Những người nhập cư ‘như bị lừa’ khi tự rời khỏi Mỹ

Hoa Kỳ – German Pineda, 32 tuổi, đã sống 14 năm ở Mỹ với công việc tài xế giao hàng nhưng buộc phải chấm dứt giấc mơ nhập cư sau một lần bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắt giữ hồi tháng 6. Anh kể bị giam 4 ngày tại khu tạm giữ ở Federal Plaza, Manhattan, phải ngủ trên sàn bêtông, thiếu thức ăn và không được tắm rửa, trước khi bị chuyển tới một trung tâm giam giữ ở Brooklyn với cách đối xử như tội phạm và gần như bị cắt đứt liên lạc với gia đình.​

Sau một tháng, Pineda được đưa một bộ hồ sơ xin “tự nguyện trục xuất”, kèm lời hứa sẽ được ICE chi trả vé máy bay về Honduras, nhận 1.000 USD hỗ trợ và vẫn có cơ hội quay lại Mỹ một cách hợp pháp trong tương lai. Trước điều kiện giam giữ ngột ngạt và tâm lý kiệt quệ, anh chấp nhận ký, hy vọng ít nhất có chút vốn liếng khi trở lại quê nhà sau nhiều năm bám trụ ở xứ người.​

Thế nhưng khi máy bay hạ cánh xuống Honduras, Pineda mới nhận ra khoản hỗ trợ 1.000 USD hoàn toàn không tồn tại, còn các cam kết về cơ hội trở lại Mỹ cũng chỉ là những lời mơ hồ. Anh trở về nhà trong tình cảnh tay trắng, mất việc, mất chỗ ở, đồng thời đối mặt với sức ép nuôi sống gia đình ở một nơi thiếu việc làm ổn định.​

Tương tự Pineda, nhiều người nhập cư khác cho biết họ cũng được giới chức di trú đề nghị ký đơn tự rời khỏi Mỹ với lời trấn an rằng đây là cách nhanh nhất, “nhân đạo” nhất, lại có hỗ trợ tài chính tối thiểu để làm lại cuộc đời. Không ít người, sau thời gian dài sống trong các cơ sở giam giữ chật chội, đã ký trong tâm thế tuyệt vọng, để rồi chỉ nhận lại tấm vé trở về quê với hai bàn tay trắng, cảm giác như bị lừa và bị bỏ rơi giữa khoảng trống pháp lý.​

Các luật sư và tổ chức hỗ trợ người nhập cư cảnh báo việc dùng những lời hứa về tiền hỗ trợ và cơ hội quay lại Mỹ để thuyết phục người bị giam ký vào đơn tự nguyện trục xuất tiềm ẩn nguy cơ lạm dụng. Người bị giam, vốn thiếu thông tin pháp lý và chịu áp lực tinh thần, thường không hiểu đầy đủ hậu quả lâu dài của việc ký, bao gồm nguy cơ bị cấm nhập cảnh trở lại trong nhiều năm và mất quyền theo đuổi các thủ tục xin tị nạn hay hợp pháp hóa cư trú.​

Ở các cộng đồng nhập cư, câu chuyện của Pineda và những người tương tự trở thành lời nhắc nhở chua chát về cái giá phải trả khi tìm kiếm cơ hội ở Mỹ trong bối cảnh chính sách di trú ngày càng siết chặt. Họ trở về nước trong tâm trạng hoang mang, vừa buồn bã vì giấc mơ Mỹ tan vỡ, vừa phẫn nộ vì cảm giác bị lợi dụng bởi chính hệ thống mà họ từng tin có thể mang lại cơ hội đổi đời.