang Trung Quốc làm việc cho CXMT, song trước đó đã bí mật sao chép toàn bộ quy trình sản xuất DRAM 10 nm gồm 600 bước của Samsung bằng cách chép tay vào sổ, thay vì sao chép file nhằm tránh bị hệ thống bảo mật ghi nhận.​

Quy trình này được Samsung tổng hợp trong bộ tài liệu gọi tắt là PRP, chứa đầy đủ thông tin về thiết bị, thông số và các giá trị phải nhập vào hệ thống, được đánh giá là “tài liệu cốt lõi của cốt lõi”, không thể dễ dàng mua được bằng tiền hay chỉ dựa vào tuyển dụng nhân sự cấp cao. A đã tận dụng chính cuốn sổ tay do Samsung phát cho nhân viên để ghi chép, khiến nội dung trông không khác gì ghi chú công việc thông thường, qua mặt được bộ phận an ninh nội bộ.​

Sau khi hoàn tất, A giao cuốn sổ cho B, một cựu lãnh đạo Samsung đã sang giữ vị trí trưởng bộ phận nghiên cứu của CXMT từ năm 2016. Dựa trên những bản ghi chép này, cùng việc tuyển thêm nhiều kỹ sư từng làm ở Samsung, CXMT được cho là đã rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu, nhanh chóng phát triển thành công DRAM 10 nm chỉ sau 7 năm kể từ khi thành lập.​

CXMT ra đời năm 2016, được chính quyền địa phương Trung Quốc rót khoảng 1,8 tỷ USD để thúc đẩy chiến lược tự chủ công nghệ chip nhớ. Ngoài nguồn kỹ sư từ Samsung, công ty còn bị nghi đã tiếp cận được công nghệ lõi của SK Hynix thông qua một doanh nghiệp đối tác sở hữu nhiều cựu nhân viên của hãng này, đổi lại là các hợp đồng mua thiết bị bán dẫn đắt tiền.​

Các công tố viên Hàn Quốc ước tính riêng trong năm 2024, thiệt hại doanh thu của Samsung Electronics do mất lợi thế công nghệ có thể lên đến khoảng 3,5 tỷ USD, trong khi tổng tổn thất với nền kinh tế Hàn Quốc được dự báo ở mức hàng chục tỷ USD. Kết quả giám định cho thấy tài liệu quy trình của CXMT trùng khớp khoảng 98,2% với tài liệu nội bộ của Samsung, củng cố cáo buộc rò rỉ bí mật công nghệ.​

Không chỉ tuồn tài liệu, A còn giữ vai trò tuyển dụng kỹ sư cho CXMT, hướng mục tiêu vào những người đang gặp khó khăn hoặc mâu thuẫn tại Samsung, cùng các chuyên gia đã nghỉ hưu và chuyển sang giảng dạy. CXMT đưa ra các gói đãi ngộ rất hậu hĩnh, với mức lương được cho là cao gấp 2-4 lần thời điểm họ rời Samsung, thưởng ký hợp đồng tương đương một năm lương, hỗ trợ nhà ở và học trường quốc tế cho con cái, đặc biệt với các vị trí trưởng phòng phát triển có thể nhận cam kết đến hơn 2 triệu USD.​

Để né điều khoản cấm cạnh tranh và sự giám sát của Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc (NIS), B từng giả vờ làm việc cho một nhà máy phân bón ở Trung Quốc thay vì xuất hiện công khai trong ngành bán dẫn. Các nghi phạm thiết lập nhiều công ty bình phong, liên tục chuyển văn phòng, đồng thời xây dựng quy tắc nội bộ kiểu “luôn hành động như đang bị NIS giám sát”, sử dụng tín hiệu “gửi bốn trái tim” để cảnh báo khi có nguy cơ bị cấm xuất cảnh hay bắt giữ.​

Nhóm này hạn chế để lại dấu vết điện tử bằng cách ưu tiên liên lạc qua WeChat, gửi email qua dịch vụ của Baidu và thường quá cảnh ở một thành phố khác trước khi tới địa điểm đặt nhà máy CXMT. Giới chức Hàn Quốc đánh giá mức độ chuẩn bị và che giấu trong vụ việc tương đương nhiều chuyên án hình sự nghiêm trọng, cho thấy tính chất nhạy cảm và giá trị khổng lồ của công nghệ bị rò rỉ.​

A được cho là đã sống tại Trung Quốc gần 10 năm, hiện hộ chiếu Hàn Quốc của người này đã bị hủy giá trị sử dụng. Dù Hàn Quốc và Trung Quốc đã ký hiệp định dẫn độ từ năm 2000, công tố viên Hàn Quốc cho rằng khả năng Bắc Kinh hợp tác điều tra trong vụ án này là không cao, trong khi phía CXMT và giới chức Trung Quốc đến nay vẫn chưa đưa ra bình luận công khai.