Lộ 2 triệu USD “chạy” đoàn kiểm tra và cú lừa ngoạn mục

Việt Nam – Cựu giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm Bộ Y tế Nguyễn Chiến Thắng vừa bị đề nghị truy tố sau khi mang 2 triệu USD đi nhờ “chạy” đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương liên quan hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Việt Đức cơ sở 2, nhưng cuối cùng bị lừa mất trắng.​

Theo kết luận điều tra, ngày 27/2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) đề nghị truy tố ông Nguyễn Chiến Thắng về hai tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ. Cùng vụ án, bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng Y tế, bị cáo buộc Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Bị can Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, bị đề nghị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.​

Vụ việc bắt nguồn từ đợt kiểm tra vào tháng 3/2021, khi đoàn kiểm tra số 35 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương làm việc với Bộ Y tế về nhiều nội dung, trong đó có hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2. Đoàn do ông Nguyễn Quốc Hiệp, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương, làm trưởng đoàn. Tại buổi làm việc, ông Thắng được mời lên trụ sở để báo cáo, giải trình về tiến độ các dự án và những vi phạm, khuyết điểm đã được nêu. Khi đó, ông Hiệp nhấn mạnh Ủy ban Kiểm tra đã tiến hành kiểm tra hai dự án và “có rất nhiều sai phạm”, tạo tâm lý lo lắng cho phía những người liên quan.​

Trước thông tin bất lợi này, bà Nguyễn Thị Kim Tiến, thông qua ông Nguyễn Hữu Tuấn (khi đó là Phó Ban phụ trách Ban quản lý dự án y tế trọng điểm) và ông Lê Thành Công (Vụ phó Vụ Kế hoạch – Tài chính, Bộ Y tế), đã trao đổi với ông Thắng về khả năng tiếp cận đoàn kiểm tra số 35 để “nhờ giúp đỡ”. Ông Thắng sau đó được ông Công dẫn đến nhà ông Lê Thanh Thiêm, người được giới thiệu là có quan hệ đồng hương với ông Nguyễn Quốc Hiệp. Tại đây, ông Thắng đặt vấn đề nhờ Thiêm “tác động” tới trưởng đoàn kiểm tra.​

Theo tài liệu điều tra, ông Thiêm báo lại rằng đã “nhờ được ông Hiệp” và yêu cầu chuẩn bị 2 triệu USD nếu muốn “lo xong việc”. Tin tưởng vào mối quan hệ mà Thiêm khẳng định, ông Thắng bắt đầu huy động tiền, chủ yếu từ nguồn các nhà thầu chi phần trăm cho Ban quản lý dự án, gom đủ số ngoại tệ theo yêu cầu. Số tiền này được giao cho Thiêm với kỳ vọng sẽ làm giảm nhẹ hoặc xóa bỏ các kết luận bất lợi trong quá trình kiểm tra dự án.​

Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định đây thực chất là màn dàn dựng của Lê Thanh Thiêm. Dù khẳng định có thể nhờ vả trưởng đoàn kiểm tra, Thiêm không chứng minh được đã liên hệ hay tác động được gì tới ông Hiệp. Số tiền 2 triệu USD sau khi nhận được không được sử dụng cho mục đích như cam kết mà bị Thiêm chiếm đoạt. Hành vi này khiến ông Thắng vừa đối mặt với trách nhiệm hình sự về sai phạm quản lý, vừa là bị hại trong vụ lừa đảo đặc biệt lớn.​

Cơ quan điều tra cho rằng việc ông Thắng huy động tiền từ các nhà thầu, sử dụng nguồn chi phần trăm để “chạy chọt” đã góp phần làm thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước, đồng thời làm sai lệch môi trường đấu thầu, quản lý dự án đầu tư công. Những dòng tiền “ngầm” này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về tài chính mà còn làm méo mó quy trình, khiến các quyết định liên quan dự án có nguy cơ bị chi phối bởi lợi ích riêng.​

Đối với bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cáo buộc tập trung vào trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước đối với các dự án y tế trọng điểm. Cơ quan chức năng đánh giá các vi phạm trong quá trình triển khai Bạch Mai 2 và Việt Đức 2 đã gây hậu quả lớn về kinh tế, kéo dài tiến độ, làm giảm hiệu quả đầu tư. Việc bà Tiến tham gia trao đổi, chỉ đạo cấp dưới tìm cách tiếp cận đoàn kiểm tra, theo điều tra, là một mắt xích trong bối cảnh chung các sai phạm tại dự án.​

​