Cơn sốt pháo hoa đêm giao thừa ở Đức: Bùng nổ mua sắm giữa tranh cãi cấm “bắn pháo”

CHLB Đức – Tại Đức, chỉ ba ngày ngắn ngủi trước thời khắc giao thừa cũng đủ tạo nên một “mùa cao điểm” hiếm có của ngành pháo hoa, khi người dân xếp hàng từ tờ mờ sáng, thậm chí cắm trại qua đêm trước siêu thị để săn bằng được những hộp pháo rực sáng cho khoảnh khắc bước sang năm mới. Mức độ hào hứng này đối lập rõ rệt với làn sóng chỉ trích và các lời kêu gọi siết chặt, thậm chí cấm hẳnpháo hoa cá nhân vì lý do an toàn, môi trường và sức ép lên hệ thống y tế.​

Thị trường tỷ euro trong ba ngày

Trong ba ngày trước giao thừa, các cửa hàng ở Đức mới được phép bán pháo hoa dân dụng hạng 2 – loại pháo, rốc-két, dàn pin thường thấy trên bầu trời đêm 31/12. Các nhà bán lẻ truyền thống lẫn cửa hàng trực tuyến đều tận dụng tối đa “cửa sổ vàng” này, với các đơn đặt trước được giao dồn dập tới tay khách đúng những ngày cuối cùng của năm.​

Theo Hiệp hội ngành công nghiệp pháo hoa (VPI), lượng hàng đưa ra thị trường năm nay dự kiến tăng khoảng 10–15% so với năm trước, phản ánh kỳ vọng doanh thu nhích lên từ mức gần 200 triệu euro của năm 2024. Dù vậy, nếu đặt trong bức tranh tiêu dùng tổng thể của một nền kinh tế như Đức, pháo hoa vẫn là một phân khúc rất nhỏ nhưng mang tính biểu tượng cao, bởi nó chạm tới thói quen ăn mừng và cảm xúc tập thể vào thời khắc chuyển giao năm mới.​

Người Đức có thật sự “nghiện” pháo hoa?

Các đoạn video và hình ảnh về cảnh chen lấn mua pháo khiến nhiều người có cảm giác cả nước Đức đang lao vào “cơn sốt” bắn pháo. Thực tế, khảo sát do TÜV-Verband công bố cho thấy chỉ khoảng hơn 1/5 dân số – 22% – có kế hoạch tự đốt pháo hoa trong đêm giao thừa. Điều này cho thấy phần đông người dân chọn các hình thức đón năm mới khác, hoặc chỉ đơn giản là thưởng thức các màn pháo hoa chuyên nghiệp do thành phố,doanh nghiệp tổ chức.​

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng cũng đang dịch chuyển: các sản phẩm pháo hoa “trình diễn” – dàn pin, pháo tổ hợp có kịch bản hiệu ứng sẵn – hiện chiếm hơn một nửa doanh thu toàn ngành, vượt xa các loại pháo lẻ hoặc chỉ gây tiếng nổ. Đây là dấu hiệu cho thấy người mua ngày càng ưu tiên yếu tố thẩm mỹ và “show” ánh sáng, thay vì chỉ cần tiếng động lớn, đồng thời sẵn sàng chi tiền nhiều hơn cho những bộ pháo được thiết kế như một chương trình giải trí thu nhỏ.​

Áp lực lên bệnh viện và môi trường: Những cái giá ẩn

Mỗi mùa pháo hoa đi qua là hệ thống y tế một lần phải căng mình tiếp nhận các ca bỏng, chấn thương tay, mắt, tai – phần lớn xuất phát từ việc sử dụng pháo không đúng hướng dẫn hoặc trong tình trạng say xỉn. Lực lượng cứu hỏa, cảnh sát cũng thường xuyên cảnh báo về nguy cơ cháy nổ ở khu dân cư dày đặc, nơi chỉ một quả pháo lạc hướng cũng có thể gây hỏa hoạn tại ban công hoặc mái nhà.​

