Người trẻ ở Đức đi làm vẫn phải trông chờ trợ cấp: Nỗi lo kéo dài

CHLB Đức – Amina, 21 tuổi, đang học nghề để trở thành giáo viên mầm non nhưng mỗi ngày của cô đều bị ám ảnh bởi câu hỏi làm sao sống đủ đến cuối tháng, thay vì chỉ tập trung cho việc học nghề. Để trang trải cuộc sống, cô vẫn phải phụ thuộc vào trợ cấp an sinh của nhà nước – hoàn cảnh mà ngày càng nhiều người trẻ ở Đức đang gặp phải.​

Sau khi Chính phủ Liên bang thông qua mô hình bảo đảm an sinh cơ bản mới, thời gian chờ được rút ngắn nhưng các biện pháp chế tài lại trở nên khắt khe hơn, với mục tiêu gây sức ép buộc người nhận trợ cấp nhanh chóng đi làm. Thay vì ưu tiên giáo dục, đào tạo nghề bài bản, chính sách mới đặt nặng việc sớm đưa người hưởng trợ cấp vào thị trường lao động, tạo nên thông điệp gây tranh cãi đối với những người trẻ như Amina – những người đang cần thời gian và sự ổn định để hoàn thành việc học nghề.​

Amina rời nhà từ năm 16 tuổi vì lý do cá nhân và từ đó đến nay sống dựa vào các khoản hỗ trợ như Hartz IV, nay là trợ cấp bảo đảm cơ bản. Sau khi tốt nghiệp trung học, cô dự định học tiếp để lấy bằng tú tài nhưng bệnh tật buộc cô phải nhiều lần nhập viện, khiến việc học bị gián đoạn. Giữa những lần điều trị, cô vẫn cố gắng làm thêm trong nhà hàng, trong các cơ sở chăm sóc để tự lo cho mình, song thu nhập bấp bênh không đủ giúp cô thoát khỏi cảnh phải trông chờ trợ cấp.​

Gần một năm nay sức khỏe đã ổn định hơn, Amina bắt đầu lại con đường của mình với khóa đào tạo giáo viên mầm non. Năm đầu tiên, cô chỉ học ở trường, không có thu nhập từ thực hành, nên mọi chi phí sinh hoạt vẫn phải trông vào khoản trợ cấp ít ỏi. Cô thú nhận thường xuyên tự hỏi làm sao cầm cự hết tháng, có nên tiêu nốt vài đồng cuối cùng cho bữa trưa ở trường hay phải nhịn để phòng những tuần tiếp theo.​

Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Thị trường Lao động và Nghề nghiệp (IAB) cho thấy số thanh niên trong độ tuổi lao động nhận trợ cấp an sinh đã tăng khoảng 9% từ năm 2019, riêng bang Baden-Württemberg tăng gần một phần tư. Tính đến tháng 8 năm 2025, có khoảng 66.700 người dưới 25 tuổi phải dựa vào trợ cấp, so với con số 53.772 người năm 2019; mức tăng này cao hơn hẳn các nhóm tuổi khác.​

Đáng chú ý, gần 60% người trẻ nhận trợ cấp vẫn đang đi học, học nghề hoặc chăm con nhỏ, nghĩa là họ đang ở giữa quá trình giáo dục, đào tạo hoặc gánh vác trách nhiệm gia đình. Theo các nhà nghiên cứu, nhóm này thường phải phụ thuộc vào hỗ trợ lâu hơn, nhưng cũng chính là nhóm có khả năng thoát khỏi hệ thống an sinh tốt nhất nếu hoàn thành được lộ trình học tập của mình.​

Từ đó, các tác giả nghiên cứu khuyến nghị rằng với thanh niên thất nghiệp, đào tạo nghề nên được ưu tiên hơn việc đẩy nhanh vào bất kỳ công việc nào chỉ để cắt trợ cấp. Họ lập luận rằng con đường đi qua các bậc học và chương trình đào tạo sẽ mang lại sự ổn định nghề nghiệp bền vững hơn, đồng nghĩa với việc giảm phụ thuộc vào trợ cấp trong dài hạn.​

Với Amina, áp lực tài chính không làm cô từ bỏ hy vọng. Cô bày tỏ sự biết ơn vì cuối cùng cũng đã có thể bắt đầu lại việc học nghề mà mình mong muốn, dù vẫn nặng gánh chi tiêu từng ngày. Cô muốn gửi lời nhắn tới những bạn trẻ đang sống trong cảnh nghèo rằng họ không nên xấu hổ vì phải nhận trợ giúp, bởi ai cũng có giai đoạn khó khăn phải nhờ tới hệ thống an sinh.​

Amina tin rằng cuộc sống không nhất thiết sẽ mãi như vậy và hy vọng một ngày nào đó chính mình sẽ là minh chứng rằng có thể bước ra khỏi trợ cấp để tự đứng vững. Cô mong câu chuyện của mình cho thấy dù phải vượt qua nhiều rào cản và thiếu thốn, người trẻ vẫn có thể kiên trì theo đuổi việc học nghề và xây dựng một tương lai ổn định hơn