Các Bộ trưởng EU thống nhất kế hoạch cải cách di cư mới cho năm 2026

Châu Âu – Trong một bước đi mang tính quyết định nhằm định hình lại chính sách biên giới của châu lục, các bộ trưởng nội vụ Liên minh Châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận về các quy định mới nghiêm ngặt hơn đối với việc trục xuất và cơ chế chia sẻ trách nhiệm, mở đường cho việc thực thi toàn diện Hiệp ước về Di cư và Tị nạn vào năm 2026.

Tại cuộc họp diễn ra ở Brussels vào thứ Hai (8/12/2025), các bộ trưởng đã thống nhất lập trường chung về một loạt các biện pháp gây tranh cãi nhưng được cho là then chốt để vận hành hệ thống tị nạn mới của khối. Thỏa thuận này tập trung vào việc tăng cường hiệu quả của hệ thống trao trả những người di cư không đủ điều kiện ở lại, cũng như thiết lập một “Cơ chế Đoàn kết” (Solidarity Pool) thường niên để hỗ trợ các quốc gia thành viên đang chịu áp lực lớn về người di cư.

Quy định mới về trục xuất và “Nước thứ ba an toàn”

Trọng tâm của thỏa thuận là việc cải sửa Quy định về Trao trả (Returns Regulation). Các quy tắc mới nhằm mục đích đơn giản hóa và đẩy nhanh quá trình trục xuất những người di cư bất hợp pháp. Theo đó, các cơ quan chức năng sẽ có thêm quyền hạn để giám sát và trong một số trường hợp, áp dụng biện pháp giam giữ đối với những người có quyết định trục xuất để ngăn chặn việc bỏ trốn trước khi quá trình này hoàn tất.

Bên cạnh đó, các bộ trưởng cũng đã đồng ý về các tiêu chí để thiết lập một danh sách chung của EU về các “quốc gia thứ ba an toàn” và “quốc gia xuất xứ an toàn”. Động thái này sẽ cho phép các quốc gia thành viên đẩy nhanh việc xử lý đơn xin tị nạn của những người đến từ các quốc gia này, và nhanh chóng đưa họ trở về nước nếu đơn bị từ chối, với lý do rằng quê hương của họ được coi là đủ an toàn.

Cơ chế chia sẻ trách nhiệm

Một phần quan trọng khác của thỏa thuận là việc thông qua các văn bản pháp lý để vận hành Cơ chế Đoàn kết. Đây là một hệ thống bắt buộc nhưng linh hoạt, yêu cầu tất cả các quốc gia thành viên EU phải đóng góp vào việc quản lý di cư. Các quốc gia có thể lựa chọn giữa việc tiếp nhận người tị nạn (tái định cư) từ các nước tuyến đầu như Ý hay Hy Lạp, hoặc đóng góp tài chính và hỗ trợ hoạt động nếu họ từ chối tiếp nhận người.

Cơ chế này dự kiến sẽ đi vào hoạt động đầy đủ khi Hiệp ước về Di cư và Tị nạn chính thức có hiệu lực vào tháng 6 năm 2026.

Chặng đường đến năm 2026

Cuộc họp này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lộ trình hai năm để đưa Hiệp ước Di cư – vốn đã được thông qua vào năm 2024 – vào thực tế. Với thời hạn chót là tháng 6 năm 2026 đang đến gần, các quốc gia thành viên đang chịu áp lực phải hoàn thiện các Kế hoạch Thực hiện Quốc gia (NIP) và hài hòa hóa luật pháp trong nước với các quy định mới của EU.

Mặc dù các quan chức EU ca ngợi thỏa thuận này là một bước tiến cần thiết để bảo vệ biên giới ngoài và đảm bảo tính công bằng trong hệ thống, các tổ chức nhân quyền như Ân xá Quốc tế (Amnesty International) đã lên tiếng cảnh báo. Họ lo ngại rằng các quy định mới về trục xuất và giam giữ có thể dẫn đến việc vi phạm các quyền cơ bản của người di cư và làm xói mòn quyền xin tị nạn.

Thỏa thuận đạt được vào thứ Hai sẽ đóng vai trò là cơ sở để Hội đồng EU tiến hành các bước đàm phán cuối cùng, nhằm đảm bảo toàn bộ khung pháp lý sẵn sàng vận hành đồng bộ vào giữa năm sau.

Theo DW