Bia cổ gần 1000 năm tuổi ở Bavaria được giải cứu

Munich – Một chương lịch sử đặc biệt của ngành bia Đức vừa tránh được cái kết buồn. Nhà máy bia tu viện Weltenburg, được thành lập từ năm 1050 và được coi là xưởng bia tu viện lâu đời nhất thế giới, đã chính thức được “giải cứu” nhờ một thương vụ thâu tóm từ đối thủ trong ngành là nhà máy bia Schneider Weisse ở Kelheim, bang Bayern. Trong khi đó, một thương hiệu bia truyền thống khác là Bischofshof tại Regensburg lại phải đối mặt với việc đóng cửa nhà máy sau hơn 150 năm tồn tại.​

Theo thỏa thuận vừa được công bố, Schneider Weisse sẽ tiếp quản hai thương hiệu bia đang gặp khó khăn là Weltenburger và Bischofshof. Thương vụ dự kiến có hiệu lực từ ngày 1.1.2027, trong đó phần hoạt động liên quan tới xưởng bia tu viện Weltenburg sẽ được duy trì, còn nhà máy Bischofshof với 56 nhân viên tại Regensburg dự kiến sẽ đóng cửa vào cuối năm 2026. Quyết định này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong bối cảnh thị trường bia Đức co hẹp nhiều năm qua và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.​

Thị trường bia co hẹp và sức ép sinh tồn

Bối cảnh đằng sau thương vụ là bức tranh không mấy sáng sủa của ngành bia Đức. Tiêu thụ bia trong nước suy giảm, cạnh tranh tăng, thói quen uống bia thay đổi, trong khi chi phí nguyên liệu, năng lượng và nhân công đều leo thang. Nhiều nhà máy bia vừa và nhỏ – kể cả các xưởng bia truyền thống lâu đời – phải vật lộn để tồn tại hoặc buộc phải bán mình.​

Giám đốc điều hành của Bischofshof và Weltenburger, ông Till Hedrich, thừa nhận rằng dù đã nỗ lực điều chỉnh trong những tháng gần đây, việc tiếp tục vận hành độc lập các thương hiệu không còn khả thi về mặt kinh tế. Theo ông, nếu không có giải pháp từ một đối tác cùng khu vực, nguy cơ đóng cửa hoàn toàn hoặc bị bán cho nhà đầu tư bên ngoài, không gắn với lịch sử và địa phương, là rất lớn.​

Schneider Weisse – đối thủ trở thành “người cứu”

Schneider Weisse là một trong những nhà máy bia lúa mì nổi tiếng của Bavaria, có trụ sở tại Kelheim. Việc nhà máy này quyết định tiếp quản các thương hiệu Weltenburger và Bischofshof không chỉ là một thương vụ kinh tế, mà còn mang ý nghĩa gìn giữ truyền thống bia vùng Bavaria. Nhờ thỏa thuận này, bia tu viện Weltenburg – gắn với lịch sử gần một thiên niên kỷ – sẽ tiếp tục được nấu và phân phối dưới mái nhà mới, thay vì đối mặt với nguy cơ lụi tàn.​

Phía Schneider Weisse nhìn nhận thương vụ là cơ hội để mở rộng danh mục sản phẩm với “những thương hiệu có bề dày lịch sử tuyệt đối”, như cách Giám đốc điều hành Georg VII. Schneider mô tả. Ông nhấn mạnh rằng nhờ tận dụng các hiệu ứng cộng hưởng từ khâu mua nguyên liệu, sản xuất tới bán hàng, doanh nghiệp có thể tăng sức cạnh tranh trong một thị trường ngày càng khắc nghiệt.​

Sáp nhập sản xuất, giữ thương hiệu

Trong tương lai, hoạt động sản xuất sẽ được tổ chức lại tại hai địa điểm chính: Kelheim và Weltenburg. Hai nhà máy bia vốn đã hợp tác với nhau một thời gian sẽ hợp nhất dây chuyền sản xuất để tận dụng lợi thế quy mô, tối ưu chi phí và tăng hiệu quả vận hành. Điều này đồng thời cho phép duy trì chất lượng và bản sắc của các dòng bia truyền thống, nhưng với nền tảng sản xuất hiện đại và ổn định hơn.​

