Điều tra tự vệ của EU với một số sản phẩm thép điện kỹ thuật

EU – Ủy ban châu Âu (EC) vừa chính thức khởi xướng điều tra tự vệ đối với một số sản phẩm thép điện kỹ thuật, gồm thép silic cán phẳng định hướng và các bộ phận thép dùng cho máy biến áp, cuộn cảm, trên cơ sở đề nghị của một số quốc gia thành viên EU.

Theo thông tin được EC công bố, quyết định điều tra xuất phát từ dữ liệu sơ bộ cho thấy lượng nhập khẩu các sản phẩm nói trên vào EU tăng đột biến trong thời gian gần đây, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất thép nội khối. Trong giai đoạn từ 01/7/2024 đến 30/6/2025, khối lượng nhập khẩu hai nhóm sản phẩm bị điều tra được ghi nhận tăng lần lượt khoảng 109% và 82% so với cùng kỳ trước đó.

Cơ quan chức năng EU cho rằng, mức tăng nhập khẩu này có thể tạo áp lực lớn lên các nhà sản xuất trong khối, đặc biệt là những doanh nghiệp tập trung vào thép điện kỹ thuật vốn đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng thiết bị điện, máy biến áp và hạ tầng năng lượng. Nếu quá trình điều tra xác nhận nhập khẩu gia tăng là nguyên nhân trực tiếp gây hoặc đe dọa gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất EU, các biện pháp tự vệ có thể được áp dụng trong vòng 9 tháng kể từ thời điểm khởi xướng, dự kiến vào khoảng tháng 12/2026.

Động thái mới này diễn ra trong bối cảnh EU ngày càng tăng cường sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ ngành thép trước cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá rẻ. Từ năm 2018 đến nay, EU đã duy trì và xem xét kéo dài nhiều biện pháp tự vệ đối với thép, đồng thời áp dụng thêm các biện pháp tương tự với một số sản phẩm kim loại khác khi xuất hiện dấu hiệu nhập khẩu tăng mạnh. Việc tiếp tục mở rộng phạm vi điều tra sang thép điện kỹ thuật cho thấy EU đang từng bước siết chặt hàng rào bảo hộ với các phân khúc thép có hàm lượng kỹ thuật cao, gắn với các ngành công nghiệp nền tảng.

Theo các phân tích sơ bộ từ phía EU, một khi biện pháp tự vệ được ban hành, các nhà xuất khẩu thép điện kỹ thuật vào thị trường này có thể đối mặt với nguy cơ bị áp hạn ngạch, tăng thuế hoặc các hình thức hạn chế khác, tùy theo kịch bản mà EC lựa chọn. Điều đó không chỉ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu, mà còn có thể tạo ra sự dịch chuyển dòng thương mại, buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm những thị trường thay thế hoặc điều chỉnh chiến lược sản xuất, giá bán.

Việc khởi xướng điều tra tự vệ mới cũng được nhìn nhận là một tín hiệu cho thấy EU kiên định với định hướng bảo vệ mạnh mẽ hơn năng lực sản xuất trong nước, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động và nhu cầu ổn định nguồn cung thép chất lượng cao cho các chương trình chuyển đổi năng lượng, lưới điện thông minh và công nghiệp xanh. Đồng thời, quyết định này có thể làm gia tăng rủi ro về chính sách đối với các nước xuất khẩu thép vào EU, khi môi trường thương mại tại thị trường này ngày càng chịu ảnh hưởng lớn từ các biện pháp phòng vệ.

Với việc EC đã chính thức công bố khởi xướng điều tra, các bên liên quan trong và ngoài EU sẽ có thời gian gửi ý kiến, cung cấp dữ liệu và tham gia quy trình tham vấn theo quy định. Kết quả cuối cùng của vụ việc sẽ quyết định việc EU có áp dụng biện pháp tự vệ với thép điện kỹ thuật hay không, cũng như mức độ, phạm vi và thời hạn áp dụng, qua đó định hình bức tranh cạnh tranh trên thị trường thép điện kỹ thuật tại châu Âu trong những năm tới.