Argentina đề nghị Mỹ dẫn độ tổng thống Venezuela

Argentina – Thẩm phán liên bang Argentina Sebastian Ramos vừa ký lệnh yêu cầu Mỹ dẫn độ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tới Buenos Aires để phục vụ điều tra các cáo buộc “tội ác chống lại loài người” và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.​

Theo tài liệu tư pháp được truyền thông quốc tế tiếp cận, yêu cầu dẫn độ được ban hành trong bối cảnh ông Maduro đang bị giam giữ chờ xét xử tại tòa án liên bang ở New York, sau chiến dịch đột kích của lực lượng đặc nhiệm Mỹ tại Caracas hồi đầu tháng 1 năm nay. Thẩm phán Ramos viện dẫn nguyên tắc “quyền tài phán phổ quát”, theo đó những tội danh bị coi là đặc biệt nghiêm trọng, như tội ác chống loài người, có thể bị truy tố tại một quốc gia khác, bất kể nơi hành vi bị cáo buộc xảy ra.​

Bên cạnh đó, ông Ramos cũng dựa trên hiệp ước dẫn độ song phương ký năm 1997 giữa Mỹ và Argentina để củng cố cơ sở pháp lý cho đề nghị Washington bàn giao ông Maduro. Hiện cả chính phủ Argentina lẫn Mỹ đều chưa đưa ra bình luận chính thức về động thái này.​

Hồ sơ vụ việc bắt đầu từ năm 2023, khi các công tố viên Argentina tiếp nhận đơn kiện của một nhóm người Venezuela lưu vong và Diễn đàn Argentina Bảo vệ Dân chủ (FADD), trong đó cáo buộc chính quyền ông Maduro có hệ thống đàn áp chính trị, tra tấn và lạm dụng người bị giam giữ. Đến năm 2024, dựa trên những khiếu nại này, giới chức Argentina từng tính tới khả năng ban hành lệnh bắt đối với tổng thống Venezuela, song kế hoạch không được triển khai khi ông Maduro không đặt chân tới nước này và công khai bác bỏ mọi cáo buộc.​

Trong khi đó tại Mỹ, ông Maduro đang đối mặt một loạt cáo buộc hình sự nặng nề liên quan đến ma túy. Các công tố viên liên bang cho rằng ông đã hậu thuẫn các mạng lưới tội phạm buôn bán hàng nghìn tấn cocaine vào lãnh thổ Mỹ, tạo nền tảng cho chiến dịch truy bắt tại Caracas hồi đầu năm. Sau khi bị áp giải sang New York, ông được đưa tới tòa án bằng trực thăng trong phiên xuất hiện đầu tiên ngày 5/1, đánh dấu bước ngoặt lớn trong tình thế pháp lý của nhà lãnh đạo Venezuela.​

Theo thủ tục, sau khi lệnh yêu cầu được thẩm phán ký, Bộ Ngoại giao Argentina sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm soạn thảo và gửi công hàm chính thức tới Washington, đề nghị dẫn độ ông Maduro. Tuy vậy, các chuyên gia pháp lý nhận định khả năng Mỹ chấp thuận chuyển giao là rất thấp, do ông và vợ đang chuẩn bị bước vào giai đoạn xét xử then chốt tại tòa án liên bang ở New York.​

Phiên điều trần tiếp theo của ông Maduro được ấn định vào ngày 17/3, nơi tòa sẽ xem xét chi tiết các cáo buộc liên quan đến việc hỗ trợ các tổ chức buôn lậu ma túy và vai trò của ông trong đường dây vận chuyển cocaine quy mô lớn vào Mỹ. Trong bối cảnh đó, yêu cầu dẫn độ từ Buenos Aires nhiều khả năng chỉ mang tính biểu tượng chính trị, thể hiện nỗ lực của Argentina trong việc sử dụng cơ chế tài phán quốc tế để gây sức ép đối với chính quyền Venezuela.​

Bất kể Washington phản hồi ra sao, động thái của tòa án Argentina cho thấy xu hướng ngày càng rõ rệt của các tổ chức và cá nhân lưu vong Venezuela: tìm cách mở rộng mặt trận pháp lý vượt ra ngoài phạm vi trong nước, đặt vấn đề nhân quyền thời Maduro vào chương trình nghị sự của nhiều hệ thống tư pháp trên thế giới. Trong thời gian tới, diễn biến tại tòa án New York và phản ứng từ chính quyền Tổng thống Mỹ sẽ đóng vai trò then chốt, quyết định liệu yêu cầu dẫn độ của Argentina chỉ dừng lại ở thông điệp chính trị hay có thể tạo ra một tiền lệ pháp lý mới trong xử lý các cáo buộc tội ác nghiêm trọng nhắm vào lãnh đạo đương nhiệm.​