Xả súng chết người trong chiến dịch ICE ở Minneapolis

Hoa Kỳ – Trong bối cảnh chiến dịch trấn áp nhập cư bị siết chặt trên toàn nước Mỹ, thành phố Minneapolis lại rung chuyển bởi một vụ nổ súng chết người liên quan đến lực lượng liên bang. Nạn nhân là một công dân Mỹ 37 tuổi, Alex Jeffrey Pretti, y tá chăm sóc đặc biệt tại một bệnh viện thuộc hệ thống Bộ Cựu chiến binh, bị bắn chết trong một chiến dịch truy bắt người nhập cư trái phép do Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) phối hợp với lực lượng tuần tra biên giới tiến hành.​

Theo Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ, các lực lượng liên bang khi đó đang tìm bắt một người bị tình nghi nhập cư trái phép và có tiền án hành hung thì bất ngờ có một người đàn ông tiếp cận với một khẩu súng lục bán tự động. Bộ này cho biết trên mạng xã hội X rằng một nhân viên tuần tra biên giới đã nổ súng vì lo ngại cho tính mạng của mình và sự an toàn của các đồng đội. Cơ quan này đồng thời công bố hình ảnh một khẩu súng được cho là của Pretti, nhằm chứng minh lập luận rằng nạn nhân có vũ trang và gây nguy hiểm.​

Tuy nhiên, những diễn biến ghi lại từ hiện trường đã lập tức làm dấy lên hoài nghi. Nhiều đoạn video do nhân chứng quay rồi chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy người đàn ông 37 tuổi chỉ cầm một chiếc điện thoại di động, không hề thấy bóng dáng một khẩu súng nào trong tay anh ta. Cảnh sát trưởng thành phố Minneapolis, Brian O’Hara, cho biết lực lượng địa phương tin rằng Pretti là người sở hữu súng hợp pháp, có giấy phép mang súng giấu kín tại bang Minnesota, song người thân khẳng định chưa bao giờ thấy anh mang súng theo người trong sinh hoạt hằng ngày.​

Gia đình nạn nhân đưa ra cáo buộc rất gay gắt đối với ICE và chính quyền liên bang. Trong tuyên bố gửi truyền thông, cha mẹ Pretti cho rằng con trai họ đã bị bắn mà không có bất kỳ lý do chính đáng nào, và rằng chính phủ đã nói dối khi mô tả vụ nổ súng là hành động tự vệ. Họ chỉ ra rằng trong các đoạn hình ảnh lan truyền trên mạng, Alex rõ ràng không cầm vũ khí khi bị lực lượng liên bang khống chế. Theo lời kể của gia đình, Pretti chỉ cố gắng bảo vệ một phụ nữ bị một nhân viên ICE đè xuống đất, sau đó anh bị xịt hơi cay trước khi loạt đạn vang lên. Gia đình yêu cầu một cuộc điều tra độc lập và tuyên bố “sự thật phải được đưa ra ánh sáng”, đồng thời lên án ngôn từ mà họ cho là bôi nhọ nạn nhân.​

Vụ nổ súng lập tức châm ngòi làn sóng phẫn nộ mới tại Minneapolis, nơi vốn đã căng thẳng nhiều tuần vì các chiến dịch truy quét của ICE. Hàng trăm người nhanh chóng đổ ra đường, tập trung gần khu vực xảy ra vụ việc, lớn tiếng chỉ trích lực lượng liên bang, gọi họ là “hèn nhát” và yêu cầu “trở về nhà”. Thông tấn xã AP ghi nhận các cuộc biểu tình đã bùng phát ở nhiều khu phố trong thành phố, không khí trở nên hỗn loạn khi lực lượng liên bang dùng hơi cay để giải tán đám đông. Kênh truyền hình CNN cũng mô tả cảnh người biểu tình tìm cách chạy khỏi khu vực bị hơi cay bao phủ, trong khi lực lượng cảnh sát và an ninh dựng rào chắn và tăng quân chi viện. Về cuối ngày, nhiều người lại lặng lẽ tập trung gần nơi Pretti bị bắn để thắp nến, đặt hoa tưởng nhớ anh.​

Một số video được cho là ghi lại vụ việc sáng thứ Bảy được chia sẻ rộng rãi trên mạng đã trở thành tâm điểm tranh luận. Trong một đoạn clip, có thể thấy vài người mặc đồ tác chiến quật một người xuống mặt đường, cố gắng khống chế và còng tay người này. Ít giây sau, tiếng súng vang lên liên tiếp, theo âm thanh có thể là từ năm đến mười phát, dường như không phải chỉ từ một khẩu súng. Người nằm dưới đất sau đó bất động, không còn phản ứng. Việc hình ảnh trực quan mâu thuẫn với tuyên bố chính thức càng khiến dư luận đặt câu hỏi về tính minh bạch trong cách chính quyền xử lý các vụ việc liên quan ICE.​

