Ngân hàng Thụy Sĩ sụp đổ sau tối hậu thư USD từ Mỹ​

Thụy Sĩ – Bộ Tài chính Mỹ vừa kích hoạt một trong những công cụ trừng phạt tài chính mạnh nhất của mình, nhắm vào MBaer Merchant Bank AG – một ngân hàng tư nhân quy mô trung bình tại Thụy Sĩ, và chỉ trong vòng 24 giờ, ngân hàng này đã bị cơ quan giám sát Thụy Sĩ ra lệnh giải thể khẩn cấp. Diễn biến dồn dập này phơi bày mức độ phụ thuộc của hệ thống ngân hàng quốc tế vào đồng USD, đồng thời phát đi cảnh báo sắc lạnh tới các định chế tài chính châu Âu vốn lâu nay dựa nhiều vào khách hàng rủi ro cao.​

Theo thông báo từ Cơ quan phòng chống tội phạm tài chính Mỹ (FinCEN), Washington đề xuất áp dụng biện pháp nghiêm khắc nhất theo Mục 311 của Đạo luật USA PATRIOT đối với MBaer. Nếu được triển khai đầy đủ, MBaer sẽ bị cắt đứt hoàn toàn quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ, đồng nghĩa bị loại khỏi mạng lưới thanh toán bằng USD – “huyết mạch” của phần lớn giao dịch thương mại và tài chính toàn cầu. Trong giới tài chính, việc mất quyền sử dụng đồng USD thường được ví như “án tử hình” đối với một ngân hàng có hoạt động quốc tế.​

Cáo buộc của phía Mỹ cho rằng MBaer đã tạo điều kiện cho các giao dịch né tránh lệnh trừng phạt nhắm vào Iran, Nga và Venezuela, với tổng giá trị lên tới hàng trăm triệu USD luân chuyển qua hệ thống tài chính Mỹ. FinCEN nêu rõ ngân hàng này bị cho là đã sử dụng mạng lưới công ty vỏ bọc để che giấu danh tính người thụ hưởng cuối cùng, qua đó che mờ nguồn gốc thực sự của dòng tiền. Washington còn cáo buộc MBaer liên quan tới các giao dịch gắn với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (Islamic Revolutionary Guard Corps), lực lượng Quds, cũng như dòng tiền liên đới với công ty dầu khí quốc gia Venezuela Petróleos de Venezuela S.A. trong bối cảnh Caracas chịu cấm vận.​

Một số khách hàng của MBaer bị cho là công dân Nga, trong đó có những cá nhân nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và châu Âu. Việc một ngân hàng Thụy Sĩ bị nêu đích danh vì hỗ trợ các thực thể trong “vùng cấm” trừng phạt khiến vụ việc trở thành tiền lệ hiếm hoi, nhất là khi đây là lần đầu Mỹ đe dọa áp dụng biện pháp cắt quyền tiếp cận USD với một ngân hàng ở quốc gia này.​

Chỉ một ngày sau cảnh báo từ Washington, Cơ quan giám sát thị trường tài chính Thụy Sĩ (FINMA) ra quyết định giải thể khẩn cấp MBaer, buộc toàn bộ hội đồng quản trị từ chức và trao quyền điều hành cho đơn vị thanh lý do nhà chức trách chỉ định. FINMA cho biết quá trình điều tra nội bộ phát hiện “những thiếu sót nghiêm trọng và có hệ thống” trong quy trình phòng chống rửa tiền của ngân hàng. Khoảng 80% quan hệ khách hàng của MBaer được phân loại rủi ro cao, trong khi 98% tài sản do ngân hàng quản lý thuộc nhóm khách hàng có mức độ rủi ro lớn hoặc thiếu minh bạch về nguồn gốc.​

Số liệu Swissinfo cho thấy đến cuối năm 2025, MBaer quản lý khối tài sản ước tính từ 4,9 đến 6,4 tỷ USD cho khoảng 700 khách hàng, với hơn 60 nhân viên. Quy mô không quá lớn so với các “ông lớn” ngân hàng Thụy Sĩ, nhưng cơ cấu khách hàng tập trung dày đặc vào nhóm rủi ro cao khiến MBaer đặc biệt nhạy cảm trước bất kỳ cú siết trừng phạt nào từ Mỹ. Khi rủi ro pháp lý bùng phát, chính đặc điểm từng là lợi thế lợi nhuận này lại trở thành điểm yếu chí tử của ngân hàng.​

​

​