Trung Quốc đối mặt khủng hoảng pin thải xe điện

Những chiếc xe điện thế hệ đầu tiên tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn kết thúc tuổi thọ sau hơn một thập kỷ sử dụng, dẫn đến lượng pin thải khổng lồ lên tới hơn 1 triệu tấn tràn ngập thị trường. Phần lớn số pin này rơi vào tay các cơ sở tái chế không chính thức, tạo nên một nền kinh tế ngầm đầy rủi ro. Wang Lei, một cư dân 39 tuổi ở ngoại ô Bắc Kinh, là ví dụ điển hình khi anh bán chiếc xe điện mua từ năm 2016 theo chương trình thu hồi của chính phủ với giá 20.000 nhân dân tệ, nhưng chọn bán riêng pin thải cho một cửa hàng phế liệu nhỏ với mức giá cao hơn, lên đến 8.000 nhân dân tệ.​

Sau giai đoạn bùng nổ xe điện kéo dài một thập kỷ, Trung Quốc đang chứng kiến làn sóng thải bỏ pin lithium-ion đầu tiên với quy mô chưa từng có. Theo Chứng khoán Nhật báo, năm nay số xe điện thải bỏ dự kiến đạt 15-20 triệu chiếc, tương ứng khoảng 60 GWh pin thải. Tân Hoa xã ước tính lượng pin qua sử dụng đã chạm mốc 1,04 triệu tấn, và con số này có thể vọt lên 3,5 triệu tấn vào năm 2030, khi các khoản trợ cấp hào phóng từ chính phủ hết hạn và chủ xe buộc phải thay thế.​

Các cơ sở tái chế nhỏ lẻ thu hút chủ xe bằng giá mua cao nhờ bỏ qua chi phí tuân thủ quy định môi trường và an toàn, nhưng điều này gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Pin lithium-ion chứa các chất độc hại như coban, niken và lithium, dễ cháy nổ và có thể gây ô nhiễm đất đai, nguồn nước nếu xử lý không đúng cách. Giới chuyên gia từ MIT Technology Review cảnh báo rằng thị trường ngầm này làm thất thoát tài nguyên quý giá, vì pin thải còn chứa lithium và coban có thể tái sử dụng để sản xuất pin mới, biến chúng thành “mỏ vàng đô thị” nếu có hệ thống quản lý hiệu quả.​

Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy các biện pháp để kiểm soát tình hình, bao gồm xây dựng hệ thống truy vết pin từ sản xuất đến tái chế. Các chuyên gia kêu gọi một mô hình tái chế toàn diện, quy mô lớn, kết hợp tái sử dụng pin cho lưu trữ năng lượng trước khi phân hủy hoàn toàn. Với hơn 40 triệu xe năng lượng mới đang lưu hành, việc chuyển đổi từ gánh nặng môi trường sang nguồn tài nguyên chiến lược sẽ quyết định tương lai ngành xe điện của quốc gia này.