Trước sức ép ngày càng tăng, Thống đốc bang Minnesota, Tim Walz, đã công khai yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút lực lượng ICE và các đơn vị liên bang khác ra khỏi Minneapolis. Ông chỉ trích rằng sự hiện diện của các lực lượng vũ trang hùng hậu, ít chịu sự giám sát địa phương, đang “gieo rắc hỗn loạn và bạo lực” thay vì mang lại an ninh. Walz nói các gia đình, đặc biệt là trẻ em, đang bị tổn thương tâm lý bởi hình ảnh lính liên bang, xe bọc thép và tiếng súng ngay trên đường phố nơi họ sống. Thống đốc cũng bày tỏ thiếu niềm tin vào các cơ quan liên bang trong việc điều tra độc lập vụ nổ súng, khẳng định bang Minnesota sẽ tự tiến hành điều tra thông qua cơ quan điều tra hình sự của bang. Lãnh đạo cơ quan này, Drew Evans, cho biết các nhân viên liên bang ban đầu đã ngăn cản họ tiếp cận hiện trường, kể cả khi có lệnh khám xét của tòa, khiến nghi ngờ càng tăng.​

Thị trưởng Minneapolis, Jacob Frey, cũng đồng loạt kêu gọi rút các lực lượng liên bang khỏi thành phố. Theo ông, việc “những đặc vụ vũ trang hạng nặng, đeo mặt nạ, tuần tra trên đường phố với cảm giác miễn trừ trách nhiệm” là điều không thể chấp nhận trong một thành phố cần trật tự và lòng tin vào nhà nước pháp quyền. Ở bang láng giềng Illinois, Thống đốc JB Pritzker – người chứng kiến các cuộc biểu tình lớn ở Chicago phản đối hoạt động của ICE – đã lên tiếng trên mạng xã hội, kêu gọi các thống đốc cả hai đảng cùng đưa ra một “phản ứng chung” trước tình trạng mà ông mô tả là “vô pháp” trong cách lực lượng liên bang hành xử tại các đô thị lớn.​

Tổng thống Donald Trump phản ứng bằng cách đẩy căng thẳng lên một nấc mới. Ông chia sẻ hình ảnh khẩu súng được cho là của Pretti và đặt câu hỏi: “Chuyện gì đang xảy ra? Cảnh sát địa phương ở đâu? Vì sao họ không được phép bảo vệ các nhân viên ICE?”. Trump cáo buộc Thống đốc Walz và Thị trưởng Frey đã dùng “luận điệu khoa trương, nguy hiểm và ngạo mạn” để kích động bạo loạn, đồng thời cho rằng chính các lãnh đạo địa phương đã ngăn cảnh sát bảo vệ lực lượng ICE tại hiện trường. Những phát biểu này khiến cuộc đối đầu giữa chính quyền liên bang và các bang, thành phố do đảng Dân chủ lãnh đạo càng thêm gay gắt, trong bối cảnh vấn đề nhập cư là chủ đề gây chia rẽ sâu sắc trong đời sống chính trị Mỹ.​

Vụ việc khiến công luận nhớ lại một trường hợp chết người khác cũng tại Minneapolis hồi đầu tháng 1, khi một cảnh sát ICE bắn chết một phụ nữ 37 tuổi trong ô tô của cô. Vụ nổ súng đó đã gây chấn động mạnh, làm bùng lên làn sóng biểu tình kéo dài nhiều ngày. Hàng nghìn người đã xuống đường phản đối cách lực lượng nhập cư sử dụng bạo lực, yêu cầu truy cứu trách nhiệm và minh bạch thông tin điều tra. Trong cả hai vụ việc, chính quyền liên bang đều khẳng định lực lượng của mình hành động trong tình huống tự vệ, trong khi các chính trị gia Dân chủ, nhà hoạt động và người biểu tình nói đây là bằng chứng của việc ICE lạm dụng vũ lực và thiếu cơ chế giám sát độc lập.​

Các chiến dịch của ICE tại Minnesota nằm trong chính sách siết chặt trục xuất trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, với mục tiêu tăng mạnh số người bị bắt giữ và đưa về nước. Theo số liệu phía chính phủ, kể từ khi tăng cường chiến dịch tại bang này, khoảng 3.000 người đã bị bắt trong các đợt truy quét. Cùng lúc đó, một loạt chính quyền địa phương và tổ chức bảo vệ quyền công dân đã nộp đơn kiện, cho rằng các hoạt động của ICE vi phạm luật liên bang và hiến pháp, nhất là về quyền được xét xử công bằng và bảo vệ khỏi việc bắt giữ tùy tiện. Một số tòa án đã bắt đầu xem xét, thậm chí hạn chế thẩm quyền kiểm tra giấy tờ, khám xét và bắt giữ của các nhân viên ICE trong một số tình huống, cho thấy cuộc chiến pháp lý quanh vấn đề nhập cư còn kéo dài.​

​