Ủy ban EU muốn cho phép thuốc trừ sâu vô thời hạn

Châu Âu – Ủy ban châu Âu đang thúc đẩy một đề xuất luật mới cho phép một số hoạt chất trong thuốc trừ sâu, trong đó có glyphosate, được cấp phép sử dụng vô thời hạn tại Liên minh châu Âu, thay vì phải gia hạn theo chu kỳ như hiện nay. Mục tiêu được tuyên bố là đơn giản hóa thủ tục phê duyệt, đồng thời chỉ tiến hành đánh giá lại khi có “lý do khoa học chính đáng”.​

Theo quy định hiện hành, việc phê duyệt thuốc trừ sâu trong EU phải được gia hạn định kỳ, thường trong khung 10 đến 15 năm, tùy theo đánh giá của Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA) và các yếu tố rủi ro khác. Glyphosate, hoạt chất diệt cỏ gây tranh cãi, đã được gia hạn thêm 10 năm vào năm 2023, nhưng bị cấm hoặc siết chặt sử dụng trong vườn nhà, vườn rau và nhiều khu vực công cộng ở một số quốc gia thành viên như Đức.​

Trong bản đề xuất mới, Ủy ban lập luận rằng các lần gia hạn trước đây đã cung cấp nền tảng khoa học đủ vững chắc để tiếp tục cho phép phần lớn hoạt chất lưu hành trên thị trường. Cơ quan này cũng cho rằng các hoạt chất mới có xu hướng “thân thiện” hơn về độc tính và độc học sinh thái, nên không cần cơ chế gia hạn cứng theo thời gian như trước.​

Tuy vậy, thời hạn cụ thể vẫn có thể được áp dụng trong một số trường hợp, chẳng hạn với các giấy phép khẩn cấp chỉ cho phép dùng một hoạt chất đến khi tìm được biện pháp kiểm soát dịch hại thay thế. Ngoài ra, 27 quốc gia thành viên EU vẫn có quyền yêu cầu áp đặt giới hạn thời gian đối với từng hoạt chất, tạo một cơ chế phanh chính trị và kỹ thuật nếu phát sinh lo ngại mới.​

Đề xuất của Ủy ban hiện được chuyển sang Nghị viện châu Âu và Hội đồng EU để thảo luận, với các cuộc đàm phán được dự báo kéo dài nhiều tháng. Một khi được thông qua, khung pháp lý mới có thể thay đổi sâu sắc cách thức phê duyệt và kiểm soát thuốc trừ sâu tại thị trường nông sản lớn bậc nhất thế giới.​

Các tổ chức môi trường và sức khỏe cộng đồng đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ “thụt lùi” trong bảo vệ con người và thiên nhiên nếu bỏ cơ chế gia hạn định kỳ. Martin Dermine, giám đốc điều hành Mạng lưới Hành động vì Thuốc trừ sâu (PAN), cho rằng đề xuất này “bị ảnh hưởng nặng nề bởi yêu cầu của ngành công nghiệp thuốc trừ sâu” và cảnh báo những nạn nhân đầu tiên của bước lùi này sẽ là nông dân và cộng đồng nông thôn thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại.