Ông Bätzing rời ghế chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức​

CHLB Đức – Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Đức, Giám mục Georg Bätzing, sẽ rời chức và không tái tranh cử trong kỳ họp toàn thể mùa xuân của Hội đồng Giám mục diễn ra vào cuối tháng 2 tới tại thành phố Würzburg. Quyết định này đánh dấu điểm dừng sau sáu năm ông đứng đầu Hội đồng Giám mục và là một trong những gương mặt nổi bật nhất cho đường hướng cải cách trong Giáo hội Công giáo tại Đức.​

Quyết định không tái tranh cử​

Trong thư gửi các thành viên Hội đồng Giám mục, Giám mục Limburg Georg Bätzing cho biết ông đã “tham khảo ý kiến và suy nghĩ kỹ lưỡng” trước khi đi đến quyết định không tiếp tục tranh cử chức chủ tịch. Ông không nêu chi tiết lý do, nhưng nhấn mạnh đã đến lúc chuyển giao nhiệm vụ quan trọng này “sang những bàn tay khác” và bày tỏ niềm tin rằng công việc của Hội đồng sẽ được tiếp tục “một cách tốt đẹp”.​

Bätzing kêu gọi các giám mục duy trì “lòng can đảm đối thoại cởi mở, tranh luận mang tính xây dựng và sẵn sàng tiến lại gần nhau” để cùng làm chứng cho niềm vui đức tin của người Công giáo ở Đức và nhiều nơi khác. Người kế nhiệm ông cho nhiệm kỳ sáu năm tiếp theo sẽ được bầu trong phiên họp toàn thể từ ngày 23 đến 26 tháng 2 tại Würzburg.​

Sáu năm dẫn dắt trong thời kỳ sóng gió​

Giám mục Georg Bätzing, năm nay 64 tuổi, lãnh đạo Giáo phận Limburg từ tháng 9 năm 2016 và được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức từ tháng 3 năm 2020, kế nhiệm Hồng y Reinhard Marx của Munich. Nhiệm kỳ của ông trùng với giai đoạn Giáo hội Công giáo Đức chịu nhiều áp lực vì bê bối lạm dụng tình dục, làn sóng giáo dân rời bỏ Giáo hội và các tranh luận sâu sắc về cải cách cơ cấu lẫn thần học.​

Dưới thời Bätzing, Hội đồng Giám mục cùng các tổ chức giáo dân đã thúc đẩy “Con đường Thượng Hội đồng”, một tiến trình đối thoại và cải cách gây chú ý không chỉ tại Đức mà còn tại Vatican. Cách tiếp cận cởi mở và định hướng cải cách của ông thường được xem là nỗ lực tìm cách giữ Giáo hội gắn bó với một xã hội Đức đang ngày càng thế tục, song đồng thời cũng làm nảy sinh căng thẳng với những lực lượng bảo thủ trong nội bộ.​

Gương mặt tiêu biểu của cải cách​

Trong nội bộ Giáo hội, Bätzing được biết đến là người kiên quyết ủng hộ đường lối cải cách, từ cơ cấu quản trị đến vai trò của giáo dân và phụ nữ. Ông nhiều lần công khai ủng hộ ý tưởng phong chức phó tế cho phụ nữ – một bước đi được nhìn nhận như nấc thang trung gian, mang tính biểu tượng mạnh mẽ trên con đường hướng tới việc mở rộng vai trò của phụ nữ trong thừa tác vụ Giáo hội.​

Bätzing cũng là một trong những tiếng nói rõ ràng nhất đòi hỏi phải thay đổi cách Giáo hội ứng xử với các vụ lạm dụng tình dục trẻ em và thanh thiếu niên. Nghiên cứu độc lập do ông đặt hàng tại Giáo phận Limburg đã phơi bày những trường hợp che giấu và xem nhẹ tố cáo của nạn nhân, qua đó cho thấy hệ thống xử lý nội bộ trước đây đã thất bại trong việc bảo vệ người yếu thế.​

Đối mặt phản đối trong nội bộ​

Chính vì vai trò nổi bật trong tiến trình cải cách, Bätzing xuất hiện dày đặc trên truyền thông và trở thành gương mặt đại diện cho đường hướng đổi mới của Giáo hội Công giáo Đức. Tuy nhiên, theo thời gian, trong Hội đồng Giám mục đã hình thành một nhóm phản đối ngày càng rõ rệt, cho rằng một số đề xuất đi quá xa so với lập trường truyền thống và có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với Vatican.​

Những bất đồng này đã trồi lên bề mặt trong các phiên họp và trong truyền thông, đặc biệt quanh “Con đường Thượng Hội đồng”, khi Vatican từng can thiệp yêu cầu điều chỉnh một số chương trình nghị sự. Việc Bätzing không tái tranh cử vì thế cũng được nhìn như dấu mốc trong cuộc tranh luận nội bộ giữa cải cách và bảo toàn truyền thống trong Giáo hội Đức.​

Di sản về xử lý lạm dụng và khủng hoảng niềm tin​

Trong lĩnh vực xử lý lạm dụng, Bätzing nhiều lần kêu gọi một “sự thay đổi văn hóa” trong Giáo hội, trong đó nguyên tắc đặt nạn nhân làm trung tâm phải trở thành chuẩn mực. Ông thừa nhận trong quá khứ, lời kể của các nạn nhân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, thường không được tin tưởng đầy đủ, dẫn đến tình trạng che giấu và kéo dài đau khổ.​

Kết quả là, nhiều giáo phận, trong đó có Limburg, đã phải đối mặt với yêu cầu bồi thường, điều tra độc lập và cải tổ cơ chế khiếu nại, trong bối cảnh số người rời khỏi Giáo hội đạt mức “báo động” với hơn 400.000 trường hợp mỗi năm. Đối với nhiều tín hữu, đặc biệt là thế hệ trẻ, cách Giáo hội xử lý các vụ việc lạm dụng trở thành thước đo về mức độ đáng tin cậy của thể chế tôn giáo này.​

Phản ứng từ giới Công giáo giáo dân​

Irme Stetter-Karp, Chủ tịch Ủy ban Trung ương người Công giáo Đức (ZdK), bày tỏ tiếc nuối trước quyết định của Bätzing nhưng khẳng định “hoàn toàn tôn trọng” bước đi này. Bà đánh giá ông là một đối tác đồng hành mang tính đồng nghiệp, chân thành và đầy nhiệt huyết, đồng thời nhấn mạnh sự liêm chính và gần gũi của ông trong hợp tác với giới giáo dân.​

Stetter-Karp nhắc lại vai trò của Bätzing trong việc cùng ZdK khởi xướng và dẫn dắt “Con đường Thượng Hội đồng”, nơi ông đã “tiến bước một cách hướng về tương lai nhưng cũng đầy thận trọng”. Theo bà, di sản lớn của ông nằm ở chỗ đã mở ra không gian đối thoại, thay vì né tránh hoặc trì hoãn những câu hỏi khó về tương lai của Giáo hội Công giáo tại Đức.