Tăng áp lực vì chờ lịch khám bác sĩ chuyên khoa tại Đức

CHLB Đức – Cuộc khảo sát mới của Hiệp hội Quốc gia các quỹ bảo hiểm y tế bắt buộc (GKV) cho thấy một bức tranh đáng lo ngại về khả năng tiếp cận bác sĩ chuyên khoa tại Đức: cứ bốn bệnh nhân có bảo hiểm y tế bắt buộc thì có một người phải chờ hơn 30 ngày mới đến lượt khám, và khoảng 10% thậm chí phải đợi trên ba tháng cho một cuộc hẹn với bác sĩ chuyên khoa. Con số này phản ánh rõ khoảng cách giữa nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng và khả năng đáp ứng của hệ thống y tế, đặc biệt trong bối cảnh già hóa dân số và thiếu hụt nhân lực y tế tại nhiều vùng.​

Theo khảo sát trên 3.520 người từ 18 đến 80 tuổi, 30% người tham gia cho rằng thời gian chờ khám chuyên khoa hiện nay là “quá lâu” hoặc “rất quá lâu”. Ngược lại, ở bác sĩ gia đình, tình hình có vẻ dễ chịu hơn: khoảng một nửa số bệnh nhân đánh giá thời gian chờ là “đúng như mong muốn”, 35% coi là “vẫn chấp nhận được”, chỉ 14% tỏ ra không hài lòng khi phải đợi quá lâu mới gặp được bác sĩ. Điều này cho thấy hệ thống chăm sóc ban đầu vẫn đang gánh được áp lực tốt hơn so với tuyến chuyên khoa, nhưng các nút thắt cổ chai ở tuyến sau lại khiến cả chuỗi chăm sóc bị kéo dài.​

Một điểm đáng chú ý khác là khả năng tiếp cận lịch hẹn. Khoảng một nửa số người được hỏi có thể liên hệ được với bác sĩ chuyên khoa họ mong muốn trong vòng mười ngày, phần còn lại phải chật vật hơn nhiều. Ba mươi phần trăm người tham gia khảo sát cho biết gần đây họ gặp khó khăn khi đặt lịch với bác sĩ chuyên khoa, tỷ lệ này tăng lên 35% trong nhóm người có sức khỏe yếu, những người vốn phụ thuộc nhiều hơn vào điều trị chuyên sâu và theo dõi lâu dài. Nghĩa là, nhóm bệnh nhân dễ tổn thương nhất lại chính là những người chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ tình trạng chậm trễ trong hệ thống.​

Về phía bác sĩ gia đình, Khoảng một phần tư bệnh nhân phải chờ trên ba ngày cho một cuộc hẹn tại phòng khám bác sĩ đa khoa, trong đó lại có một phần tư đến khám không hẹn trước. Việc nhiều bệnh nhân chọn đến trực tiếp mà không đặt lịch không chỉ kéo dài thời gian chờ trong phòng khám mà còn làm tăng cảm giác quá tải, cả với đội ngũ y tế lẫn những người ngồi đợi. Điều này phản ánh sự thiếu linh hoạt trong khung giờ và kênh đặt lịch, khiến người bệnh buộc phải chọn giải pháp “tới thẳng” như một cách tự xoay xở.​

Các quỹ bảo hiểm y tế cho rằng đã đến lúc chính trị phải can thiệp mạnh mẽ hơn. Phó Chủ tịch GKV, bà Stefanie Stoff-Ahnis, nhấn mạnh hệ thống y tế cần được tổ chức theo hướng phù hợp hơn với nhịp sống và mô hình làm việc hiện đại. Bà kêu gọi mở rộng và linh hoạt hóa giờ làm việc của các phòng khám, thay vì dồn lịch vào khung giờ hành chính vốn trùng với thời gian làm việc của đa số người lao động, khiến việc đi khám trở thành một “chi phí cơ hội” lớn.​

Một đề xuất gây chú ý là chấm dứt việc phân biệt giữa bệnh nhân bảo hiểm y tế bắt buộc và bệnh nhân bảo hiểm tư nhân trong khâu xếp lịch, bởi hiện nay, bệnh nhân tư nhân thường dễ được ưu tiên lịch gần hơn. Nếu quy trình đặt lịch không còn được phép hỏi loại bảo hiểm, áp lực đòi hỏi hệ thống phải phân bổ nguồn lực công bằng hơn sẽ gia tăng, nhưng đồng thời cũng buộc các cơ quan quản lý phải đưa ra những cơ chế bù đắp tài chính và tổ chức, nếu không muốn các phòng khám bị mất nguồn thu từ nhóm bệnh nhân tư nhân.​

Bên cạnh câu chuyện về thời gian chờ, khả năng tiếp cận các phòng khám cũng là một lỗ hổng lớn. Quỹ Bảo vệ Bệnh nhân Đức nhấn mạnh rằng các phòng khám có hợp đồng với bảo hiểm y tế phải đảm bảo khả năng “liên lạc được” ít nhất 25 giờ mỗi tuần, không chỉ qua cổng đặt lịch trực tuyến mà còn qua email, fax và điện thoại. Khoảng 20% người trên 65 tuổi không có khả năng truy cập các dịch vụ số, vì vậy nếu hệ thống đặt lịch dần dần dịch chuyển sang kênh trực tuyến mà không có giải pháp bù đắp, một bộ phận đáng kể người cao tuổi sẽ bị gạt ra bên lề.​​

Mặc dù các nền tảng đặt lịch trực tuyến đang được quảng bá như giải pháp hiện đại, cuộc khảo sát cho thấy phần lớn bệnh nhân vẫn đặt lịch theo cách truyền thống. Với bác sĩ gia đình, 59% bệnh nhân đến trực tiếp hoặc gọi điện để đặt lịch, trong khi ở bác sĩ chuyên khoa con số này lên tới 65%. Việc phần đông người bệnh vẫn dựa vào điện thoại và tiếp xúc trực tiếp cho thấy hạ tầng số chưa thực sự thay thế được các kênh truyền thống, nhất là khi không phải phòng khám nào cũng vận hành hệ thống trực tuyến một cách ổn định và thân thiện.​