Việt Nam và hành trình hàn gắn của một phụ nữ Mỹ​

Việt Nam – Lần trở lại Việt Nam sau cú sốc mẹ qua đời, Lilly Hubbard, 41 tuổi, người Mỹ, đã tìm thấy sự bình yên bất ngờ từ những cái chạm rất nhẹ và nụ cười của những người xa lạ ở một đất nước cách quê nhà nửa vòng trái đất. Sáng một ngày cuối tháng 2 tại khu chợ Đồn, phường Thuận Lộc, TP Huế, Lilly theo chân một người bạn đến thăm họ hàng rồi ngồi nép vào một góc chợ, lặng lẽ dùng điện thoại ghi lại nhịp sống rộn ràng xung quanh. Giữa dòng người qua lại, một phụ nữ lớn tuổi bán hàng gần đó chú ý đến người khách ngoại quốc tóc vàng, mỉm cười rồi dùng ngôn ngữ ký hiệu của người câm để hỏi cô đến từ đâu. Cuộc trò chuyện không lời diễn ra bằng những cái gật đầu, nụ cười, ánh mắt, và khi Lilly xoay màn hình điện thoại cho bà xem đoạn video vừa quay, thấy mình xuất hiện, người phụ nữ bật cười, rồi trước khi chia tay, bà khẽ chạm vào vai, cúi xuống hôn nhẹ lên mái tóc Lilly như cách một người bà Việt Nam âu yếm cháu nhỏ. Đứng giữa lối chợ đông, Lilly lặng người vài giây, nói sau đó rằng cái chạm rất nhẹ ấy khiến cô nhớ đến mẹ, người đã rời xa cô và để lại một khoảng trống kéo dài nhiều năm trầm cảm.​

Lilly sinh ra và lớn lên trong một gia đình trung lưu ở Mỹ, trưởng thành với những lựa chọn khá ổn định về nghề nghiệp và cuộc sống riêng, nhưng mối gắn bó sâu sắc nhất của cô là với mẹ, người luôn là chỗ dựa tinh thần trong mọi quyết định. Cú sốc ập đến khi mẹ cô qua đời sau một thời gian bệnh tật, khiến Lilly rơi vào trạng thái buông xuôi, mất động lực làm việc, các mối quan hệ dần rạn nứt, những cuộc trò chuyện thường nhật trở nên nặng nề, và cô nhận ra mình dần tránh né mọi cuộc gặp gỡ. Thời gian đầu, Lilly tìm đến trị liệu tâm lý và thuốc men, song cảm giác trống rỗng vẫn bám riết, kéo theo những đêm mất ngủ, những buổi sáng thức dậy trong căn phòng yên ắng mà cô thấy như mọi thứ quanh mình đều trở nên xa lạ. Trong một lần tình cờ xem lại những bức ảnh cũ, cô dừng lâu hơn ở loạt ảnh chuyến du lịch Việt Nam vài năm trước, nơi mẹ vẫn còn sống, vẫn nhắn tin hỏi han mỗi khi cô báo về một tấm hình mới. Cảm giác ấm áp từ những ký ức đó khiến cô nghĩ đến việc phải rời khỏi nước Mỹ một thời gian, đến một nơi từng mang lại cho mình sự tò mò, nhẹ nhõm, và Việt Nam hiện lên như lựa chọn rõ ràng nhất.​

Chuyến đi đầu tiên trở lại Việt Nam sau khi mẹ mất diễn ra trong tâm thế của một người tìm chỗ trú ẩn hơn là đi du lịch đơn thuần, khi Lilly muốn tạm cắt đứt với những không gian gợi nhắc bệnh viện, tang lễ, và những ngày tháng nặng nề vừa trải qua. Cô chọn lộ trình đơn giản: vài ngày ở TP HCM để làm quen nhịp sống, sau đó đi dọc miền Trung, nơi những thành phố như Huế, Hội An hấp dẫn cô bởi nhịp sống chậm rãi, những con phố nhỏ, quán cà phê yên tĩnh, và dòng người qua lại không quá vội vã. Trong cảm nhận của Lilly, điều khiến cô nhẹ lòng không nằm ở những điểm đến nổi tiếng mà ở những khoảnh khắc nhỏ: lời chào bằng tiếng Anh bập bõm của một bác tài xế xe ôm công nghệ, chén trà nóng được đưa thêm khi cô ngồi một mình quá lâu ở quán lề đường, hay tiếng cười của nhóm học sinh xin chụp hình chung với “cô Tây” trên cầu gỗ. Trên các hành trình bằng tàu và xe khách, Lilly mang theo một cuốn sổ nhỏ, ghi lại suy nghĩ về nỗi buồn, về mẹ, xen giữa đó là tên những quán ăn, những người bán hàng rong, những nơi cô tình cờ đi ngang. Đó là lần đầu tiên sau nhiều tháng, cô cảm nhận rõ ràng mình đang có mặt ở hiện tại, thay vì chỉ lặp lại đoạn băng ký ức về ngày mẹ mất.​​

Chuyến đi thứ hai, vài năm sau, diễn ra khi Lilly đã bình tĩnh hơn trước nỗi đau, nhưng vẫn cảm thấy cần một nơi để tự soi chiếu lại hành trình trưởng thành của mình sau biến cố. Lần này, cô không còn chuẩn bị lộ trình dày đặc, mà dành nhiều ngày ở TP HCM, thuê một căn hộ nhỏ ở phường An Đông, quen dần với việc sáng dậy đi bộ ra quán cà phê quen, buổi tối ghé lại cùng một quán ăn, nơi chủ quán nhớ cô thích ít cay, thêm rau. Tại đây, Lilly vừa làm việc từ xa, vừa tiếp tục ghi chép, quay video về những khoảnh khắc đời thường, rồi chia sẻ trên mạng xã hội để kể cho bạn bè về “một Việt Nam rất khác với những gì họ tưởng tượng”. Cô nói mình không tìm kiếm những cú hích lớn cho cuộc đời, mà chỉ muốn ở trong một môi trường nơi người ta chấp nhận sự chậm rãi, nơi một cô gái trung niên ngồi hàng giờ ở quán cà phê không bị ai hối thúc nhường chỗ. Chính trong mạch sống đều đều ấy, những khoảnh khắc như cái chạm vào vai, nụ hôn nhẹ lên mái tóc ở chợ Đồn ngày cuối tháng 2 đã trở thành dấu mốc giúp cô nhận ra mình đã đi khá xa trên hành trình chữa lành.​

Nhìn lại hai chuyến đi Việt Nam, Lilly gọi đó là “những hành trình cứu rỗi” không phải theo nghĩa tôn giáo, mà là những khoảng thời gian giúp cô học cách sống chung với nỗi mất mát thay vì vùng vẫy để thoát khỏi nó. Việt Nam trong mắt cô là nơi có những khu chợ ồn ào nhưng chan chứa sự để ý dành cho người lạ, là những chuyến xe, bữa ăn, cuộc trò chuyện bằng tay và nụ cười, nơi một người phụ nữ Mỹ có thể tạm đặt xuống gánh nặng tâm lý để cho phép mình yếu đuối. “Tôi không nghĩ nỗi đau mất mẹ sẽ biến mất, nhưng ở đây, tôi cảm thấy mình được nhắc rằng vẫn còn rất nhiều cách để được yêu thương trên đời” cô nói.