Không chỉ dừng lại ở chuyện an toàn cá nhân, pháo hoa còn để lại một “di sản” nặng nề cho môi trường đô thị: lượng bụi mịn tăng vọt ngay sau đêm giao thừa, rác thải nhựa và carton phủ kín vỉa hè, công viên, bãi cỏ. Các thành phố phải mất nhiều ngày và tốn đáng kể ngân sách dọn dẹp, trong khi các tổ chức môi trường liên tục chỉ ra tác động tiêu cực của pháo hoa đến động vật nuôi, chim chóc và hệ sinh thái đô thị.​

Tranh luận về lệnh cấm toàn diện

Không chỉ các tổ chức môi trường, nhiều hiệp hội y tế, cảnh sát địa phương và chính quyền một số thành phố lớn đã nhiều lần đề xuất các hình thức hạn chế, từ cấm bắn pháo cá nhân ở khu vực trung tâm tới kêu gọi lệnh cấm toàn quốc. Lập luận chung là chi phí xã hội – thương tích, chi phí y tế, ô nhiễm, an ninh – vượt quá giá trị giải trí mà pháo hoa cá nhân mang lại.​

Phía ngành công nghiệp pháo hoa phản biện rằng các sản phẩm hợp chuẩn, nếu dùng đúng cách, là hình thức giải trí hợp pháp, truyền thống và chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng lượng phát thải hằng năm. Họ cũng nhấn mạnh ngăn chặn pháo lậu, pháo tự chế và tăng cường hướng dẫn an toàn sẽ hiệu quả hơn là cấm hoàn toàn, vốn có thể đẩy thị trường vào “chợ đen” nằm ngoài tầm kiểm soát.​

Văn hóa lễ hội và câu hỏi về “quyền được ăn mừng”

Với nhiều người Đức, đặc biệt ở các vùng nông thôn hoặc trong những nhóm bạn bè, gia đình gắn bó lâu năm, việc cùng nhau chuẩn bị pháo, chờ đến đúng 0 giờ để “bắn lên trời” là một phần không thể thiếu của ký ức giao thừa. Pháo hoa cá nhân, ở góc độ đó, không chỉ là sản phẩm giải trí mà còn gắn với cảm giác tự do, quyền được thể hiện niềm vui ở không gian công cộng.​

Tuy vậy, cùng với biến đổi khí hậu, lạm phát, áp lực lên hạ tầng y tế sau đại dịch, xã hội Đức ngày càng đặt câu hỏi: liệu những phút giây rực rỡ trên bầu trời có còn xứng đáng với “cái giá ẩn” mà cộng đồng phải cùng gánh? Sự chia rẽ trong dư luận về pháo hoa phản ánh rõ hơn cuộc tranh luận rộng lớn hơn về cách xã hội cân bằng giữa tự do cá nhân và trách nhiệm tập thể trong bối cảnh khủng hoảng chồng chất.​

Từ pháo hoa Đức đến bài học cho các đô thị khác

Nhìn từ bên ngoài, cuộc tranh luận quanh pháo hoa ở Đức mang đến một bài học đáng chú ý cho nhiều đô thị trên thế giới: những thói quen tưởng như vô hại hoàn toàn có thể trở thành chủ đề chính sách khi quy mô tiêu dùng đủ lớn. Câu chuyện không còn là “có bắn pháo hay không”, mà là xã hội lựa chọn ưu tiên điều gì: sự hưng phấn ngắn hạn hay những mục tiêu dài hạn như sức khỏe cộng đồng, môi trường và ngân sách công.​

Trong bối cảnh đó, xu hướng chuyển sang các show pháo hoa chuyên nghiệp, pháo hoa ít tiếng nổ, hoặc những hình thức trình diễn ánh sáng thay thế như drone, mapping kiến trúc có thể trở thành hướng đi dung hòa, vừa giữ được không khí lễ hội, vừa giảm bớt những mặt trái. Dù con đường chính sách của Đức còn nhiều tranh cãi, sức nóng quanh những hộp pháo trong ba ngày cuối năm cho thấy đây đã không còn là chuyện giải trí thuần túy, mà là tấm gương phản chiếu ưu tiên và giá trị của cả một xã hội.