Cán cân quyền lực mới trong liên minh bảo thủ Đức

CHLB Đức – Khởi đầu năm bầu cử 2026, trục quyền lực trong liên minh bảo thủ CDU/CSU đang được sắp xếp lại rõ rệt. Sau nhiều vòng họp chiến lược, lãnh đạo hai đảng đã thống nhất định hướng cho một năm được coi là có ý nghĩa sống còn với phe bảo thủ: năm cuộc bầu cử cấp bang, thử thách cho chính phủ liên bang do Thủ tướng Friedrich Merz dẫn dắt và áp lực ngày càng tăng từ các đảng cực đoan hai phía.​

Trên đỉnh làn sóng này là Friedrich Merz, Chủ tịch CDU, Thủ tướng Liên bang, người giờ đây không chỉ là gương mặt đại diện mà còn là trung tâm điều phối mọi quyết định chiến lược. Sau một thời gian dài phe bảo thủ bị chia rẽ bởi tranh cãi nhân sự và định hướng, Merz đã tận dụng cơ hội trở lại, đưa CDU/CSU trở thành lực lượng cầm quyền và qua đó củng cố quyền lực cá nhân trong nội bộ liên minh. Không có quyết định quan trọng nào – từ cải cách ngân sách, chính sách đối với Ukraine đến kiểm soát di cư – được thông qua nếu không có chữ ký chính trị của ông.​

Bên cạnh Merz là Markus Söder, Thủ hiến bang Bayern và Chủ tịch CSU, người vẫn giữ vai trò là trụ cột quyền lực thứ hai của liên minh. Söder kiểm soát thành trì bảo thủ truyền thống ở miền Nam, nơi CSU từ lâu nắm giữ đa số tuyệt đối hoặc tương đối vững chắc và qua đó duy trì ảnh hưởng lớn trong Hội đồng Liên bang (Bundesrat), cơ quan đại diện cho các bang. Mỗi lần chính phủ liên bang cần thông qua các dự luật quan trọng liên quan đến tài chính, thuế hay phân bổ nguồn lực cho các bang, tiếng nói của Söder trở thành yếu tố quyết định.​

Trong nhóm quyền lực mới còn có Hendrik Wüst, Thủ hiến bang Nordrhein-Westfalen (NRW), bang đông dân nhất nước Đức. Với vai trò lãnh đạo một bang công nghiệp trọng điểm, Wüst là gương mặt tiêu biểu cho thế hệ trung niên bảo thủ muốn kết hợp kỷ luật ngân sách với hiện đại hóa kinh tế, số hóa và chuyển đổi xanh. Quyền lực của ông không ồn ào như Merz hay Söder, nhưng sức nặng đến từ số phiếu và số ghế mà NRW mang lại trong mọi cuộc bầu cử liên bang và bang.​

Bên dưới “tam trụ” Merz – Söder – Wüst là một tầng nấc phức tạp gồm lãnh đạo các bang lớn khác của CDU, lãnh đạo nhóm nghị sĩ liên đảng trong Quốc hội và các gương mặt trọng yếu trong chính phủ liên bang. Những nhân vật này chia sẻ quyền lực trong các lĩnh vực then chốt như tài chính, nội vụ, quốc phòng, giao thông, song vẫn phải điều chỉnh bước đi dựa trên đường lối chung do Merz vạch ra và những điều kiện mà Söder cùng các Thủ hiến bang đặt ra.​

Trật tự quyền lực mới được xây dựng trong bối cảnh liên minh bảo thủ vừa trở lại cầm quyền sau một giai đoạn dài làm đối lập ở Berlin. Kỳ vọng của cử tri về khả năng giải quyết khủng hoảng kinh tế, giá năng lượng cao, thiếu hụt lao động lành nghề và hệ thống hành chính cồng kềnh đang tạo áp lực lớn lên chính phủ. Vì vậy, việc phân bổ quyền lực rõ ràng trong nội bộ CDU/CSU được xem là điều kiện để tránh lặp lại tình trạng đùn đẩy trách nhiệm thường thấy trong các liên minh đa đảng.​

Tuy vậy, trật tự này không phải không có rủi ro. Sự cạnh tranh ngầm giữa Merz và Söder – vốn đã nhiều lần lộ ra trước đây khi hai bên tranh giành vị trí ứng cử viên thủ tướng – chưa bao giờ biến mất hoàn toàn. Chỉ cần kết quả một cuộc bầu cử bang không như mong muốn hoặc xung đột lợi ích giữa chính phủ liên bang và bang Bayern leo thang, cán cân quyền lực có thể dịch chuyển bất ngờ.​

Cũng không thể bỏ qua nguy cơ xuất hiện những “ngôi sao mới” trong đảng, đặc biệt là từ các bang đang phải đối mặt với sức ép lớn từ cử tri do khủng hoảng an ninh, nhập cư hoặc sa sút kinh tế. Khi áp lực xã hội dâng cao, các lãnh đạo bang dễ có xu hướng đi trước Berlin, đề xuất những giải pháp cứng rắn hoặc khác biệt để ghi điểm với cử tri địa phương. Điều này có thể làm suy yếu thông điệp thống nhất của liên minh bảo thủ trên bình diện quốc gia.​

Dù vậy, ở thời điểm đầu năm 2026, bức tranh tổng thể vẫn cho thấy một cấu trúc tương đối rõ: Merz giữ quyền chỉ huy, Söder là đối trọng không thể bỏ qua và Wüst là trụ cột ổn định đại diện cho phe “thực dụng hiện đại”. Các nhân vật khác phải tìm chỗ đứng bằng cách gắn mình vào một trong ba trung tâm quyền lực này hoặc trở thành chuyên gia đáng tin cậy trong một lĩnh vực chính sách cụ thể.​

Với nước Đức, trật tự quyền lực trong CDU/CSU không chỉ là chuyện nội bộ đảng phái. Đây là liên minh đang điều hành một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Âu, có ảnh hưởng trực tiếp tới đường lối của Liên minh châu Âu trong các vấn đề như hỗ trợ Ukraine, chính sách khí hậu, thương mại với châu Á hay quản lý dòng di cư. Cách thức mà Merz, Söder, Wüst và các đồng minh xử lý cân bằng quyền lực nội bộ sẽ quyết định phần lớn khả năng chính phủ duy trì sự ổn định chính trị tại Berlin.​

Góc nhìn dành cho người Việt tại Đức​

Đặc biệt, những bang đông người Việt như Berlin, Nordrhein-Westfalen, Sachsen hay Bayern chịu tác động trực tiếp từ các quy định về an sinh xã hội, giáo dục và quản lý trật tự an ninh do chính quyền bang ban hành trong khung pháp lý liên bang. Nếu xu hướng chung của phe bảo thủ là siết chặt quản lý nhập cư bất hợp pháp nhưng đồng thời mở rộng cửa cho lao động tay nghề cao, người Việt có trình độ chuyên môn và biết tiếng Đức có thể hưởng lợi, trong khi những nhóm cư trú bấp bênh sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.​

Về phía người Đức gốc Việt đã có quốc tịch, sự ổn định chính trị và kinh tế mà liên minh bảo thủ hứa hẹn mang lại là yếu tố quan trọng để duy trì công việc, phát triển doanh nghiệp và bảo đảm tương lai cho thế hệ thứ hai, thứ ba. Tuy nhiên, các tranh luận nội bộ trong CDU/CSU về chính sách hội nhập, tôn trọng đa dạng văn hóa và cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc vẫn cần được quan sát kỹ, bởi chúng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sống hàng ngày của các gia đình gốc di cư, trong đó có cộng đồng gốc Việt.​