Thương hiệu Bischofshof, dù nhà máy tại Regensburg phải đóng cửa, vẫn sẽ được giữ lại. Theo thông tin nội bộ được báo chí trích dẫn, bia Bischofshof trong tương lai sẽ được nấu tại Kelheim và Weltenburg thay vì Regensburg. Như vậy, người tiêu dùng vẫn có thể tìm thấy nhãn bia quen thuộc này trên thị trường, dù phía sau là một cấu trúc sở hữu và sản xuất hoàn toàn mới.​

Vận mệnh người lao động Regensburg

Câu hỏi lớn còn lại là số phận của 56 nhân viên tại nhà máy Bischofshof ở Regensburg. Dù thương vụ giúp tránh được kịch bản đóng cửa ồ ạt cả hệ thống, việc chấm dứt sản xuất tại đây vẫn kéo theo nguy cơ mất việc. Ban lãnh đạo khẳng định đang cố gắng tìm các giải pháp “có trách nhiệm xã hội” cho đội ngũ này, từ việc bố trí lại cho những vị trí phù hợp trong mạng lưới ngành đồ uống đến việc kết nối với các nhà máy bia khác.​

Bên cạnh đó, bộ phận hậu cần của Bischofshof với 21 nhân viên được thông báo là sẽ tiếp tục hoạt động. Điều này cho thấy nỗ lực cấu trúc lại chuỗi cung ứng, giữ lại những khâu có thể tích hợp hiệu quả vào mạng lưới mới, đồng thời giảm thiểu xáo trộn nhân sự ở mức tối đa có thể trong khuôn khổ thương vụ.​

Vai trò của Giáo phận và yếu tố truyền thống

Nhà máy bia Bischofshof thuộc sở hữu của một quỹ thuộc Giáo phận Regensburg. Giá mua trong thương vụ không được công bố. Việc một nhà máy bia gắn với Giáo hội phải chuyển giao cho đối thủ cạnh tranh cho thấy áp lực tài chính và thị trường đã vượt qua ranh giới của yếu tố biểu tượng hay truyền thống. Dù vậy, chính việc lựa chọn một đối tác cùng vùng Bavaria, có gắn bó với văn hóa bia địa phương, được xem là cách dung hòa giữa yêu cầu kinh tế và trách nhiệm với lịch sử.​

Tương tự, xưởng bia tu viện Weltenburg vừa là cơ sở sản xuất, vừa là một phần quan trọng của di sản tôn giáo – văn hóa của vùng Danube. Việc duy trì hoạt động bia tại đây không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh, mà còn góp phần bảo tồn hình ảnh về một tu viện gắn liền với nghề nấu bia lâu đời – yếu tố thu hút du khách, người hành hương và những người yêu bia truyền thống.​

Tín hiệu cho ngành bia Đức

Thương vụ Schneider Weisse – Weltenburger – Bischofshof phản ánh xu hướng tái cấu trúc mạnh mẽ trong ngành bia Đức. Các nhà máy độc lập, đặc biệt là những đơn vị quy mô nhỏ hoặc trung bình, khó đứng vững trước cạnh tranh từ các tập đoàn lớn và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Những thương hiệu lâu đời có thể vẫn hiện diện trên kệ siêu thị, nhưng phía sau là các liên minh, sáp nhập, thâu tóm ngày càng dày đặc.​

Đối với người tiêu dùng, sự thay đổi này vừa mang lại cơ hội tiếp tục thưởng thức những nhãn bia truyền thống, vừa đặt ra câu hỏi về việc liệu hương vị và phong cách bia có còn giữ được trọn vẹn như trước, khi thay đổi nhà máy, dây chuyền hoặc công thức. Với các địa phương, đặc biệt là những nơi có xưởng bia là một phần bản sắc, việc đóng cửa nhà máy không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là mất mát về nhận diện văn hóa.​​

Mặt khác, các thương hiệu bia gắn với tu viện, lịch sử lâu đời và hình ảnh vùng miền là một phần trải nghiệm văn hóa Đức mà không ít người Việt – đặc biệt là thế hệ trẻ, sinh viên, người lao động có thời gian sống lâu dài – cảm thấy gắn bó. Việc Weltenburg được tiếp tục nấu bia có nghĩa là những giá trị mang tính biểu tượng này vẫn được bảo tồn, để cả người Đức lẫn người Đức gốc Việt và người Việt tại Đức tiếp tục có cơ hội trải nghiệm. Trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, những câu chuyện giữ được truyền thống qua các thương vụ thâu tóm như vậy cũng góp phần giúp cộng đồng nhập cư hiểu rõ hơn về cách nước Đức cân bằng giữa kinh tế và di sản.​