Venezuela: Tranh cãi quanh lễ trao Nobel Hòa bình, vắng mặt Machado

Venezuela – Lễ trao giải Nobel Hòa bình năm nay tại Oslo diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi nữ chính trị gia đối lập người Venezuela, María Corina Machado, không thể trực tiếp hiện diện vì lý do an ninh. Dù được kỳ vọng sẽ tự tay nhận giải thưởng danh giá, bà buộc phải giữ kín lịch trình và tránh xuất hiện trước công chúng do những đe dọa từ chính quyền Tổng thống Nicolás Maduro.

Theo Viện Nobel Na Uy, kế hoạch ban đầu dự tính Machado sẽ đến Oslo vào dịp trao giải, song tình hình thực tế không cho phép. Con gái bà, Ana Corina, được giao nhiệm vụ thay mẹ nhận giải và đọc bài phát biểu trước hội đồng. Giám đốc Viện Nobel, Kristian Berg Harpviken, cho biết Machado đã thực hiện một chuyến đi trong “tình trạng cực kỳ nguy hiểm” và hiện ở nơi an toàn, nhưng bà không thể tham dự buổi lễ chính thức.

Machado, 58 tuổi, được trao Nobel Hòa bình ngày 10 tháng 10 cho những nỗ lực kiên định nhằm thúc đẩy chuyển đổi dân chủ tại Venezuela – quốc gia nhiều năm chìm trong khủng hoảng chính trị, kinh tế và xung đột quyền lực. Giải thưởng ghi nhận bà như một trong các nhân vật thể hiện “lòng dũng cảm dân sự phi thường ở Mỹ Latin thời hiện đại”.

Trong năm qua, Machado nổi lên như đối thủ đáng gờm nhất của Tổng thống Maduro và là gương mặt thống nhất phe đối lập. Tuy nhiên, bà bị cấm tranh cử tổng thống và phải rút vào bí mật từ tháng 1 sau nhiều lời đe dọa và nguy cơ bị bắt giữ. Cuộc bầu cử sau đó bị cộng đồng quốc tế chỉ trích là thiếu minh bạch, với ứng viên thay thế của phe đối lập phải bỏ trốn ra nước ngoài.

Từ nơi ẩn náu, Machado từng tuyên bố giải Nobel không dành riêng cho bà mà là cho “người dân Venezuela đang chịu đựng và khát khao tự do”. Song phản ứng của chính quyền Maduro lại đầy thù địch: ông Maduro né tránh nhắc tên bà, còn các quan chức thân chính phủ gọi bà bằng những ngôn từ mang tính công kích.

Việc một chủ nhân giải Nobel không thể trực tiếp nhận giải là điều hiếm gặp trong lịch sử. Năm trường hợp trước đây chủ yếu do người đoạt giải đang bị giam giữ ở quốc gia họ. Với trường hợp của Machado, lý do lần này lại phản ánh tình trạng rủi ro an ninh và xung đột chính trị kéo dài tại Venezuela.

Giải Nobel Hòa bình 2025 tiếp tục nhấn mạnh vai trò của xã hội dân sự trước các chế độ độc đoán – thông điệp đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều khu vực trên thế giới đang đối mặt làn sóng siết chặt dân chủ.