Vết thương do người cắn gây lây nhiễm bệnh gì?

Khoang miệng người chứa hệ vi sinh vật lớn thứ hai trong cơ thể, với hơn 700 loài vi khuẩn khác nhau, nên vết thương do người cắn luôn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và lây truyền nhiều bệnh lý nguy hiểm. Những va chạm, xung đột hoặc trẻ nhỏ nô đùa quá mức đều có thể dẫn đến các vết cắn gây xước da, chảy máu, tạo “cửa ngõ” để mầm bệnh xâm nhập.​

Viêm gan B từ vết cắn

Virus viêm gan B hiện diện trong máu và dịch tiết cơ thể, bao gồm cả nước bọt của người nhiễm. Dù nồng độ virus trong nước bọt thấp hơn trong máu, vết cắn gây rách da, chảy máu vẫn đủ điều kiện để virus xâm nhập và gây bệnh. Nếu người cắn đang bị viêm lợi, loét niêm mạc, chảy máu chân răng, khả năng lây viêm gan B cho người bị cắn càng tăng cao do lượng máu lẫn trong nước bọt nhiều hơn.​

Nguy cơ viêm mô tế bào và nhiễm trùng sâu

Nghiên cứu trên tạp chí Wounds cho thấy vết cắn của người có tỷ lệ nhiễm trùng từ 10-30%, cao hơn nhiều so với nhiều loại vết cắn động vật. Nước bọt người chứa dày đặc vi khuẩn hiếu khí và kỵ khí như liên cầu tan huyết nhóm A (Streptococcus pyogenes), tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), Fusobacterium, Prevotella, Peptostreptococcus, Veillonella… có thể nhanh chóng gây viêm mô tế bào. Người bệnh thường đau nhức, sưng đỏ, nóng vùng vết cắn, có thể chảy mủ, kèm sốt, viêm mạch bạch huyết; nếu không điều trị kịp thời, nhiễm trùng có thể lan sâu gây viêm gân, viêm khớp nhiễm trùng, viêm tủy xương, thậm chí đe dọa tính mạng.​

Giang mai và herpes lây qua nước bọt

Vi khuẩn giang mai Treponema pallidum không chỉ lây qua đường tình dục mà còn có thể truyền qua tiếp xúc với nước bọt khi hôn, cắn hoặc quan hệ bằng đường miệng. Sau khi xâm nhập qua vết xây xát nhỏ, vi khuẩn lan theo đường máu, gây sốt, nổi hạch, phát ban, tổn thương nhiều cơ quan và có thể dẫn đến suy đa tạng nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm.​

Virus herpes simplex (HSV-1, HSV-2) cũng có thể truyền qua vết cắn khi dịch mụn rộp hoặc nước bọt chứa virus tiếp xúc trực tiếp với da, niêm mạc bị tổn thương. HSV-1 thường gây mụn rộp quanh miệng, môi, mặt, trong khi HSV-2 thường liên quan đến tổn thương vùng sinh dục, song cả hai đều có thể lây khi có tiếp xúc gần, đặc biệt trong giai đoạn tổn thương đang tiết dịch.​

Nguy cơ uốn ván từ vết thương nhỏ

Trực khuẩn uốn ván tồn tại phổ biến trong đất, cát, phân bón và trên các vật dụng han gỉ như dao, kéo, kim loại… và có thể xâm nhập qua bất kỳ vết thương hở nào, kể cả vết cắn nhỏ. Khi vi khuẩn vào cơ thể, chúng tiết độc tố gây tăng trương lực cơ, co cứng toàn thân, rối loạn hô hấp với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 10-90% nếu không được điều trị tích cực. Vết cắn làm rách da, chảy máu là môi trường thuận lợi để vi khuẩn uốn ván xâm nhập, đặc biệt nếu vết thương bẩn hoặc chưa được xử trí đúng cách.​

Xử trí ban đầu khi bị người cắn

Người bị cắn cần rửa ngay vết thương dưới vòi nước sạch, để nước chảy liên tục giúp loại bớt bụi bẩn, dịch tiết và mầm bệnh khỏi bề mặt tổn thương. Sau đó nên dùng dung dịch sát khuẩn phù hợp nếu có, giữ vùng da bị cắn khô, sạch, không băng bó quá chặt để tránh tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.​

Tuyệt đối không tự ý đắp lá cây, thuốc nam, thuốc mỡ không rõ nguồn gốc hoặc mẹo dân gian lên vết cắn vì có thể làm nhiễm trùng nặng hơn, che lấp tổn thương, gây khó khăn cho bác sĩ trong đánh giá, xử trí. Người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá nguy cơ nhiễm trùng, tư vấn dùng kháng sinh, tiêm phòng uốn ván, viêm gan B hoặc các biện pháp dự phòng khác khi cần.​

Tiêm phòng: Lá chắn quan trọng

Một số bệnh lây qua vết cắn như viêm gan B và uốn ván đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả cho cả trẻ em và người lớn. Viêm gan B hiện có nhiều loại vaccine đơn và phối hợp, trong đó có vaccine dành riêng cho người lớn, trẻ em và các loại kết hợp như mũi 5 trong 1, 6 trong 1 chứa thành phần phòng viêm gan B cho trẻ nhỏ.​

Vaccine uốn ván có thể sử dụng dạng đơn hoặc phối hợp với bạch hầu, ho gà trong các phác đồ tiêm chủng chủ động dài hạn hoặc tiêm nhắc khi có vết thương hở. Việc cập nhật lịch tiêm chủng, tiêm nhắc định kỳ và tiêm bổ sung khi xảy ra tai nạn là yếu tố then chốt giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nặng do vết cắn gây ra.